დიდ ბრიტანეთში მილიონერების რაოდენობა 59%-ით შემცირდა

IMI Daily

დოლარის მილიონერების რაოდენობა დიდ ბრიტანეთში მუდმივ ფასებში თითქმის 59%-ით შემცირდა ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში და 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის შემდეგ მინიმალურ ნიშნულს მიაღწია, იუწყება IMI Daily ანალიტიკური ცენტრის Adam Smith Institute-ის მონაცემებზე დაყრდნობით.

მილიონერების რიცხვი 2008 წლის შემდეგ მინიმუმამდე დაეცა

კვლევაში მილიონერად მიიჩნევა გაერთიანებული სამეფოს სრულწლოვანი რეზიდენტი, რომლის პირადი ქონება არანაკლებ £1 მლნ-ს ($1,33 მლნ) შეადგენს 2025 წლის მუდმივ ფასებში. გაანგარიშებაში გათვალისწინებულია ყველა სახის აქტივი, მათ შორის უძრავი ქონება, ფინანსური დაბანდებები და საპენსიო დანაზოგები.

დიდ ბრიტანეთში მილიონერების რაოდენობამ სწრაფი ზრდა 2020 წელს დაიწყო, როდესაც პირველად გადააჭარბა 1 მლნ-იან ზღვარს. უკვე 2021 წელს მაჩვენებელმა ისტორიულ მაქსიმუმს მიაღწია — 1,07 მლნ ადამიანს. თუმცა შემდეგ ვითარება შეიცვალა და 2022 წლიდან მაჩვენებელი ყოველწლიურად მცირდებოდა. 2025 წელს იგი 2024 წელთან შედარებით კიდევ 7%-ით შემცირდა და 442 000 ადამიანი შეადგინა. ამგვარად, ოთხ წელიწადში ბრიტანელი მილიონერების რიცხვი დაახლოებით 59%-ით შემცირდა. ეს არის ყველაზე დაბალი დონე 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის დროიდან. ინსტიტუტი შეგვახსენებს, რომ ყველაზე მაღალანაზღაურებადი გადასახადის გადამხდელების 1% უზრუნველყოფს საშემოსავლო გადასახადის საერთო შემოსავლების 29,1%-ს.

კვლევის ავტორები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ დიდი ბრიტანეთი არ აწარმოებს მოქალაქეთა პირადი ქონების რეესტრს, ამიტომ მილიონერების რაოდენობა სტატისტიკური მოდელის გამოყენებით გამოითვლება. ბაზად გამოიყენება ბრიტანული ოჯახების მთლიანი წმინდა სიმდიდრე, რომელიც Office for National Statistics-ის (ONS) მონაცემებით, 2024 წელს დაახლოებით £10,75 ტრილიონს შეადგენდა. შემდეგ გამოიყენება პარეტოს განაწილება £1 მლნ-ზე მეტი ქონების მქონე ადამიანების რაოდენობის შესაფასებლად.

დიდი ბრიტანეთის ეროვნული სტატისტიკის სამსახურის (Office for National Statistics, ONS) შეფასებით, 2020 წლის აპრილიდან 2022 წლის მარტამდე დიდი ბრიტანეთის ოჯახების დაახლოებით 14%-ს გააჩნდა £1 მლნ-ზე მეტი საერთო ქონება. თუმცა ეს მონაცემები ეხება შინამეურნეობებს და არა ცალკეულ მოქალაქეებს. Resolution Foundation-ის ანალიზის მიხედვით, ბრიტანული შინამეურნეობების მთლიანი რეალური კეთილდღეობა 2021-2023 წლებში 19%-ით შემცირდა.

რატომ მცირდება მდიდრების რიცხვი ბრიტანეთში

დიდი ბრიტანეთის შეძლებული მაცხოვრებლების რაოდენობის შემცირება ერთდროულად რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდება. მაღალმა საპროცენტო განაკვეთებმა და ეკონომიკის მიმართ სუსტმა მოლოდინებმა განაპირობა საპენსიო დანაზოგებისა და პრემიუმ კლასის უძრავი ქონების რეალური ღირებულების კლება, პირველ რიგში ლონდონში. ამავდროულად, შინამეურნეობების დანაზოგების დაბალმა დონემ შეანელა იმ კაპიტალის დაგროვება, რომელიც აუცილებელია £1 მლნ-იანი ქონების მისაღწევად.

მიზეზებს შორის ასევე სახელდება მუდმივი საგადასახადო დომიცილის არმქონე პირებისთვის (non-dom) შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმის გაუქმება, დაბეგვრის მაღალი დონე და ბიზნესის კეთებისა და კაპიტალის დაგროვების პირობების გაუარესება. non-dom რეჟიმმა მოქმედება 2025 წლის აპრილში შეწყვიტა. მის ნაცვლად ახალი რეზიდენტებისთვის შემოღებულ იქნა უცხოური შემოსავლებისა და კაპიტალის ნაზრდის დაბეგვრის ოთხწლიანი რეჟიმი. გარდა ამისა, 2022 წლის თებერვლიდან დიდ ბრიტანეთში აღარ მოქმედებს სპეციალური საინვესტიციო ვიზა Tier 1 (Investor) პროგრამის დახურვის შემდეგ.

კაპიტალის შემდგომი გადინების რისკები

Adam Smith Institute-ის ეკონომისტმა მიჩელ პალმერმა განაცხადა, რომ მილიონერების რაოდენობის შემცირება მემარცხენე პოლიტიკური ძალების ზოგიერთმა წარმომადგენელმა შესაძლოა დადებით შედეგად აღიქვას, თუმცა მიმდინარე მოვლენები განგაშის სიგნალად უნდა განიხილებოდეს ეკონომიკისთვის. იურიდიული ფირმა Stephenson Harwood-ის პარტნიორმა ჯეიმს კუარმბიმ აღნიშნა, რომ შეძლებულ ადამიანებს დღეს „ძალიან უადვილდებათ“ საკუთარი თავის, კაპიტალისა და ბიზნესის სხვა იურისდიქციაში გადატანა.

Lesperance & Associates-ის მმართველმა დირექტორმა დევიდ ლესპერანსმა აღნიშნა, რომ შეძლებული მეწარმეები ბრიტანეთის მთავრობის ახალი საგადასახადო პოლიტიკის გამოცხადებას ელიან. მისი აზრით, სიმდიდრის გადასახადის ნაცვლად ხელისუფლებამ შესაძლოა გაზარდოს კაპიტალის ნაზრდის გადასახადი ან შემოიღოს ქვეყნიდან გასვლის გადასახადი (exit tax). იგი ვარაუდობს, რომ შემოდგომის ბიუჯეტის გამოქვეყნების შემდეგ და საგადასახადო წლის დასრულებამდე ქვეყნის დამტოვებელი შეძლებული ბრიტანელების რიცხვი არსებითად გაიზრდება.

ლესპერანსმა ასევე აღნიშნა, რომ ბევრმა ბრიტანელმა მილიონერმა ეს სტატუსი ძირითადად უძრავი ქონების ფასების ზრდის წყალობით მიიღო, ამიტომ უფრო საჩვენებელ ინდიკატორად მიიჩნევს £10 მლნ, £100 მლნ და £1 მლრდ ქონების მქონე ადამიანთა რაოდენობის დინამიკას. შეძლებულ კლიენტებთან მუშაობის საკუთარი გამოცდილებიდან გამომდინარე, ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ამ კატეგორიაში დანაკარგები შეიძლება გაცილებით მაღალი აღმოჩნდეს.

არგუმენტები სიმდიდრის გადასახადის წინააღმდეგ

ინსტიტუტი მოუწოდებს მემკვიდრეობის გადასახადის გაუქმებისა და კაპიტალის ნაზრდის მოსაკრებლებზე ეტაპობრივად უარის თქმისკენ, საფრანგეთის, ავსტრიისა და ნიდერლანდების გამოცდილებაზე მითითებით. იქ მსგავსი პრაქტიკა გაუქმდა კაპიტალის გადინების ან გადახდისგან თავის არიდების სქემების ფართო გავრცელების გამო. ანალიტიკოსები ასევე გვთავაზობენ შეფასდეს დიდი ბრიტანეთის საგადასახადო რეჟიმის საერთაშორისო კონკურენტუნარიანობა მაღალი ქონების მქონე პირებისა და ყოფილი non-dom-ებისთვის.

Adam Smith Institute-ის მოთხოვნები მიმართულია დიდი ბრიტანეთის ახალი მთავრობისკენ, რომელმაც მუშაობა სულ ცოტა ხნის წინ დაიწყო. 22 ივნისს კირ სტარმერის გადადგომის შემდეგ პრემიერ-მინისტრი ენდი ბერნჰემი გახდა, ხოლო ხაზინის კანცლერის პოსტი ჯონ ჰილიმ დაიკავა. ლეიბორისტული პარტია ინარჩუნებს წინასაარჩევნო ვალდებულებას, არ გაზარდოს საშემოსავლო გადასახადის, დღგ-ისა და დასაქმებულთა სადაზღვევო შენატანების ძირითადი განაკვეთები. ბერნჰემმა ასევე მიანიშნა, რომ სიმდიდრის გადასახადის შემოღება მთავრობის პირველ რიგის ამოცანებს არ განეკუთვნება, თუმცა ეს შესაძლებლობა სრულად არ გამოურიცხავს.

ამასთან, non-dom რეჟიმის გაუქმება, რომელსაც Adam Smith Institute შეძლებული რეზიდენტების გადინების ერთ-ერთ მიზეზად მიიჩნევს, ჯერ კიდევ წინა კანცლერის, რეიჩელ რივზის დროს მოხდა. ჯონ ჰილის პირველი ბიუჯეტი შემოდგომამდე მოსალოდნელი არ არის.

ახალი ზომები ბრიტანეთში მდიდართა მიმართ

ახალი მთავრობა უკვე განიხილავს რამდენიმე ინიციატივას, რომლებმაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს შეძლებულ რეზიდენტებსა და უცხოელ ინვესტორებზე. მათ შორისაა ინგლისში ძვირადღირებული უძრავი ქონების მფლობელებისთვის დამატებითი მუნიციპალური მოსაკრებელი. პროექტზე კონსულტაციები 14 ივლისს დასრულდა, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ გამოქვეყნებული არ არის. წინადადების თანახმად, 2028 წლის აპრილიდან £2 მლნ-ზე ($2,7 მლნ) მეტი ღირებულების სახლების მფლობელები ყოველწლიურად გადაიხდიან დამატებით მოსაკრებელს £2 500-ის ($3 350) ოდენობით, ხოლო £5 მლნ-ზე ($6,7 მლნ) ძვირადღირებული ობიექტების მფლობელები — £7 500-ს ($10 050).

კიდევ ერთი ზომა ეხება უვადო ბინადრობის ნებართვის მიღების წესების რეფორმას. შემოთავაზებულია მუდმივი სტატუსის მისაღებად ქვეყანაში ცხოვრების საბაზისო ვადის 10 წლამდე გაზრდა. იმ განმცხადებლებისთვის, რომელთა დასაბეგრი შემოსავალი განაცხადის შეტანამდე სამი წლის განმავლობაში აღემატებოდა £125 140-ს ($168 000), ვადა შეიძლება შვიდი წლით შემცირდეს.

გარდა ამისა, განიხილებოდა დახურული საინვესტიციო ვიზის ამოქმედების შესაძლებლობა მინიმალური ინვესტიციით £5 მლნ. ინიციატივას, რომელსაც ბიზნესის ყოფილი მინისტრი პიტერ კაილი უწევდა ლობირებას, ხაზინამ და შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მხარი არ დაუჭირეს. ხელისუფლების სათავეში ენდი ბერნჰემის მოსვლის შემდეგ კაილმა თანამდებობა დატოვა.

დასკვნა

საგადასახადო კონსულტანტები, მათ შორის Grant Thornton-ის სპეციალისტები, მიიჩნევენ, რომ მთავრობამ შესაძლოა არ გაზარდოს საშემოსავლო გადასახადის ძირითადი განაკვეთები, მაგრამ ყურადღება გაამახვილოს აქტივებზე, მიწასა და კაპიტალის ნაზრდზე საგადასახადო ტვირთის გაზრდაზე.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ უახლოეს თვეებში შეძლებული რეზიდენტებისთვის საკვანძო ფაქტორი შემოდგომის ბიუჯეტის შინაარსი და საგადასახადო რეფორმებზე საბოლოო გადაწყვეტილებები იქნება. სწორედ ამ გადაწყვეტილებებზე იქნება დამოკიდებული, შეინარჩუნებს თუ არა დიდი ბრიტანეთი მეწარმეებისა და ინვესტორებისთვის წამყვანი იურისდიქციის პოზიციას, თუ გააგრძელებს საერთაშორისო კაპიტალის გადინებასთან გამკლავებას.

შეძლებული რეზიდენტების შემდგომი წასვლა შეიძლება აისახოს არა მხოლოდ საგადასახადო შემოსავლებზე, არამედ ქვეყნის უნარზეც, მოიზიდოს ინვესტიციები.