ომი ახლო აღმოსავლეთში: რისკები ტურისტებისთვის

საომარმა მოქმედებებმა ირანი, ისრაელი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და რეგიონის სხვა ქვეყნები მოიცვა

ახლო აღმოსავლეთში საომარმა მოქმედებებმა რეგიონის რამდენიმე სახელმწიფო მოიცვა და 2026 წლის 28 თებერვალს ლოკალური დაპირისპირების ფარგლებს გასცდა. სარაკეტო და საავიაციო დარტყმები ხორციელდება ირანში მდებარე ობიექტებზე, საპასუხოდ კი თავდასხმები ისრაელზე განხორციელდა. აფეთქებები დაფიქსირდა სპარსეთის ყურის ქვეყნებშიც, მათ შორის არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში: დუბაიში რაკეტის ნამსხვრევები სასტუმროს დაეცა. საჰაერო მიმოსვლა შეჩერებულია, საბრძოლო მოქმედებების ზონის გაფართოება კი პირდაპირ რისკებს უქმნის ტურისტებსა და საერთაშორისო მოგზაურობებს.

სამხედრო ოპერაციის მასშტაბი და დინამიკა

28 თებერვალს ისრაელმა იერიში მიიტანა ირანის უზენაესი ლიდერის, ალი ხამენეის ოფისების სიახლოვეს. მალევე აშშ-მა ოფიციალურად დაადასტურა ქვეყნის წინააღმდეგ ერთობლივი მასშტაბური საომარი მოქმედებების დაწყება, იტყობინება ABC News.

ირანული სააგენტოების ცნობით, აფეთქებები დაფიქსირდა თეირანში, ბუშეჰრში, თავრიზში, დეზფულში, ნაჰავანდში, კუნძულ ხარკზე, ასევე ისპაჰანში, ილამსა და ყუმში. ვრცელდება ინფორმაცია ირანულ მედიაზე განხორციელებული კიბერშეტევებისა და ინტერნეტის თითქმის სრული გათიშვის შესახებ: ორგანიზაცია NetBlocks-ის მონაცემებით, ინტერნეტ-აქტივობა ქვეყანაში ჩვეულებრივი დონის დაახლოებით 4%-მდე შემცირდა.

შესაძლო სამიზნეებად დასახელებულია ქვეყნის ხელმძღვანელები, სამხედრო ობიექტები და ინფრასტრუქტურა. Reuters წერს, რომ ისრაელის დარტყმების შედეგად შესაძლოა დაღუპულიყვნენ ირანის თავდაცვის მინისტრი ამირ ნასირზადე და ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაური მოჰამად პაკპური.

ირანის პასუხი: დუბაიში სასტუმრო იწვის

ირანის პასუხმა რამდენიმე საათში მოჰყვა. ისრაელის ტერიტორიის მიმართულებით გაუშვეს რაკეტების რამდენიმე ტალღა, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი საჰაერო თავდაცვის სისტემებმა გაანადგურა. ამის შემდეგ დარტყმები განხორციელდა ამერიკულ სამხედრო ბაზებზე კატარში, ქუვეითში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, იორდანიასა და ბაჰრეინში.

საამიროებში განაცხადეს ერთი დაღუპულის შესახებ აბუ-დაბიში. დუბაის ცაზე, სხვადასხვა წყაროს ცნობით, 5-დან 15-მდე აფეთქება დაფიქსირდა. ერთი რაკეტა ჩამოაგდეს ხუთვარსკვლავიან სასტუმრო Atlantis The Royal-ის თავზე, რომელიც ხელოვნურ კუნძულ Palm Jumeirah-ზე მდებარეობს, აღნიშნავს Shot. დამსვენებლებს ნომრებიდან გამოსვლისგან თავის შეკავებას სთხოვენ. მოგვიანებით დაზუსტდა, რომ იწვის სასტუმრო Fairmont The Palm. კადრებში ჩანს, რომ რაკეტის ნამსხვრევებმა შენობის ვერანდის სახურავი გაარღვია.

საჰაერო მიმოსვლის შეჩერება

საომარმა მოქმედებებმა გამოიწვია საჰაერო სივრცის მასშტაბური დახურვა ახლო აღმოსავლეთში. ირანმა, ისრაელმა და რეგიონის რამდენიმე ქვეყანამ ფრენები შეაჩერეს, სამოქალაქო ავიაციამ კი კონფლიქტის ზონის საჰაერო დერეფნები პრაქტიკულად დატოვა. საერთაშორისო ავიაკომპანიებმა მასობრივად დაიწყეს რეისების გაუქმება და გადამისამართება, ხოლო ტრანზიტი სპარსეთის ყურის მთავარი ჰაბების გავლით შეფერხდა.

ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის უმსხვილესმა გადამზიდავებმა შეაჩერეს ფრენები თელ-ავივის, დუბაის, აბუ-დაბის, დოჰასა და სხვა ქალაქების მიმართულებით. ჰაერში მყოფი თვითმფრინავები უკან ბრუნდებოდნენ ან შემოვლითი მარშრუტებით მიფრინავდნენ, ფრენების რუკები კი ირანისა და რეგიონის დიდი ნაწილის თავზე თითქმის სრულიად ცარიელ ცას აჩვენებდა.

Associated Press-ის მონაცემებით, რეგიონის უდიდეს აეროპორტებში 700-ზე მეტი რეისი გაუქმდა, რამაც საერთაშორისო მარშრუტებზე სერიოზული შეფერხებები გამოიწვია და გაართულა ტრანზიტი ევროპასა და აზიას შორის.

რუსი ტურისტები ახლო აღმოსავლეთში

ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში, სადაც სამხედრო ესკალაცია ვითარდება, რუსეთის 50 ათასზე მეტი მოქალაქე იმყოფება. არსებული ინფორმაციით, დაშავებულები არ არიან. ყველაზე მეტი — დაახლოებით 50 000 — არაბთა გაერთიანებულ საამიროებშია, დაახლოებით ორ-ორი ათასი კი კატარსა და ბაჰრეინში.

ირანში ორგანიზებული ტურისტული ჯგუფები ამჟამად არ იმყოფებიან. საელჩო მოქალაქეებს ურჩევს, მოერიდონ სამხედრო და სამთავრობო ობიექტებს, თავი შეიკავონ ფოტო და ვიდეოგადაღებისგან და შესაძლებლობის შემთხვევაში დატოვონ ქვეყანა აზერბაიჯანის ან სომხეთის გავლით, მომატებული სიფრთხილის დაცვით.

დიპლომატიური წარმომადგენლობები გასცემენ რეკომენდაციას გადაადგილების შეზღუდვის, ოფიციალური შეტყობინებების თვალყურის დევნებისა და ტუროპერატორებთან და მიმღებ მხარესთან კავშირის შენარჩუნების შესახებ. სატრანზიტო მგზავრებს ურჩევენ, გაითვალისწინონ შესაძლო დაგვიანებები და განრიგის ცვლილებები.

გავლენა ტურიზმზე

საბრძოლო მოქმედებების ესკალაცია უკვე პირდაპირ აისახება ტურიზმის სფეროზე. საჰაერო სივრცის დახურვა, რეისების გაუქმება და არასტაბილური ვითარება რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში ახლო აღმოსავლეთში მოგზაურობასა და ადგილობრივი ჰაბების გავლით ტრანზიტს მაღალრისკიანს ხდის.

დიდი ბრიტანეთის ხელისუფლებამ არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში მყოფ პირებს თავშესაფარში დარჩენისა და ოფიციალური შეტყობინებების თვალყურის დევნებისკენ მოუწოდა, ასევე ურჩია გადახედონ რეგიონში მოგზაურობის გეგმებს. კანადამ თავის მოქალაქეებს რეკომენდაცია გაუწია დატოვონ ირანი ასეთი შესაძლებლობის არსებობის შემთხვევაში და მიუთითა ქვეყნის საჰაერო სივრცის დახურვაზე.

Reuters-ის ცნობით, რეისების მასობრივი გაუქმება და საჰაერო დერეფნების დახურვა ართულებს ტურისტების გასვლას კონფლიქტის ზონიდან და აფერხებს ტრანზიტს სპარსეთის ყურის მსხვილი გადასაჯდომი კვანძების გავლით.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მიმდინარე პირობებში ირანსა და ისრაელში მოგზაურობა უკიდურესად სახიფათოა. გაზრდილი რისკები ნარჩუნდება სპარსეთის ყურის ქვეყნებში მყოფი ტურისტებისთვისაც, მათ შორის არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, კატარსა და ბაჰრეინში, სადაც ფიქსირდება რაკეტების ჩამოგდება და წესდება დროებითი შეზღუდვები. საბრძოლო მოქმედებების ანგარიშები ტურისტულ რაიონებში საფრთხეების არსებობაზე მიუთითებს. ვითარება დაძაბული რჩება, ხოლო ხელისუფლების გადაწყვეტილებები აეროპორტების დახურვის ან შეზღუდვების დაწესების შესახებ შესაძლოა უმოკლეს ვადებში იქნეს მიღებული.

მოგზაურებს ურჩევენ, თვალი ადევნონ თავიანთი მთავრობების ოფიციალურ გაფრთხილებებს, აეროპორტში გამგზავრებამდე გადაამოწმონ რეისების სტატუსი და შემდგომი შეზღუდვების შემთხვევისთვის ჰქონდეთ ალტერნატიული სამარშრუტო გეგმა.