ბათუმის ახალი ბულვარის სანაპიროს ხელოვნური კვება — 2.5 მლნ ლარის ღირებულების ახალი ტენდერი და სანაპირო დაცვის გრძელვადიანი გამოწვევა
ბათუმის ახალი ბულვარის მიმდებარედ პლაჟის ხელოვნური კვებისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 2.53 მლნ ლარის გამოყოფა იგეგმება. პროექტი მდინარე ჭოროხის კალაპოტიდან 110 ათასი კუბური მეტრი პლაჟწარმომქმნელი მასალის შეტანასა და სანაპიროს ორ მონაკვეთზე რეცხვადი ბერმების მოწყობას ითვალისწინებს. სამუშაოების განმეორებითი საჭიროება ბათუმის სანაპირო ზოლის ეროზიისა და შტორმებისგან დაცვის საკითხს კვლავ აქტუალურს ხდის.
ახალი ტენდერი — 110 ათასი კუბური მეტრი მასალა და 615 მეტრი სანაპირო
საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა, ბათუმში, ახალი ბულვარის მიმდებარედ, შავი ზღვის სანაპირო ზოლის პლაჟის ხელოვნური კვების სამუშაოებზე ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა.
სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ელექტრონულ სისტემაში გამოქვეყნებული სატენდერო განაცხადის მიხედვით, სამუშაოების სავარაუდო ღირებულება 2 533 086 ლარია, ხოლო დაფინანსების წყარო საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი.
პროექტი მდინარე ჭოროხის ჭალა-კალაპოტში გამოყოფილი საკარიერო უბნიდან ზღვის სანაპიროზე 110,000 კუბური მეტრი პლაჟწარმომქმნელი მასალის შეტანას ითვალისწინებს. სამუშაოები ორ მონაკვეთზე განხორციელდება: პირველ უბანზე რეცხვადი ბერმის სიგრძე 325 მეტრი იქნება, მეორეზე კი — 290 მეტრი. ჯამურად პროექტი სანაპიროს 615 მეტრიან მონაკვეთს მოიცავს.
სატენდერო დოკუმენტაციით განსაზღვრულია სამუშაოების შესრულების 120-დღიანი ვადა. სატენდერო წინადადებების მიღება 2026 წლის 11 დეკემბერს დაიწყება და 16 დეკემბერს დასრულდება.
შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება არ წარმოადგენს საბოლოო სახელშეკრულებო ფასს. მისი დაზუსტება ტენდერის დასრულებისა და გამარჯვებული კომპანიის გამოვლენის შემდეგ იქნება შესაძლებელი.
რას მოიცავს სანაპიროს ხელოვნური კვების პროექტი?
პროექტის მიზანია ბათუმის სანაპირო ზოლში პლაჟის პარამეტრების შენარჩუნება და ჩარეცხილი უბნების შესაბამისი მასალით შევსება.
სამუშაოები მხოლოდ ინერტული მასალის სანაპიროზე შეტანით არ შემოიფარგლება. სატენდერო პირობებით გათვალისწინებულია კარიერთან მისასვლელი გზის მოწესრიგება, დროებითი დამბის მოწყობა, მასალის მოპოვება და ტრანსპორტირება, სანაპიროზე მისი განაწილება, რეცხვადი ბერმების მოწყობა და სამუშაოების დასრულების შემდეგ დროებითი კონსტრუქციების დემონტაჟი.
პროექტისთვის პლაჟწარმომქმნელი მასალა მდინარე ჭოროხის კალაპოტში გამოყოფილი კარიერიდან უნდა იქნას მოპოვებული. სატენდერო დოკუმენტაციაში მითითებულია დაახლოებით 13 კილომეტრიანი სატრანსპორტო მანძილი.
რეცხვადი ბერმების მოწყობა სანაპირო ზოლის დაცვის ერთ-ერთი საინჟინრო მეთოდია. მისი დანიშნულებაა პლაჟის პროფილის აღდგენა და ტალღების ზემოქმედების პირობებში სანაპიროს დაცვის შესაძლებლობის გაუმჯობესება.
პროექტის მასშტაბი და სამუშაოების ტექნიკური პირობები აჩვენებს, რომ საქმე გვაქვს კონკრეტული სანაპირო მონაკვეთის აღდგენასა და შენარჩუნებაზე მიმართულ ღონისძიებასთან და არა ბათუმის მთლიანი სანაპირო ზოლის რეაბილიტაციასთან.
წინა სამუშაოები — სანაპიროს ხელოვნური კვება უკვე განხორციელდა
ბათუმის მერიის 2025 წლის 21 იანვრის ოფიციალური ინფორმაციით, ახალი ბულვარის მიმდებარედ სანაპირო ზოლის ხელოვნური კვების სამუშაოები იმ დროისთვის დასრულებული იყო.
მერიის ცნობით, პროექტის ფარგლებში მდინარე ჭოროხის კალაპოტში წინასწარ შერჩეული კარიერიდან 110,000 კუბური მეტრი პლაჟწარმომქმნელი ქვიშა-ხრეშოვანი მასალა გადაიტანეს და შესაბამის უბნებზე რეცხვადი ბერმები მოაწყვეს.
სამუშაოების მიზანი ბათუმის სანაპირო ზოლის შენარჩუნება იყო. ამავე განცხადებაში მერია მიუთითებდა, რომ ახალი ბულვარის მიმდებარედ ნაპირსამაგრი და სანაპირო ზოლის აღდგენის სამუშაოებზე ჯამურად 15 658 966.10 ლარი დაიხარჯა. აღნიშნული თანხის ფარგლებში ჩატარებული სამუშაოები, ნაპირსამაგრ და სანაპირო ინფრასტრუქტურის აღდგენას უფრო ფართო ზოლზე მოიცავდა და, შესაბამისად, მისი ღირებულების შედარება, 2026 წლის ახალი ტენდერის ღირებულებასთან, არ შეიძლება.
მერიის ცნობითვე, იმავე პერიოდში, პარალელურად, ხორციელდებოდა შტორმის შედეგად დაზიანებული საფეხმავლო ბილიკის აღდგენა და ზღვაში გამავალი სანიაღვრე კოლექტორების დამცავი სარეგულაციო კედლების მშენებლობა.
ეს აღწერა აჩვენებს, რომ სანაპიროს დაცვა მხოლოდ პლაჟის მასალის შევსებას არ გულისხმობს. იგი მოიცავს, როგორც ბულვარის ინფრასტრუქტურის, ასევე, საფეხმავლო ზოლისა და სანაპიროსთან დაკავშირებული საინჟინრო ნაგებობების დაცვასაც.
ეროზია და შტორმები — რატომ არის სამუშაოების განმეორება საჭირო?
ბათუმის სანაპიროს ხელოვნური კვების საჭიროება გარემოსდაცვითი და საინჟინრო დოკუმენტებითაც არის დასაბუთებული.
2022 წელს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს დაკვეთით, მომზადდა ბათუმის სანაპირო ზოლის ხელოვნური კვებისა და პლაჟის გამაგრების პროექტის სკრინინგის ანგარიში.
დოკუმენტის მიხედვით, საპროექტო ტერიტორია ზამთრის ძლიერი შტორმების შედეგად ზღვის აგრესიულ ზემოქმედებას განიცდის. პერიოდულად ზიანდება ახალი ბულვარის ინფრასტრუქტურაც, ხოლო ძლიერი შტორმების შემდეგ პლაჟის სიგანე მცირდება.
კვლევის ფარგლებში აიგეგმა 4 615 მეტრი სიგრძის სანაპირო მონაკვეთი და ჩატარდა ზღვის წყალქვეშა ფერდის ბათიმეტრიული აგეგმვა, 5 მეტრიან იზობატამდე.
შედეგად დადასტურდა, რომ ძლიერი შტორმების შემდგომ, ზოგიერთ მონაკვეთზე, პლაჟის სიგანე 10–15 მეტრამდე შემცირდა. სწორედ ამ გარემოებამ განაპირობა ჩარეცხილი პლაჟის პროფილის აღდგენისა და სანაპირო ზოლში პლაჟწარმომქმნელი მასალის შეტანის საჭიროება.
აღსანიშნავია, რომ სკრინინგის ანგარიშში სამუშაოების გარემოსდაცვითი პირობებიც არის განხილული. მათ შორის, მითითებულია წყალმცირობის პერიოდში სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობა, წყლის დაბინძურების რისკების კონტროლი და ნარჩენებისა და ტექნიკის ექსპლუატაციის სათანადო მართვა.
ეს მონაცემები კი, საერთო ჯამში, აჩვენებს, რომ ბათუმის სანაპიროს პრობლემა მხოლოდ პლაჟის ვიზუალურ მდგომარეობას არ უკავშირდება. სანაპირო ზოლის ეროზია გავლენას ახდენს როგორც პლაჟის ბუნებრივ პროფილზე, ისე მის მიმდებარე ურბანულ ინფრასტრუქტურაზე.
სანაპიროს ბუნებრივი ნატანის საკითხი
ბათუმის სანაპიროს ხელოვნური კვების გრძელვადიანი საჭიროების შეფასებისას მნიშვნელოვანი საკითხია პლაჟწარმომქმნელი ბუნებრივი მასალის მოძრაობა და სანაპიროზე მისი მიწოდება.
2022 წლის სკრინინგის დოკუმენტი აღწერს სანაპირო ზოლის ბუნებრივ პირობებსა და ეროზიულ პროცესებს. ამასთან, ახალი პროექტის სატენდერო დოკუმენტაცია მასალის მოპოვებას მდინარე ჭოროხის კალაპოტში გამოყოფილი კარიერიდან ითვალისწინებს.
ეს გარემოება კიდევ ერთხელ აჩვენებს მდინარისა და სანაპიროს ნატანის სისტემის მნიშვნელობას. თუმცა, მდინარე ჭოროხის ბუნებრივი ნატანის მიწოდების შემცირების კონკრეტული მასშტაბისა და მიზეზების დასადგენად, საჭიროა შესაბამისი ჰიდროლოგიური და სანაპირო დინამიკის კვლევების გამოყენება. მხოლოდ ახალი ტენდერის გამოცხადება ამ პროცესის რაოდენობრივ შეფასებას არ იძლევა.
9 პრიორიტეტული ლოკაცია — შავი ზღვის სანაპიროს დაცვის უფრო ფართო გეგმა
ბათუმის ახალი ბულვარის პროექტი საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს დაცვის უფრო ფართო პოლიტიკის კონტექსტშიც უნდა განვიხილოთ.
საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა, 2026 წლის 4 სექტემბერს, შავი ზღვის სანაპირო ზოლში სანაპიროს დაცვისა და აღდგენის ღონისძიებების დეტალური საინჟინრო პროექტის მოსამზადებლად საერთაშორისო ტენდერი გამოაცხადა.
უწყების ინფორმაციით, პროექტი "მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარების პროგრამის" ფარგლებში, აზიის განვითარების ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდება.
დეტალური საინჟინრო პროექტი, საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, სულ მცირე ცხრა პრიორიტეტულ ლოკაციას უნდა მოიცავდეს, მათ შორის, ქობულეთის სანაპირო ზოლზეც. დოკუმენტმა უნდა განსაზღვროს კლიმატგამძლე სანაპირო დაცვისა და აღდგენის ღონისძიებებისთვის საჭირო საინჟინრო გადაწყვეტები.
გამარჯვებულ საკონსულტაციო კომპანიას დეტალური საინჟინრო პროექტის მოსამზადებლად ცხრა თვე აქვს განსაზღვრული.
ეს ინიციატივა მნიშვნელოვანია, რადგან სანაპირო ზოლის დაცვა ცალკეული მონაკვეთების პერიოდული აღდგენით არ შემოიფარგლება. გრძელვადიანი ეფექტიანობისთვის საჭიროა სანაპირო პროცესების კომპლექსური შესწავლა, ეროზიის გამომწვევი ფაქტორების შეფასება და კლიმატურ პირობებთან ადაპტირებული საინჟინრო გადაწყვეტების მომზადება.
ამ თვალსაზრისით, ბათუმის ახალი ბულვარის მიმდებარედ დაგეგმილი 2.53-მილიონიანი სამუშაოები კონკრეტული სამშენებლო ღონისძიებაა, ხოლო აზიის განვითარების ბანკის მხარდაჭერით დაწყებული საინჟინრო პროექტი სანაპიროს დაცვის უფრო ფართო სტრატეგიული ჩარჩოს მომზადებას ემსახურება.
სანაპიროს დაცვა — ტურისტული ინფრასტრუქტურის ეკონომიკური ფაქტორი
ბათუმის სანაპირო ზოლი ქალაქის ტურისტული ინფრასტრუქტურის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტია. ახალი ბულვარი და მის მიმდებარედ არსებული პლაჟი არა მხოლოდ დასვენების სივრცეა, არამედ ქალაქის ტურისტული შეთავაზების, სასტუმროების, კვების ობიექტებისა და სხვა მომსახურებების მიმზიდველობის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
შესაბამისად, სანაპიროს ეროზია და პლაჟის პარამეტრების გაუარესება მხოლოდ გარემოსდაცვით ან საინჟინრო პრობლემად ვერ განიხილება. მას აქვს ეკონომიკური განზომილებაც — სანაპირო ინფრასტრუქტურის მდგომარეობა გავლენას ახდენს ტურისტული პროდუქტტების ხარისხზე და ქალაქის ზღვისპირა სივრცის გამოყენების შესაძლებლობაზე.
ამავდროულად, განმეორებითი ხელოვნური კვების სამუშაოები აჩენს მნიშვნელოვან კითხვას: რამდენად მდგრადია სანაპიროს დაცვის არსებული მიდგომა გრძელვადიან პერსპექტივაში და რა მოცულობის ხარჯები იქნება საჭირო მომავალ წლებში?
2026 წლის ახალი ტენდერი აჩვენებს, რომ ბათუმის ახალი ბულვარის მიმდებარედ პლაჟის ხელოვნური კვება კვლავ საჭირო ღონისძიებად რჩება. თუმცა, მისი გრძელვადიანი ეფექტიანობის შესაფასებლად აუცილებელია არა მხოლოდ შეტანილი მასალის მოცულობისა და სამუშაოების ღირებულების, არამედ სანაპირო ზოლის შემდგომი მდგომარეობის, ეროზიის დინამიკისა და საინჟინრო გადაწყვეტების შედეგების მონიტორინგიც.
საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს დაცვის უფრო ფართო საინჟინრო პროექტის მომზადება, ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. საბოლოო შედეგი კი დამოკიდებული იქნება იმაზე, რამდენად შეძლებს სახელმწიფო ცალკეული სარეაბილიტაციო სამუშაოების ერთიან, გრძელვადიან და კლიმატგამძლე სანაპირო მართვის სისტემაში მოქცევას.
