ესპანეთში ყოველი მესამე დამქირავებელი სიღარიბის ზღვარს მიღმაა

Oxfam Intermon

ესპანეთში ყოველი მესამე დასაქმებული დამქირავებელი ბინის ქირის გადახდის შემდეგ სიღარიბის ზღვარს მიღმა აღმოჩნდება. ქვეყნის მასშტაბით თითქმის 3 მლნ ადამიანის შემოსავალი დადგენილ ზღვარზე დაბალია. Oxfam Intermón-ის მონაცემებით, მათგან 770 000 ადამიანისთვის გადამწყვეტი ფაქტორი სწორედ საცხოვრებლის ხარჯები გახდა.

საცხოვრებლის ქირაობა სიღარიბის რისკს ზრდის

2024 წელს ესპანეთის დაახლოებით 2,2 მლნ დასაქმებული მცხოვრები (11,48%) სიღარიბის ზღვარს მიღმა იმყოფებოდა. ქირის ხარჯების, იპოთეკისა და უძრავი ქონების გადასახადის გათვალისწინების შემდეგ მაჩვენებელმა 15,49%-ს მიაღწია, სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის (INE) მონაცემებზე დაფუძნებული Oxfam Intermón-ის შეფასებით.

მარტოხელა ადამიანისთვის ზღვარი წელიწადში 12 220 ევროს შეადგენდა, ორი ზრდასრულისა და ორი ბავშვისგან შემდგარი ოჯახისთვის კი — €25 663-ს. ეკონომიკურ ზრდას სიტუაციაზე პრაქტიკულად გავლენა არ მოუხდენია: 2022–2024 წლებში ქვეყნის მშპ 6%-ზე მეტით გაიზარდა, ხოლო დასაქმებულთა შორის დაბალშემოსავლიანების წილი მხოლოდ 11,64%-დან 11,48%-მდე შემცირდა.

განსაკუთრებით მძიმე ვითარებაა იმ დასაქმებულ მცხოვრებლებში, რომლებიც ბინებს საბაზრო ფასებში ქირაობენ. გადახდამდე ამ ჯგუფში ღარიბთა წილი 19,35%-ს შეადგენდა, გადახდის შემდეგ კი — 34,08%-ს. მესაკუთრეებში, იპოთეკის გადამხდელების ჩათვლით, ეს დონე საგრძნობლად დაბალია.

ესპანეთში დასაქმებულთა 17,35% ბინას საბაზრო ფასად ქირაობს, კიდევ 3,45% კი — შეღავათიანი პირობებით. მაღალი ყოველთვიური გადასახადების გამო ბევრს უჭირს პირველადი შენატანის დაგროვება უძრავი ქონების შესაძენად. Oxfam Intermón ამას „ქირის ხაფანგს“ უწოდებს.

მადრიდი და კატალონია: საცხოვრებლის ღირებულების გავლენა

დასაქმებულთა შორის სიღარიბის დონეზე საცხოვრებლის ხარჯების გავლენით მადრიდი ლიდერობს. კატალონიაში ორ გაანგარიშებას შორის სხვაობა თითქმის იგივეა, თუმცა დაბალშემოსავლიანთა საწყისი წილი იქ უფრო დაბალია. მურსიაში კი ფინანსური სირთულეები სავალდებულო გადასახადებამდეც უფრო ფართოდაა გავრცელებული.

საცხოვრებლის გადასახადების გამოკლებამდე დაბალშემოსავლიანთა წილით ანდალუსია ლიდერობს — 17,65%. შემდეგ მოდის ვალენსიის ავტონომია (16,95%) და ესტრემადურა (16,54%). ამ რეგიონებში დაბალი შემოსავლების პრობლემა ცხოვრების სავალდებულო ხარჯებამდეც ყველაზე მეტად არის გამოხატული.

დასაქმებულ დამქირავებლებს შორის განსაკუთრებით რთული ვითარებაა კასტილია და ლეონში, სადაც ბინის ქირის გადახდის შემდეგ სიღარიბის ზღვარს მიღმა 50,68% რჩება. კასტილია-ლა-მანჩაში მათი წილი 48,69%-ს აღწევს, ბასკეთში კი — 31,07%-ს. ამრიგად, გასაქირავებელი უძრავი ქონების მაღალი ფასი ესპანეთის უდიდესი ქალაქების ფარგლებს გარეთაც სერიოზულ ფინანსურ ტვირთს ქმნის.

თვითდასაქმებულები, მიგრანტები და ოჯახები ბავშვებით

შრომის დაბალი ანაზღაურება ძვირი ქირის შედეგებს ამძაფრებს. საცხოვრებლის გადასახადების გამოკლებამდეც დაბალშემოსავლიანთა წილი თვითდასაქმებულებში 21,69%-ს შეადგენს, დაქირავებულ თანამშრომლებში კი — 10,26%-ს. არასრული განაკვეთის შემთხვევაში მაჩვენებელი 20,62%-ს აღწევს, სრული განაკვეთისას კი — 10,38%-ს.

ყველაზე რთული მდგომარეობაა საოჯახო მომსახურებასა და მოვლაში (27,48%), სოფლის მეურნეობასა და მეთევზეობაში (26,24%), სასტუმრო და სარესტორნო ბიზნესში (21,17%). ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების მოქალაქეობის მქონე მუშაკებში სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ 31,42% იმყოფება, ესპანელებში კი — 8,71%. მკვლევრები ამ განსხვავებებს შემოსავლების დონესა და დაქირავების პირობებს უკავშირებენ.

ბავშვიანი ოჯახები დამატებით ტვირთს აწყდებიან. იმ ოჯახებში, სადაც ორი ზრდასრული და სამი ან მეტი არასრულწლოვანია, შრომითი სიღარიბის დონე 39,5%-ს აღწევს, არასრულ ოჯახებში კი — 29,6%-ს. ასეთ პირობებში რეგულარული ხელფასიც კი ყოველთვის ვერ ფარავს აუცილებელ ხარჯებს.

ხელმისაწვდომი საცხოვრებელი და ხელფასების ზრდა

Oxfam Intermón შრომის ბაზარზე გასატარებელი ზომების საცხოვრებელ პოლიტიკასთან შეთავსებას გვთავაზობს. კერძოდ, ორგანიზაცია მოუწოდებს, საკანონმდებლო დონეზე დაფიქსირდეს მინიმალური ხელფასის რეგულარული ზრდა ცხოვრების ღირებულების გათვალისწინებით, გაძლიერდეს არასტაბილური დასაქმების მქონე თანამშრომელთა დაცვა და გაფართოვდეს ხანგრძლივად უმუშევართა დახმარება.

კიდევ ერთი მიმართულებაა სოციალური საცხოვრებლის მშენებლობა და ხელმისაწვდომი ქირით ბინების რაოდენობის გაზრდა. ექსპერტები ასევე გვთავაზობენ ქირავნობის ხელშეკრულებების ავტომატურ გაგრძელებას, რათა შემცირდეს იძულებითი გადასვლის რისკი და ოჯახებს მეტი სტაბილურობა მიეცეთ.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ კვლევის შედეგები საიჯარო განაკვეთების შემდგომი ზრდის შეზღუდვებზე მიუთითებს: მცხოვრებთა შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკვე სავალდებულო გადასახადებზე იხარჯება. საინვესტიციო უძრავი ქონების შეფასებისას აუცილებელია მოსახლეობის გადახდისუნარიანობის, ალტერნატიული მიწოდების ხელმისაწვდომობისა და ქირავნობის წესების შესაძლო ცვლილებების გათვალისწინება.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან