ომი ახლო აღმოსავლეთის ფარგლებს გასცდა: დარტყმა ევროპაზე

დრონებმა კვიპროსზე ბრიტანულ ბაზას შეუტიეს

კვიპროსზე მდებარე ბრიტანულ RAF Akrotiri-ს ბაზაზე 2 მარტის ღამეს დრონებით თავდასხმა განხორციელდა. მსხვერპლი არ არის, ზიანი მინიმალურია. ეს ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის ფარგლებში ევროპის სამხედრო ინფრასტრუქტურის დაზიანების პირველი შემთხვევაა. დარტყმა ირანზე აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმების შემდეგ მოხდა, რასაც აიათოლა ალი ხამენეის დაღუპვა მოჰყვა, იუწყება Euronews.

რას გააკეთებს ევროპა

ინციდენტი მოხდა მას შემდეგ, რაც დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა აშშ-ს ირანის სარაკეტო დანადგარებზე დარტყმებისთვის ბრიტანული ბაზების გამოყენების ნებართვა მისცა, თუმცა თავად ქვეყანა პირდაპირ თავდასხმებში არ მონაწილეობს. მთავრობის პრესსპიკერმა კონსტანტინოს ლეტიმბიოტისმა განაცხადა, რომ დრონმა მხოლოდ მცირე ზიანი გამოიწვია. ეს იყო პირველი თავდასხმა ბაზაზე 1986 წლის შემდეგ, რაც კონფლიქტის შესამჩნევი ესკალაციაა.

საფრანგეთის, გერმანიისა და დიდი ბრიტანეთის ლიდერებმა დაგმეს ირანის დარტყმები მეზობელ ქვეყნებზე და გააფრთხილეს «ირანული რაკეტებისა და დრონების წინააღმდეგ აუცილებელი და პროპორციული თავდაცვითი ქმედებების» შესაძლებლობის შესახებ.

კონფლიქტის ესკალაცია არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში

2026 წლის 28 თებერვლიდან 2 მარტამდე არაბთა გაერთიანებული საამიროები ირანის მხრიდან სარაკეტო და უპილოტო საფრენი აპარატების თავდასხმების ტალღის სამიზნე გახდა, რამაც მასშტაბური შედეგები გამოიწვია ავიაციის, ტურიზმისა და ფინანსური ბაზრებისთვის. თავდაცვის სამინისტრომ მრავალი რაკეტის გადაჭერა დაადასტურა, თუმცა ნამსხვრევები საცხოვრებელ და კომერციულ რაიონებში ჩამოცვივდა. დაშავდა რამდენიმე ადამიანი, ერთი დაიღუპა.

რაკეტა ჩამოაგდეს სასტუმრო Atlantis The Royal-ის თავზე ხელოვნურ კუნძულ «პალმა ჯუმეირაზე» — ნამსხვრევებმა Fairmont The Palm-ის ვერანდის სახურავი გაარღვია, სადაც ხანძარი გაჩნდა. დრონის ფრაგმენტები ცნობილ სასტუმრო Burj Al Arab-საც მოხვდა — შენობამ უმნიშვნელო ზიანი მიიღო, დაშავებულები არ არიან. შარჯაში დრონი სავაჭრო ცენტრს დაეცა. რამდენიმე საათის განმავლობაში იწვოდა დუბაის აეროპორტი, საიდანაც მგზავრების ევაკუაცია განხორციელდა. რაკეტა ჩამოვარდა აბუ-დაბის პორტში, საკრუიზო ლაინერ Mein Schiff 4-ის სიახლოვეს. გემზე, რომელიც ირანის ირგვლივ შექმნილი კონფლიქტის გამო ზაიდის პორტში შეყოვნდა, დაახლოებით 3,5 ათასი ადამიანი იმყოფებოდა.

2 მარტს თვითმხილველები საცხოვრებელ და ტურისტულ ობიექტებზე დრონებისა და რაკეტების ნამსხვრევების ახალ ცვენას აფიქსირებენ. SHOT-ის ინფორმაციით, ძლიერი აფეთქებები გაისმა სასტუმრო Khalidiya Palace Rayhaan-ის რაიონში აბუ-დაბიში, ასევე Business Bay-სთან და დუბაის კუნძულ პალმა ჯუმეირაზე. TASS იუწყება აფეთქებების შესახებ Al Hamra Village-ის საცხოვრებელ კვარტალში, რას-ალ-ხაიმას საამიროში — არაბთა გაერთიანებული საამიროების ჩრდილოეთით: ორ შენობას შორის უპილოტო საფრენი აპარატი აფეთქდა. დაშავებულების შესახებ ინფორმაცია ჯერჯერობით არ გავრცელებულა.

საჰაერო მიმოსვლა პრაქტიკულად შეჩერებულია. რუსეთის მოქალაქეები ომანში სახმელეთო საზღვრით გადასვლას ცდილობენ. ბილეთები მასკატიდან მოსკოვამდე მკვეთრად გაძვირდა და უკვე 20 000 ევროს აღწევს.

ომის გაგრძელება: ისრაელი და ქუვეითი

ირანმა ისრაელსა და რეგიონში მდებარე ამერიკულ ბაზებზე თავდასხმების მეცხრე ტალღა განახორციელა. აფეთქებები დაფიქსირდა დუბაიში, დოჰასა და ბაჰრეინში. უპილოტო აპარატებმა ერბილის აეროპორტს დაარტყეს ჩრდილოეთ ერაყში, სადაც აშშ-ის ბაზა მდებარეობს, იტყობინება The Wall Street Journal.

«ჰეზბოლამ» ისრაელის ჩრდილოეთს შეუტია, რის საპასუხოდაც ისრაელის თავდაცვის ძალებმა 2 მარტს დარტყმა მიაყენეს ლიბანს, დაჯგუფების შტაბ-ბინასა და ინფრასტრუქტურას. თეირანმა რაკეტების ახალი სერია გაუშვა იერუსალიმისა და თელ-ავივის მიმართულებით. თავდასხმები დაფიქსირდა სხვა ქალაქებზეც. ისრაელის სამხედროებმა ქვეყნის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად მრავალფრონტიანი ოპერაციისთვის მზადყოფნა გამოაცხადეს.

ქუვეითში ამერიკული გამანადგურებელი F-15 ჩამოვარდა, პილოტი გადარჩა. ამ ქვეყანაში მდებარე ბაზაზე სამი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა. ოპერაციის დაწყებიდან ამერიკულმა ძალებმა 1000-ზე მეტ სამიზნეს დაარტყეს 20-ზე მეტი ტიპის შეიარაღების, მათ შორის B-2 Spirit-ის სტრატეგიული ბომბდამშენების გამოყენებით.

ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ სპარსეთის ყურესა და ჰორმუზის სრუტეში აშშ-ისა და დიდი ბრიტანეთის სამ ნავთობტანკერს დაესხნენ თავს. ნაოსნობის მონაცემებით, ასობით გემმა, მათ შორის ნავთობისა და გაზის ტანკერებმა, უახლოეს წყლებში ღუზა ჩაუშვა. ტრეიდერები ნედლ ნავთობზე ფასების მკვეთრ ზრდას ელიან.

ახლო აღმოსავლეთში ომის ეკონომიკური შედეგები

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ახლო აღმოსავლეთში საომარმა მოქმედებებმა რეგიონის სატრანსპორტო, ლოგისტიკურ და ფინანსურ ინფრასტრუქტურაში სერიოზული შეფერხებები გამოიწვია. საჰაერო მიმოსვლა შეჩერებულია, უმსხვილესი აეროპორტები დახურულია, 700-ზე მეტი რეისი გაუქმდა, ათიათასობით ტურისტი ბლოკირებული აღმოჩნდა.

აბუ-დაბისა და დუბაის საფონდო ბირჟები 2–3 მარტს დაიხურა, საუდის არაბეთისა და ეგვიპტის რეგიონული ინდექსები 2%-ზე მეტით შემცირდა. პორტმა Jebel Ali-მ მუშაობა დროებით შეაჩერა, თხევადი ბუნებრივი აირის უმსხვილესმა იაპონურმა მყიდველმა Jera-მ პერსონალის ევაკუაცია მოახდინა.

პრემიუმ კლასის უძრავი ქონება დრონებისა და რაკეტების ნამსხვრევების ვარდნით დაზიანდა, მათ შორის Fairmont The Palm და Burj Al Arab, რამაც ინვესტორების ინტერესი შეამცირა. ნავთობის ბაზრები სადაზღვევო და რისკის პრემიის ზრდით, ჰორმუზის სრუტის გავლით მიწოდების შეზღუდვითა და გემთმფლობელების გაზრდილი სიფრთხილით რეაგირებენ. Brent-ის ფასმა ბარელზე 82 დოლარს მიაღწია, შემდეგ კი 79 დოლარამდე დაკორექტირდა, აზიური ავიაკომპანიების აქციები 5%-ზე მეტით დაეცა.

ირანის ახალი ხელისუფლება უარს ამბობს აშშ-სთან მოლაპარაკებებზე, რაც სიტუაციას არაპროგნოზირებადს ხდის და კონფლიქტის ხანგრძლივობას ზრდის. საომარი მოქმედებების რეგიონის ფარგლებს გარეთ გაფართოება, მათ შორის კვიპროსზე დარტყმები, საფრთხეებს ევროპისთვისაც აძლიერებს. ვითარების შემდგომი განვითარება და ეკონომიკური აქტივობის აღდგენა დამოკიდებულია აშშ-ისა და სპარსეთის ყურის ქვეყნების გადაწყვეტილებებზე, ასევე ტრანსპორტისა და ფინანსების სტაბილიზაციის ზომებზე.