თურქეთმა 6000-ზე მეტ ინვესტორსა და მათი ოჯახის წევრებს მოქალაქეობა ჩამოართვა

თურქეთში 6000-ზე მეტმა ადამიანმა დაკარგა მოქალაქეობა, რომელიც ინვესტიციების სანაცვლოდ მიიღო. მიზეზი გახდა უძრავი ქონების ღირებულებით მაქინაციები, გარიგებების განხორციელებისას დაშვებული დარღვევები, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში — პრეტენზიები უსაფრთხოების სამსახურების მხრიდან, იტყობინება IMI Daily.

როგორ აუქმებენ თურქეთის პასპორტებს

მაქინაციები უძრავი ქონების შეძენისას

შემთხვევების ძირითადი ნაწილი დაკავშირებულია უძრავი ქონების შეძენისას განხორციელებულ მაქინაციებთან. შემმოწმებლებმა პროგრამის 1 150 მონაწილე გამოავლინეს, რომლებმაც ფიქტიური ან უკანონო გარიგებები დადეს. ასეთ შემთხვევებზე გაცემული სერტიფიკატები ანულირებულია. შედეგად, თურქეთის მოქალაქეობა დაკარგეს როგორც თავად ინვესტორებმა, ასევე მათი ოჯახის წევრებმა — სულ 5 391 ადამიანმა.

ეს გადაწყვეტილებები № 5901 კანონის 31-ე მუხლის საფუძველზე მიიღება. იგი ითვალისწინებს მოქალაქეობის გაუქმებას, თუ მის მიღებისას განმცხადებელმა ყალბი ცნობები წარადგინა ან არსებითი ფაქტები დამალა. 32-ე მუხლის თანახმად, ეს ზომა ასევე ვრცელდება მეუღლეებსა და შვილებზე, რომლებმაც თურქული პასპორტები ძირითად განმცხადებელთან ერთად მიიღეს.

საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება

ნატურალიზაციის შემდეგ კიდევ 263 განმცხადებელი მოექცა პოლიციისა და ეროვნული დაზვერვის ორგანიზაციის ყურადღების ცენტრში. სტატუსის გაუქმების საფუძველი საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების საკითხები გახდა. შვილებთან და მეუღლეებთან ერთად ამ ზომამ 743 ადამიანი მოიცვა. მათ მიმართ თაღლითობის ბრალდება არ წაუყენებიათ — ამ შემთხვევაში ხელისუფლებამ გამოიყენა მე-40 მუხლი, რომელიც მოქალაქეობის ჩამორთმევას ითვალისწინებს, თუ გაირკვევა, რომ მისი მიღებისთვის აუცილებელი პირობები არ შესრულებულა.

რა ბედი ეწევა ინვესტორის უძრავ ქონებას

საბოლოო ჯამში, შემოწმებების შემდეგ თურქეთის პასპორტი 6 134 უცხოელს ჩამოერთვა. პროცესი საგრძნობლად დაჩქარდა 2026 წელს: 11 თებერვლიდან საინვესტიციო სერტიფიკატების გაუქმება 443 ინვესტორს შეეხო, ხოლო შვილებისა და მეუღლეების ჩათვლით — 1 358 ადამიანს. კიდევ შვიდმა დაკარგა მოქალაქეობა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მიზეზების გამო.

ეს ცვლის ინვესტორის სამართლებრივ სტატუსს: ის კვლავ უცხოელად ითვლება და ქვეყანაში შემდგომი ყოფნის უფლება საიმიგრაციო კანონმდებლობით განისაზღვრება. ხელისუფლებამ შესაძლოა მოითხოვოს თურქეთში არსებული აქტივების გასხვისება, რისთვისაც მფლობელს ერთი წელი ეძლევა. ამის შემდეგ უძრავი ქონების რეალიზაციას სახელმწიფო მოახდენს. მიღებული თანხა კი ყოფილი მფლობელის ანგარიშზე ჩაირიცხება.

თურქეთის მოქალაქეობის უკანონოდ მიღება

დარღვევების მასშტაბს ადასტურებს თურქეთის სამართალდამცავი ორგანოების ახალი ოპერაცია, რომლის შესახებაც იუსტიციის მინისტრმა აკინ გიურლექმა განაცხადა. საქმე ეხება ინვესტიციების გზით მოქალაქეობის უკანონოდ მიღების სქემას და ქვეყნის რამდენიმე რეგიონს მოიცავს. გამოძიებას სტამბოლის მთავარი პროკურატურის ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველო აწარმოებს.

დაკავების ორდერი 90 ეჭვმიტანილზე გაიცა. 16 პროვინციაში 72 ადამიანი დააკავეს. სამართალდამცავებმა ასევე დააყადაღეს 1 045 უძრავი ქონების ობიექტი, სასტუმრო ბოდრუმში, 15 ავტომობილი და იახტა, დაბლოკეს 10 საბანკო ანგარიში. შვიდი კომპანია სასამართლოს მიერ დანიშნული მეურვეების მმართველობაში გადავიდა.

სქემის მონაწილეებს არ განუხორციელებიათ პროგრამით გათვალისწინებული ინვესტიციები დაახლოებით 2,5 მლრდ ლირის ($52,6 მლნ) ოდენობით. მინისტრმა ასევე განაცხადა ამ საქმის 687 ფიგურანტისთვის მოქალაქეობის ჩამორთმევის პროცედურის დაწყების შესახებ. ხელისუფლებას არ დაუზუსტებია, შედიან თუ არა ისინი საინვესტიციო პროგრამის შემოწმების შედეგების საერთო სტატისტიკაში.

თურქეთის შსს ხაზს უსვამს, რომ დარღვევები ეხებოდა განცხადებების შეტანამდე დოკუმენტების გაყალბების მცდელობებს. მოსახლეობისა და მოქალაქეობის საქმეთა მთავარი სამმართველოს თანამშრომლების მხრიდან დარღვევის ან გულგრილობის ნიშნები არ გამოვლენილა.

თურქეთმა უძრავი ქონების შეფასების სისტემა შეცვალა

თურქეთის ხელისუფლებამ გაამკაცრა კონტროლი მოქალაქეობის მისაღებად შეძენილი უძრავი ქონების შეფასებაზე. 2024 წლის 4 მარტიდან საინვესტიციო პროგრამის მონაწილეებისთვის ანგარიშებს მხოლოდ Gayrimenkul Değerleme A.Ş. (GEDAŞ) — თურქეთის საბინაო მშენებლობის სამმართველოს (TOKİ) კუთვნილი კომპანია ადგენს. კაპიტალის ბაზრების საბჭოს (SPK) ლიცენზიის მქონე კერძო შემფასებლები აგრძელებენ მუშაობას უცხოელების სხვა გარიგებებზე, თუმცა მოქალაქეობის გაფორმებაში აღარ მონაწილეობენ.

2024 წლის 9 დეკემბრიდან შეიცვალა ინვესტიციების ღირებულების დადასტურების წესიც. სპეციალური სერტიფიკატი GEDAŞ-ის ანგარიშის საფუძველზე შიდა სისტემაში ფორმირდება და პირდაპირ მიწის კადასტრს გადაეცემა. ქაღალდის დოკუმენტები ამ მიზნებისთვის აღარ მიიღება.

განმცხადებელი ხელზე აღარ იღებს დაბანდებული თანხის ოდენობის დამადასტურებელ დოკუმენტს და არ შეუძლია მისი დამოუკიდებლად წარდგენა მოქალაქეობის საქმეში. მსგავსი სისტემა გამორიცხავს ყალბი ან გაზრდილი შეფასებების გამოყენების ადრინდელ პრაქტიკას.

ექსპერტების პოზიცია

CIP Turkey-ს თანადამფუძნებელი არან ჰოუკერი დაკავებებს უფრო ადრინდელ გამოძიებას უკავშირებს. გასული წლის სექტემბერში ხელისუფლებამ დარღვევები 451 ინვესტორთან გამოავლინა. მაშინ მოპოვებული ინფორმაცია დაეხმარა სქემის სხვა მონაწილეებისა და უკანონო გარიგებების წარმოების მეთოდების დადგენას.

ექსპერტი აღნიშნავს, რომ დარღვევები იმ პერიოდს განეკუთვნება, როდესაც თურქეთის მოქალაქეობის მისაღებად საკმარისი იყო $250 000-დან ღირებულების უძრავი ქონების შეძენა. ეს ზღვარი მოქმედებდა 2018 წლის სექტემბრიდან 2022 წლის ივნისამდე, შემდეგ კი $400 000-მდე გაიზარდა. ჰოუკერს მიაჩნია, რომ ხელისუფლებამ უკვე დახურა ხარვეზები, რომლებითაც სქემების მონაწილეები სარგებლობდნენ, და მოქმედი წესების პირობებში მსგავსი მაქინაციების გამეორება შეუძლებელია.

CIP Turkey-ს თანადამფუძნებელი თეიმურ პოლდინგი მიიჩნევს, რომ შემოწმებები გაფრთხილებაა მათთვის, ვინც პროგრამის მოთხოვნების გვერდის ავლას ცდილობს. ამასთან, მონაწილეთა აბსოლუტური უმრავლესობა წესებს იცავს, რაც, როგორც ექსპერტი აღნიშნავს, პროგრამის შემდგომი არსებობისთვის მნიშვნელოვანია.

დასკვნა

ლონდონის ეკონომიკის სკოლის მკვლევარი კრისტინ სურაკი აღნიშნავს, რომ 2019 წლის ბოლოსთვის ნატურალიზაცია 5 000-ზე მეტმა ინვესტორმა გაიარა, ხოლო 9 000-მდე განცხადება განხილვის პროცესში იყო. შემდგომი წლების განმავლობაში სრული სტატისტიკა არ გამოქვეყნებულა და ძირითადად კერძო შეფასებებია ხელმისაწვდომი. ამიტომ შეუძლებელია იმის დადგენა, პროგრამის ყველა მონაწილის რა წილს შეადგენს ის 6 134 ადამიანი, რომელთაც მოქალაქეობა დაკარგეს. ამასთან, შემოწმებები გრძელდება, ხოლო არან ჰოუკერი არ გამორიცხავს წარსული წლების დარღვევებთან დაკავშირებული ახალი საქმეების გამოჩენას.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მოქალაქეობისა და ბინადრობის ნებართვის მისაღებად თურქეთის უძრავი ქონების ბაზარზე შესვლის ზღვარი გაიზარდა, თუმცა ამავდროულად იზრდება რისკებიც ინვესტორებისთვის. პასპორტის გაფორმებისას ფორმალური მოთხოვნების შესრულება არ გამორიცხავს შემდგომ შემოწმებებს. ყველაზე ნაკლებად კონკრეტულ საფუძვლად ეროვნული უსაფრთხოება რჩება, რადგან ეს კატეგორია საკმაოდ ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. შედეგად, ინვესტორი რისკავს დაკარგოს თურქეთის მოქალაქეობა და აღმოჩნდეს აქტივების შეზღუდულ ვადებში, პოტენციურად არახელსაყრელი პირობებით გაყიდვის აუცილებლობის წინაშე.

კონტროლის ახალი სისტემა ამცირებს უძრავი ქონების შეფასებისას მანიპულაციების შესაძლებლობებს. ამასთან ერთად, ბოლო მოვლენები ზრდის გარიგების იურიდიული შემოწმების, ობიექტის რეალური ღირებულების დადასტურებისა და თურქეთის მოქალაქეობის ინვესტიციით მიღების პროგრამის ყველა მოთხოვნის დაცვის მნიშვნელობას.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან