იტალიამ სეუტაში შექმნილი კრიზისის გამო ესპანეთთან საზღვარზე კონტროლი დააწესა

RSI

იტალიამ ესპანეთთან საზღვარზე კონტროლი დააწესა მას შემდეგ, რაც სეუტაში 60 000-ზე მეტი მიგრანტის მასობრივი შემოდინება მოხდა. რომის გადაწყვეტილებამ მადრიდთან დიპლომატიური დავა და ევროკავშირის მხრიდან შემოწმება გამოიწვია, იუწყება ტელეარხი Rai News.

ეროვნული უსაფრთხოების საფრთხე

იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯა მელონიმ განაცხადა, რომ შენგენის მოქმედების დროებითი შეჩერება აუცილებელია ეროვნული უსაფრთხოების დასაცავად. ზომა იმოქმედებს «მხოლოდ აუცილებელი დროის განმავლობაში» და მიმართულია ქვეყნისთვის საიმიგრაციო კრიზისის შესაძლო შედეგების თავიდან ასაცილებლად.

მელონიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ხელისუფლება გეგმავს მინიმუმამდე დაიყვანოს გადაწყვეტილების გავლენა ზაფხულის ტურისტულ ნაკადებზე. კონტროლის შემოღება თეორიულად ეხება ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების მოქალაქეებს, რომლებიც იტალიაში ესპანეთის ტერიტორიის გავლით ჩადიან.

მოგვიანებით იტალიის პრემიერმა განაცხადა, რომ სეუტაში განვითარებულმა მოვლენებმა კიდევ ერთხელ აჩვენა არალეგალური მიგრაციის პრობლემაზე საერთო ევროპული რეაგირების აუცილებლობა. იტალიამ დანიასთან ერთად წამოიწყო წერილის ინიციირება, რომელსაც ევროკავშირის 22-მა სახელმწიფომ მოაწერა ხელი. დოკუმენტი მოუწოდებს კავშირის საგარეო საზღვრების დაცვის გაძლიერებისკენ, არალეგალურ მიგრაციასთან და ადამიანებით ვაჭრობის ორგანიზატორებთან უფრო აქტიური ბრძოლისკენ, არალეგალთა დაბრუნების პროცედურების ეფექტიანობის გაზრდისა და იმ ფაქტორების აღმოფხვრისკენ, რომლებიც ახალ უკანონო შემოსვლებს ასტიმულირებს.

მელონიმ ხაზი გაუსვა, რომ ევროკავშირის გარე საზღვრების დაცვა «არ არის ერთი ქვეყნის ინტერესი», არამედ ყველა წევრი სახელმწიფოს საერთო პასუხისმგებლობაა.

რა მოხდა სეუტაში

2026 წლის 30 ივლისს ესპანურ ანკლავ სეუტაში 60 000-ზე მეტი მიგრანტი გამოჩნდა, რომლებიც სახმელეთო საზღვრით და ცურვით გადავიდნენ. 31 ივლისისთვის დაახლოებით 25 000 ადამიანი ნებაყოფლობით დაბრუნდა მაროკოში. პოლიციამ 43 დაღუპულის აღმოჩენის შესახებ განაცხადა, რომელთა უმეტესობა, სავარაუდოდ, დაიხრჩო. ესპანეთმა რეგიონში პოლიციის მხარდასაჭერად სამხედროები გაგზავნა. პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა განაცხადა იმ მიგრანტების დაბრუნების პროცედურების დაჩქარების შესახებ, რომლებსაც ქვეყანაში დარჩენის უფლება არ აქვთ.

კრიზისის ერთ-ერთ მიზეზად ხელისუფლებამ ესპანეთის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ ცრუ ინფორმაციის გავრცელება დაასახელა, რომელიც თითქოსდა კრძალავდა მიგრანტების მაროკოში დაბრუნებას. თუმცა სასამართლოს პროცედურა არ გაუუქმებია, არამედ მხოლოდ მიუთითა იურიდიული ნორმების დაცვის აუცილებლობაზე ზღვაში ადამიანების დაკავებისას.

Reuters წერს, რომ 3 აგვისტოსთვის ვითარება დასტაბილურდა. ესპანეთის ხელისუფლების მონაცემებით, დაახლოებით 69 500 ადამიანი დაბრუნდა მაროკოში. სეუტის ხელმძღვანელმა ხუან ხესუს ვივასმა განაცხადა, რომ ქალაქის ტერიტორიაზე 5000-მდე ჩამოსული იმყოფება, ხოლო მიგრანტების მიღების ორი ცენტრი — სრულწლოვანთათვის და არასრულწლოვანთათვის — გადატვირთულია. ცალკე განიხილება 862 არასრულწლოვნის საქმე, რომლებიც განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვით სარგებლობენ და მათი ავტომატური გაძევება შეუძლებელია.

ოფიციალური მონაცემებით, მასობრივი გადასვლის მცდელობის შედეგად დაღუპულთა რიცხვმა 83-ს მიაღწია. მაროკოში დაბრუნებულთა დიდმა ნაწილმა საკუთარი გადაწყვეტილება ახსნა საკვების არარსებობით მაღაზიების დახურვის შემდეგ, ადგილობრივი მოსახლეობის ნაწილის მტრული დამოკიდებულებითა და კონტინენტურ ესპანეთში გზის გაგრძელების შეუძლებლობით.

მადრიდი და რაბატი კრიზისის მიზეზებზე დაობენ

ესპანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ხოსე მანუელ ალბარესმა აღნიშნა, რომ მაროკომ ხელი შეუწყო მიგრანტების დაბრუნებას და თანამშრომლობისთვის პირობები არ წამოუყენებია. სწორედ ამან გახადა შესაძლებელი პრობლემის სწრაფად გადაჭრა. თუმცა სეუტის ხელმძღვანელმა ხუან ხესუს ვივასმა გააკრიტიკა რაბატის ქმედებები და განაცხადა, რომ ხელისუფლებამ მინიმუმ დაუშვა კრიზისის განვითარება საზღვრის კონტროლის უზრუნველყოფის გარეშე.

მაროკოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მასობრივი გადასვლა სოციალურ ქსელებში დეზინფორმაციის გავრცელებით, ადამიანებით გადამზიდველთა ქსელების საქმიანობითა და ზღვაში დაკავებული მიგრანტების დაბრუნების წესის შესახებ ესპანური სასამართლოს გადაწყვეტილების არასწორი ინტერპრეტაციით ახსნა.

ამასობაში ესპანეთის სპეცსამსახურებმა მომხდარის გარემოებების შემოწმება დაიწყეს. ესპანური მედიასაშუალებების El País-ისა და Cadena SER-ის მონაცემებით, დაზვერვა მიიჩნევს, რომ მაროკოს არ მოუწყვია მასობრივი გადასვლა, მაგრამ შეეძლო დაეშვა საზღვარზე კონტროლის შესუსტება ეროვნული დღესასწაულის — ტახტის დღის პერიოდში.

ესპანეთის თავდაცვის მინისტრმა მარგარიტა რობლესმა უარი თქვა დაზვერვის წინასწარი ინფორმაციის არსებობის კომენტირებაზე და განაცხადა, რომ სპეცსამსახურების მუშაობა საიდუმლოა. მან აღნიშნა ესპანეთის უსაფრთხოების ძალების პროფესიონალიზმი, რომლებიც ვითარების სტაბილიზაციაში მონაწილეობდნენ.

კონფლიქტი იტალიასა და ესპანეთს შორის

რომის გადაწყვეტილებამ მადრიდის მხრიდან მკვეთრი რეაქცია გამოიწვია. ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა განაცხადა, რომ საიმიგრაციო კრიზისზე პასუხისმგებლობა უპირველეს ყოვლისა დანაშაულებრივ დაჯგუფებებსა და ადამიანების გადამზიდველებს ეკისრებათ. მან გააკრიტიკა იტალიის პოზიცია და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სოლიდარობა და ემპათია არჩევანის საკითხია, თუმცა ევროპული ხელშეკრულებების დაცვა და სტატისტიკის გათვალისწინება — სავალდებულო.

სანჩესმა მოიყვანა მონაცემები 2021-დან 2026 წლამდე პერიოდში ქვეყნებში რეგისტრირებული არალეგალი მიგრანტების რაოდენობის შესახებ: იტალიაში ამ მაჩვენებელმა 478 600 ადამიანი შეადგინა, ხოლო ესპანეთში — 230 476.

ესპანეთის პრემიერმა წერილი გაუგზავნა ევროპულ ინსტიტუტებს და გამოხატა «სერიოზული შეშფოთება» ევროკავშირის ზოგიერთი მთავრობის რეაქციის გამო სეუტის გარშემო არსებულ კრიზისზე. მან მოუწოდა ევროკავშირის წევრი ქვეყნების შინაგან საქმეთა მინისტრების შეხვედრის სასწრაფოდ მოწვევისკენ, რათა შემუშავდეს ერთიანი პასუხი და დადასტურდეს, რომ გარე საზღვრების უსაფრთხოება ევროკავშირის ყველა წევრის საერთო პასუხისმგებლობაა და არა მხოლოდ იმ სახელმწიფოებისა, რომლებიც მიგრაციული ზეწოლის წინა ხაზზე იმყოფებიან.

ესპანეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ფერნანდო გრანდე-მარლასკამ იტალიის გადაწყვეტილებას შენგენის შეჩერების შესახებ «მიუტევებელი ქმედება» უწოდა. მან განმარტა, რომ ევროკავშირის ქვეყნების უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ესპანეთს რთულ ვითარებაში, თუმცა ზოგიერთმა სახელმწიფომ «ეგოისტური, არასოლიდარული და უპასუხისმგებლო მიდგომა» გამოავლინა.

ევროპის სხვა ქვეყნების პოზიციები

ევროკავშირში განაცხადეს, რომ იტალიას აქვს უფლება დროებით აღადგინოს სასაზღვრო კონტროლი, თუმცა ასეთი ზომები დასაშვებია მხოლოდ სერიოზული საფრთხის არსებობისას. ევროპულმა წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ რომს ჯერ ოფიციალურად არ შეუტყობინებია ევროკომისიისთვის შეზღუდვების დაწესების შესახებ. იტალიას მოუწევს ახსნას, თუ როგორ ქმნის სეუტაში არსებული ვითარება საფრთხეს ქვეყნისთვის და რატომ მოითხოვს საგანგებო პროცედურის გამოყენებას.

ირლანდიის წარმომადგენელმა, რომელიც ამჟამად ევროკავშირის საბჭოს თავმჯდომარეობს, განაცხადა, რომ სეუტის გარშემო შექმნილ კრიზისს არ მოჰყოლია მიგრანტების შემდგომი გადაადგილება კონტინენტური ევროპის ქვეყნებში. შექმნილ ვითარებასთან დაკავშირებით მოწვეულია პოლიტიკურ კრიზისებზე ინტეგრირებული რეაგირების მექანიზმის (ICPR) სხდომა. 

ევროპის 20-მდე ლიდერმა მხარი დაუჭირა მიგრანტებისთვის წესების გამკაცრების წინადადებას — მათ შორის არიან დანია, ფინეთი და შვედეთი. ზოგიერთმა პოლიტიკოსმა, მათ შორის ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრმა ანდრეი ბაბიშმა, ისიც კი შესთავაზა, რომ განიხილონ შენგენის ზონაში ესპანეთის მონაწილეობის შეჩერების შესაძლებლობა. პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა განაცხადა, რომ ესპანეთმა უნდა მიბაძოს ვარშავის მაგალითს, რომელმაც გააძლიერა თავისი საზღვრების დაცვა, წინააღმდეგ შემთხვევაში შენგენის სისტემა საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდება.

საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა გასცა განკარგულება საზღვარზე შემოწმებების გაფართოების შესახებ. ავსტრიამ და პორტუგალიამ ასევე განაცხადეს კონტროლის შესაძლო გამკაცრების თაობაზე: ლისაბონი გეგმავს ზომების გაძლიერებას სახმელეთო და საზღვაო მიმართულებებზე, განსაკუთრებით ქვეყნის სამხრეთით. ვითარებაზე კომენტარი გააკეთა აშშ-ის ყოფილმა პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმაც, რომელმაც განაცხადა, რომ ესპანეთში «საშინელი კრიზისი» მოხდა და რომ ანალოგიური პრობლემები შესაძლოა სხვა ქვეყნებშიც წარმოქმნილიყო.

დასკვნა

სეუტის კრიზისი უკვე იქცა ევროპაში ერთ-ერთ ცენტრალურ პოლიტიკურ საკითხად. მემარჯვენე ძალები ესპანეთსა და იტალიაში იყენებენ ვითარებას საკუთარი მთავრობების მიგრაციული პოლიტიკის გასაკრიტიკებლად, ხოლო მემარცხენეები მხარს უჭერენ სანჩესის პოზიციას. იტალიის გადაწყვეტილების პრაქტიკული შედეგები ჯერჯერობით შემოიფარგლება საზღვარზე შერჩევითი შემოწმებებით, მათ შორის აეროპორტებში ესპანეთიდან ჩამოსვლისას. პოლიციის პროფკავშირმა Silp-მა გააფრთხილა შესაძლო შეფერხებების შესახებ აქტიური საზაფხულო მოგზაურობების პერიოდში, თუმცა იტალიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანტონიო ტაიანიმ განაცხადა, რომ შემოწმებები იქნება მარტივი და სწრაფი.

ანალიტიკოსები International Investment-დან აღნიშნავენ, რომ ბოლო წლებში ევროკავშირში უკვე მკაფიოდ შეინიშნება უცხოელებისთვის, განსაკუთრებით ლტოლვილებისა და არალეგალებისთვის წესების გამკაცრების ხაზი. გადაწყდა ასეთი მიგრანტებისთვის ევროკავშირის ქვეყნების ფარგლებს გარეთ სპეციალური ცენტრების შექმნა და ზოგიერთ შემთხვევაში დასაშვებია დეპორტაცია პირდაპირ საზღვარზე. დაჩქარებულია გაძევების პროცედურებიც.

დანაშაულის რაოდენობის ზრდა და სეუტაში მომხდარის მსგავსი აქციები გავლენას ახდენს ევროპული სახელმწიფოების გადაწყვეტილებებზე. ამასთან დაკავშირებით, შესაძლებელია გარე საზღვრებზე კონტროლის შემდგომი გაფართოება და შესვლის წესების გამკაცრება. ცვლილებები ტურისტებსაც ეხება, რადგან შემოწმებები უფრო მკაცრი ხდება.