სომხეთი 1 ნოემბრიდან ბინადრობის ნებართვისა და მუდმივი ბინადრობის მიღების წესებს ცვლის

სომხეთში ბინადრობის ნებართვისა და მუდმივი ბინადრობის მიღების წესები 2026 წლის 1 ნოემბრიდან შეიცვლება. რეფორმა შეეხება სტატუსის მინიჭების საფუძვლებს, დოკუმენტების წარდგენის წესსა და ცხოვრების ნებართვების გაფორმების მთლიან სისტემას, განაცხადეს ქვეყნის შსს-ში.

სომხეთში ცხოვრების სტატუსი

თავდაპირველად ახალი წესების ამოქმედება 2026 წლის 1 აგვისტოდან იგეგმებოდა, თუმცა ვადამ 1 ნოემბრამდე გადაიწია. ამ თარიღიდან სომხეთში დარჩება ცხოვრების სტატუსის ორი სახე — დროებითი და მუდმივი. სპეციალური სტატუსი, როგორც ცალკეული კატეგორია, გაუქმდება.

კიდევ ერთი ცვლილება კვოტებს ეხება. მთავრობას შეეძლება ყოველწლიურად დაადგინოს სომხეთის ბინადრობის ნებართვისა და მუდმივი ბინადრობის ზღვრული რაოდენობა სტატუსის ტიპისა და მისი მიღების საფუძვლის გათვალისწინებით. თუ დადგენილი ლიმიტი ამოიწურება, ეს განმცხადებლისთვის უარის თქმის საფუძველი გახდება. კონკრეტული მაჩვენებლები თავად კანონში განსაზღვრული არ არის.

უცხოელს შეეძლება ჰქონდეს მხოლოდ ერთი სტატუსი, რომელიც სომხეთში ცხოვრების უფლებას ადასტურებს. რეფორმის ძალაში შესვლამდე გაცემული დოკუმენტები მოქმედებას მათი ვადის ამოწურვამდე გააგრძელებს. 1 ნოემბრამდე შეტანილი განცხადებები კი ძველი წესებით განიხილება.

ვინ შეძლებს სომხეთის ბინადრობის ნებართვის მიღებას

სომხეთის ბინადრობის ნებართვა გაიცემა ერთ წლამდე ვადით. მის გაფორმებას შეძლებენ უცხოელები, რომლებიც სწავლობენ, მუშაობენ, ეწევიან ბიზნესს, სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ ან ინოვაციურ საქმიანობას. საფუძვლად ასევე რჩება ოჯახური კავშირები — ქორწინება, შვილები ან მშობლები, თუ ნათესავი ქვეყნის მოქალაქეა ან გააჩნია აქ ცხოვრების ნებართვა ან ლტოლვილის სტატუსი.

სავიზო რეჟიმის მქონე ქვეყნებიდან სამუშაოდ ჩამოსულთათვის ცალკე ვიზა შემოდის. ის საშუალებას მისცემს იმყოფებოდნენ ქვეყანაში 120 დღემდე ხანმოკლე დასაქმებისთვის, ბინადრობის ნებართვაზე დოკუმენტების შესატანად ან უკვე დამტკიცებული ნებართვის მისაღებად. გაგრძელება გათვალისწინებული არ არის, ასეთი დოკუმენტის გაფორმება შესაძლებელი იქნება კალენდარულ წელიწადში ერთხელ.

შრომითი საქმიანობით ბინადრობის ნებართვის მიღების შემდეგ, უცხოელმა 15 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა გააფორმოს ხელშეკრულება კომპანიასთან ან დამკვეთთან. თუ კონტრაქტი შეწყდა, ახლის გასაფორმებლად იგივე ვადა ეძლევა.

ვინ შეძლებს სომხეთის მუდმივი ბინადრობის მიღებას

ახალი წესები აზუსტებს სომხეთის მუდმივი ბინადრობის მიღების საფუძვლებს. უცხოელები, რომელთა მეუღლეები, შვილები ან მშობლები სომხეთის მოქალაქეები არიან, შეძლებენ ამ სტატუსზე პრეტენზიის გაცხადებას რამდენიმე პირობის დაცვით: საცხოვრებლისა და საარსებო სახსრების არსებობა, ასევე ქვეყანაში დროებითი სტატუსით ყოფნა განცხადების შეტანამდე ბოლო ხუთიდან არანაკლებ სამი წლის განმავლობაში. ანალოგიური მოთხოვნები გათვალისწინებულია მეწარმეებისთვის, რომლებსაც ესაჭიროებათ ბიზნესის წარმოება და სომხეთის ბინადრობის ნებართვის ფლობა.

სომხური წარმოშობის პირებს, ინვესტორებსა და უცხოელებს, რომლებსაც აქვთ განსაკუთრებული დამსახურება სომხეთის წინაშე, არ სჭირდებათ სამი წლის განმავლობაში დროებითი სტატუსით ცხოვრება. დაბანდებების მინიმალური ოდენობა კანონში მითითებული არ არის.

მუდმივი სტატუსი ხუთი წლით გაიცემა. სომხეთის წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისთვის მისი გაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას პრემიერ-მინისტრი მიიღებს.

ონლაინ-განაცხადები სომხეთის ბინადრობის ნებართვასა და მუდმივ ბინადრობაზე

1 ნოემბრიდან სომხეთის ბინადრობის ნებართვისა და მუდმივი ბინადრობის მიღების განაცხადების მიღება ახალი ელექტრონული სისტემით დაიწყება. სერვისი საშუალებას მისცემს გააგზავნოთ დოკუმენტები, თვალი ადევნოთ განხილვის პროცესს და გამოასწოროთ ხარვეზები მიგრაციისა და მოქალაქეობის სამსახურში ვიზიტის გარეშე. მოქმედი პლატფორმა migration.e-gov.am და აპლიკაცია Early One ამ მიზნებისთვის აღარ გამოიყენება.

განცხადების შესატანად უწყებაში მისვლა საჭირო აღარ იქნება. პირადი ვიზიტი მხოლოდ დოკუმენტების გაფორმების ერთ-ერთ ეტაპზე გახდება საჭირო. სომხეთის შსს-მ მანამდე განაცხადა, რომ ახალი პლატფორმა იქნება permit.am, სადაც განმცხადებლები შეძლებენ საჭირო მასალების ატვირთვას და საჭიროების შემთხვევაში მათ ონლაინ შესწორებას.

აგვისტოს ბოლოს შსს-მ პლატფორმის წინასწარი ვერსია წარადგინა. უწყებამ დაადასტურა, რომ ელექტრონულ ფორმატში გადავა არა მხოლოდ განცხადებების მიღება, არამედ მათი შემდგომი განხილვაც, ადმინისტრაციული პროცედურების ჩათვლით.

ბიომეტრია და განხილვის ვადები

გადაწყვეტილება სომხეთის ბინადრობის ნებართვის, მუდმივი ბინადრობის მინიჭების ან უარის თქმის შესახებ დოკუმენტების შეტანიდან 30 დღის განმავლობაში უნდა იქნას მიღებული. თუ ამ დროის განმავლობაში უცხოელს ამოეწურება სომხეთში ყოფნის ნებადართული ვადა, ის შეძლებს ლეგალურად დარჩეს ქვეყანაში პროცედურის დასრულებამდე.

დამტკიცების შემდეგ ბარათი პირადად უნდა იქნას აღებული. გაცემისას უცხოელს აუღებენ თითის ანაბეჭდებსა და ხელმოწერის ელექტრონულ ნიმუშს. მოთხოვნა არ ვრცელდება 16 წლამდე ასაკის ბავშვებზე — მათ ნაცვლად დოკუმენტის აღებას მშობელი ან კანონიერი წარმომადგენელი შეძლებს.

თუ განხილვისას შეცდომები აღმოჩნდება ან დამატებითი მონაცემები გახდება საჭირო, შეტყობინება ელექტრონული სისტემით გაიგზავნება. გამოსასწორებლად მიეცემათ ხუთი დღე, რის შემდეგაც პროცედურა შეჩერდება. თუ ერთი თვის განმავლობაში განმცხადებელი არ განახორციელებს საჭირო ქმედებებს მის განსაახლებლად, განხილვა შეწყდება.

სომხეთში ბინადრობის ნებართვისა და მუდმივი ბინადრობის მიღების დინამიკა

2026 წლის პირველ ნახევარში უცხოელებმა სომხეთში გააფორმეს 10 561 ცხოვრების სტატუსი — 59%-ით მეტი, ვიდრე 2025 წლის იმავე პერიოდში. მათ შორის 8 181 ბინადრობის ნებართვა და 2 085 მუდმივი ბინადრობა, სპეციალური სტატუსი კი 295-მა განმცხადებელმა მიიღო.

დროებითი ნებართვების უმეტესი ნაწილი დასაქმებას უკავშირდებოდა: ამ საფუძვლით გაიცა 6 085 ბინადრობის ნებართვა. ყველაზე ხშირად მსგავს სტატუსს რუსეთის, ინდოეთისა და ირანის მოქალაქეები იღებდნენ. მუდმივი ბინადრობის კატეგორიაში ასევე ყველაზე მეტი რუსია — 1 233. ძირითად ქვეყნებს შორის არიან საქართველო და ირანი. სპეციალურ სტატუსს უფრო ხშირად სირიის, რუსეთის ფედერაციისა და ირანის მოქალაქეები აფორმებდნენ.

ნებართვების საერთო რაოდენობის ზრდა ძირითადად მუშაობის საფუძველზე ბინადრობის ნებართვის გაცემას უკავშირდება. ასეთი დინამიკა სომხეთის მიგრაციულ სტატისტიკაში ერთ-ერთი თვალსაჩინო ცვლილება გახდა ახალი სისტემის გაშვების წინ.

სომხეთი შესაძლოა რელოკაციის ახალ ტალღას წააწყდეს

აგვისტოში გამოჩნდა სომხეთში რუსების შემოდინების ახალი ზრდის ნიშნები. პარალელურად გაიზარდა მოთხოვნა ერევანში საცხოვრებლის გრძელვადიან იჯარაზე: ბაზრის მონაწილეთა შეფასებით, თვის შუა რიცხვებში ის შარშანდელ დონეზე 30%-ით მაღალი იყო. ზრდის ნაწილს სპეციალისტები სეზონურობით ხსნიან, მაგრამ აღნიშნავენ რუსეთიდან კლიენტების რაოდენობის მატებასაც.

უფლებადამცველმა ორგანიზაცია „კოვჩეგმა“ ასევე დააფიქსირა რუსების მხრიდან ემიგრაციისადმი ინტერესის მკვეთრი ზრდა. აგვისტოს პირველი 20 დღის განმავლობაში მის ბოტში გამგზავრების საკითხებზე მიმართვების რაოდენობა 6,3-ჯერ მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე მთელი მაისის მანძილზე. ყველაზე მოთხოვნად მიმართულებებს შორის აღმოჩნდნენ სომხეთი და საქართველო. უფლებადამცველები ამ ტენდენციას რუსეთში ახალი მობილიზაციის შიშებს უკავშირებენ. ამასთან, რფ-ის ხელისუფლება მისი მომზადების შესახებ ცნობებს უარყოფს.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ რელოკაციის ახალი ტალღისას სომხეთი შესაძლოა კვლავ წააწყდეს იმ უცხოელთა რაოდენობის სწრაფ ზრდას, რომლებსაც ქვეყანაში დიდხანს დარჩენა სურთ. ამ პირობებში მიგრაციული სისტემის რეფორმა დამატებით მნიშვნელობას იძენს: ხელისუფლებას მოუწევს ერთდროულად შეინარჩუნოს ქვეყნის მიმზიდველობა სპეციალისტების, მეწარმეებისა და ინვესტორებისთვის და აკონტროლოს დატვირთვა საცხოვრებლის ბაზარზე, დასაქმებასა და სახელმწიფო სერვისებზე.