English  עברית  ქართული  Русский  

ევროზონა ახალი ენერგეტიკული კრიზისის გამო ტემპს კარგავს

ევროზონა ახალი ენერგეტიკული კრიზისის გამო ტემპს კარგავს

ეკონომისტებმა გააუარესეს ევროზონის პროგნოზი ირანის ირგვლივ საომარი მოქმედებების განახლებისა და ნავთობის ფასების ახალი ნახტომის შემდეგ. რეგიონს ემუქრება რისკი, რომ 2026 წელი 1%-ზე ნაკლები ზრდით დაასრულოს, ხოლო ინფლაცია ევროპის ცენტრალური ბანკის სამიზნეზე მაღალი დარჩება. ევროპა კვლავ აღმოჩნდა ძვირი ენერგიის, სუსტი მოხმარებისა და მაღალი საპროცენტო განაკვეთების არახელსაყრელი თანხვედრის წინაშე, თუმცა შრომის მდგრადი ბაზარი ჯერჯერობით ამცირებს ღრმა რეცესიის ალბათობას.

ეკონომისტებმა ევროზონის პროგნოზი კვლავ შეამცირეს

Bloomberg-ის მორიგმა გამოკითხვამ აჩვენა ევროზონის ეკონომიკის მიმართ მოლოდინების გაუარესება ახლო აღმოსავლეთში საომარი მოქმედებების განახლების შემდეგ. ეკონომისტები პროგნოზებს გადახედავენ ნავთობის კოტირებების ზრდის, ჰორმუზის სრუტეში ახალი შეფერხებების საფრთხისა და კომპანიებისა და მომხმარებლების ნდობის შესუსტების გამო. Bloomberg-ის მასალა ასევე გამოაქვეყნა The Edge Singapore-მა.

კერძო შეფასებები თანდათან მიუახლოვდა ოფიციალურ პროგნოზებს, რომლებიც სავალუტო კავშირის ეკონომიკის მხოლოდ 0,8–0,9%-ით ზრდას ითვალისწინებს 2026 წელს. ევროპის ცენტრალური ბანკი მთლიანი შიდა პროდუქტის 0,8%-ით გაფართოებას ელოდება, ევროკომისია და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი — 0,9%-ით. ჯერ კიდევ 2025 წლის ბოლოს ბევრი პროგნოზი 1,2–1,4%-ის ფარგლებში იყო.

რამდენიმე მეათედი პროცენტული პუნქტის სხვაობა ერთი შეხედვით მცირე ჩანს, თუმცა €15 ტრილიონზე მეტი მოცულობის ეკონომიკისთვის ეს ნიშნავს ათობით მილიარდი ევროს დაუკარგავ წარმოებას. დამატებითი შენელება ასევე ამცირებს საგადასახადო შემოსავლებს, ართულებს თავდაცვისა და სოციალური პროგრამების დაფინანსებას და ზრდის სახელმწიფოების სასესხო ტვირთს.

ენერგეტიკულმა შოკმა ევროპას აშშ-ზე მეტად დაარტყა

ევროზონა რჩება ნავთობისა და გაზის მსხვილ წმინდა იმპორტიორად. საწვავის გაძვირება ზრდის საწარმოების, გადამზიდველებისა და ოჯახების ხარჯებს და ამავდროულად შემოსავლების ნაწილს რეგიონის ფარგლებს გარეთ გაჰყავს.

აშშ ასევე აწყდება ბენზინის ღირებულების ზრდას და ინფლაციის აჩქარებას, თუმცა ფლობს ნავთობისა და გაზის საკუთარ მოპოვებას. ევროპული ქვეყნები უფრო მეტად არიან დამოკიდებულნი იმპორტზე და ამიტომ უფრო სწრაფად გრძნობენ სავაჭრო ბალანსის გაუარესებასა და რეალური შემოსავლების კლებას.

ეკონომიკური მექანიზმი მოქმედებს რამდენიმე მიმართულებით. ენერგიის მაღალი ფასები ზრდის პროდუქციის თვითღირებულებას, ამცირებს კომპანიების მოგებას და მომხმარებლებს აიძულებს, მეტი დახარჯონ საწვავზე, გათბობასა და ელექტროენერგიაზე. ოჯახებს ნაკლები თანხა რჩებათ მაღაზიებისთვის, რესტორნებისთვის, მოგზაურობისა და მსხვილი შენაძენებისთვის.

ECB მიუთითებს, რომ ენერგეტიკულმა შოკმა უკვე შეასუსტა მსყიდველობითი უნარი და მომხმარებელთა ნდობა. კერძო მოხმარება, რომელიც ეკონომიკას 2025 წელს ამაგრებდა, 2026 წელს შესამჩნევად უნდა შენელდეს.

ECB მხოლოდ 0,8%-იან ზრდას ელის

ECB-ის ივნისის საბაზისო პროგნოზი ითვალისწინებს ევროზონის რეალური მშპ-ის 0,8%-ით ზრდას 2026 წელს, 1,2%-ით 2027 წელს და 1,5%-ით 2028 წელს. პირველი ორი წლის შეფასებები შემცირებულია 0,1 პროცენტული პუნქტით მარტის პროგნოზთან შედარებით.

რეგულატორი ვარაუდობს, რომ კონფლიქტის გავლენა თანდათან შესუსტდება, ენერგიის ფასები შემცირდება, რეალური ხელფასები აღდგენას დაიწყებს, ხოლო მოხმარება კვლავ დაჩქარდება. ეს სცენარი დამოკიდებულია მიწოდების სტაბილიზაციაზე და არ ითვალისწინებს საკვანძო საზღვაო მარშრუტების ხანგრძლივ ჩაკეტვას.

ECB-მ მოამზადა რამდენიმე ალტერნატიული ვარიანტი. მოვლენების არახელსაყრელი განვითარების შემთხვევაში ევროზონის ზრდა შესაძლოა შეადგენდეს 0,7%-ს 2026 წელს და 0,9%-ს 2027 წელს. მძიმე სცენარში ეკონომიკა მხოლოდ 0,5%-ით გაიზრდება მიმდინარე წელს და 0,4%-ით მომავალ წელს.

ეს მაჩვენებლები ავტომატურ რეცესიას არ ნიშნავს. წლიური მაჩვენებელი შეიძლება დადებითი დარჩეს ცალკეულ კვარტლებში ეკონომიკის შეკუმშვის პირობებშიც კი. ისინი აჩვენებს, რომ ზრდის მარაგი მინიმალური ხდება, ამიტომ ახალ საგარეო დარტყმას სწრაფად შეუძლია ვარდნის გამოწვევა.

ევროკომისიამაც შეამცირა შეფასებები

ევროკომისიის საგაზაფხულო პროგნოზი ითვალისწინებს ევროზონის 0,9%-იან ზრდას 2026 წელს და 1,2%-იანს 2027 წელს. წინა შეფასებები შეადგენდა 1,2%-სა და 1,4%-ს შესაბამისად.

მთლიანი ევროკავშირისთვის მოსალოდნელია 1,1%-იანი ზრდა 2026 წელს 2025 წლის 1,5%-ის შემდეგ. ბრიუსელი პერსპექტივების გაუარესებას უკავშირებს ენერგეტიკულ შოკს, ნდობის შესუსტებას, დასაქმების შენელებასა და სახელმწიფო ხარჯების ზრდას.

ევროკომისია მოხმარებას ზრდის ძირითად წყაროდ მიიჩნევს, თუმცა სამომხმარებლო ნდობის ინდექსი 40 თვის მინიმუმამდე დაეცა. მოსახლეობას აშინებს ინფლაცია, შრომის ბაზრის შესაძლო გაუარესება და გადასახადების შემდგომი ზრდა.

ქვეყნების მდგომარეობა განსხვავებულია. სამხრეთ ევროპის ეკონომიკები მხარდაჭერას იღებენ ტურიზმისგან, მომსახურებისა და ევროპული ფონდებისგან. გერმანია, საფრანგეთი და იტალია უფრო მეტად არიან დამოკიდებულნი მრეწველობაზე, ექსპორტსა და ენერგიის ღირებულებაზე.

გერმანიის 2026 წლის ზრდის პროგნოზი შემცირდა დაახლოებით 0,6%-მდე, საფრანგეთის — 0,7–0,8%-მდე, იტალიის — 0,5%-მდე. ესპანეთი ინარჩუნებს უფრო მაღალ ტემპს, თუმცა ისიც მოწყვლადია ოჯახებისა და საწარმოების ხარჯების ზრდის მიმართ.

პირველი კვარტალი უკვე შეკუმშვით დასრულდა

გადახედილმა მონაცემებმა აჩვენა, რომ ევროზონის ეკონომიკა 2026 წლის პირველ კვარტალში წინა სამ თვესთან შედარებით 0,2%-ით შემცირდა. თავდაპირველი შეფასება 0,1%-იან ზრდაზე მიუთითებდა.

გადახედვის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავშირდება ირლანდიას, სადაც მშპ დაახლოებით 12%-ით შემცირდა ფარმაცევტული პროდუქციის ექსპორტისა და ტრანსნაციონალური კომპანიების საქმიანობის რყევების გამო. ირლანდიური სტატისტიკა რეგულარულად ამახინჯებს ევროზონის აგრეგირებულ მაჩვენებლებს საერთაშორისო კორპორაციების აქტივების დიდი მოცულობის გამო.

ირლანდიური ეფექტის გამორიცხვის შემდეგ სავალუტო კავშირის ეკონომიკა, სავარაუდოდ, დაახლოებით 0,2%-ით გაიზარდა. ეს ნიშნავს, რომ რეგიონი ფართო ვარდნაში არ იმყოფებოდა, თუმცა საბაზისო დინამიკა სუსტი რჩებოდა.

აპრილისა და მაისის მონაცემებმა შემდგომი გაუარესება აჩვენა. ბიზნესაქტივობის კომპოზიტური ინდექსი 50 პუნქტს ქვემოთ დაეცა, რაც საქონლისა და მომსახურების წარმოების შემცირებაზე მიუთითებს. განსაკუთრებით შესამჩნევად შენელდა მომსახურების სფერო, რომელიც მანამდე მრეწველობის სისუსტეს აკომპენსირებდა.

სამრეწველო წარმოება აპრილში თვის განმავლობაში მხოლოდ 0,1%-ით გაიზარდა. მშენებლობამ 0,6% მოიმატა, თუმცა ცალკეული ეროვნული ბაზრები მნიშვნელოვან განსხვავებებს ავლენდა.

ინფლაცია შემცირდა, მაგრამ ახალი ნახტომის რისკი რჩება

წლიური ინფლაცია ევროზონაში მაისის 3,2%-დან ივნისში 2,8%-მდე შემცირდა. მაჩვენებელი ეკონომისტების მოლოდინზე დაბალი აღმოჩნდა, მაგრამ ECB-ის 2%-იან მიზანზე მაღალი დარჩა.

შენელება დაკავშირებულია ნავთობის ფასების დროებით კლებასთან აშშ-სა და ირანს შორის მოლაპარაკებებისა და მიწოდების ნაწილობრივი აღდგენის შემდეგ. ივლისში საომარი მოქმედებების განახლებამ Brent-ის ფასი კვლავ ბარელზე თითქმის $80-მდე გაზარდა, ამიტომ ივნისის მონაცემებმა შესაძლოა საწვავის ღირებულების შემდგომი ტრაექტორია ვერ ასახოს.

საბაზო ინფლაცია ენერგიისა და სურსათის გარეშე 2,4%-მდე შემცირდა, ხოლო მომსახურებაზე ფასების ზრდა — 3,2%-მდე. ეს მონაცემები ამცირებს უკონტროლო საფასო სპირალის ალბათობას, თუმცა არ გამორიცხავს ძვირი ენერგიის გადატანის რისკს ტრანსპორტში, პროდუქტებში, სამრეწველო საქონელსა და ხელფასებში.

ECB ელოდება, რომ საშუალო ინფლაცია შეადგენს 3%-ს 2026 წელს და 2,3%-ს 2027 წელს. მესამე და მეოთხე კვარტლებში მაჩვენებელმა შესაძლოა 3,4%-ს მიაღწიოს და მომავალი წლის დასაწყისამდე 3%-ზე მაღლა დარჩეს.

საბაზო ინფლაციის პროგნოზი შეადგენს 2,5%-ს 2026 და 2027 წლებში. პიკი მოსალოდნელია 2027 წლის დასაწყისში დაახლოებით 2,7%-ის დონეზე. ეს აჩვენებს, რომ ენერგეტიკულ შოკს შეუძლია ფასებზე იმოქმედოს უფრო დიდხანს, ვიდრე ნავთობის თავდაპირველ ნახტომს.

ECB ინფლაციასა და სუსტ ზრდას შორის აღმოჩნდა

11 ივნისს ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა სამი ძირითადი განაკვეთი 0,25 პროცენტული პუნქტით გაზარდა. სადეპოზიტო განაკვეთმა 2,25%-ს მიაღწია, ძირითადი რეფინანსირების ოპერაციების განაკვეთმა — 2,40%-ს, ზღვრული დაკრედიტების განაკვეთმა — 2,65%-ს. ეს თითქმის სამი წლის განმავლობაში პირველი ზრდა გახდა.

რეგულატორმა გადაწყვეტილება ახსნა ინფლაციის 2%-ზე მაღლა გამყარების თავიდან აცილების აუცილებლობით. ECB-ის ხელმძღვანელობამ განაცხადა, რომ შემდგომ გადაწყვეტილებებს მიიღებს თითოეულ სხდომაზე ცალ-ცალკე და წინასწარ არ იღებს ვალდებულებას, მიჰყვეს განაკვეთების განსაზღვრულ ტრაექტორიას.

ახალი ესკალაცია ართულებს ამ მიდგომას. განაკვეთების გაზრდას შეუძლია შეზღუდოს ინფლაცია და მხარი დაუჭიროს ევროს, თუმცა ამავდროულად აძვირებს კრედიტებს საწარმოებისა და მოსახლეობისთვის. განაკვეთების შემცირებას შეუძლია დაეხმაროს ეკონომიკას, თუმცა საფასო წნეხის გაძლიერების რისკს ქმნის.

ECB აღმოჩნდა მიწოდების არახელსაყრელი შოკის პირისპირ: საქონელი და ენერგია ძვირდება წარმოების შენელების პარალელურად. ჩვეულებრივ მონეტარულ პოლიტიკას არ შეუძლია სწრაფად გაზარდოს ნავთობის ან გაზის მიწოდება, ამიტომ ნებისმიერ გადაწყვეტილებას თან ახლავს ეკონომიკური დანაკარგები.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი დასაშვებად მიიჩნევს ECB-ის განაკვეთების ჯამურ ზრდას 0,5 პროცენტული პუნქტით 2026 წლის განმავლობაში და არ გამორიცხავს მესამე ნაბიჯს, თუ ენერგეტიკული ინფლაცია მდგრადი აღმოჩნდება. ფონდი ამავდროულად აფრთხილებს, რომ გადაჭარბებული გამკაცრება გაზრდის უფრო ღრმა ვარდნის რისკს.

შრომის ბაზარი რჩება მდგრადობის მთავარ წყაროდ

უმუშევრობის დონემ ევროზონაში მაისში 6,2% შეადგინა, რაც თვის განმავლობაში არ შეცვლილა და წინა წლის 6,3%-თან შედარებით შემცირდა. უმუშევართა რაოდენობა შემცირდა 55 000-ით თვის განმავლობაში, 10,986 მლნ ადამიანამდე.

ძლიერი შრომის ბაზარი მხარს უჭერს შემოსავლებსა და მოხმარებას და ამცირებს იპოთეკურ და სამომხმარებლო სესხებზე ვადაგადაცილებული დავალიანების მკვეთრი ზრდის ალბათობას.

საწარმოები ჯერჯერობით ცდილობენ თანამშრომლების შენარჩუნებას, რადგან ენერგეტიკული ვარდნის დროებით ხასიათს ელიან. სპეციალისტების დეფიციტის რამდენიმე წლის შემდეგ კომპანიებს არ სურთ თანამშრომლების დათხოვნა, რომელთა ჩანაცვლებაც შემდგომში რთული იქნება.

ECB ელოდება დასაქმების ეტაპობრივ ზრდას და უმუშევრობის შემცირებას 6%-მდე 2028 წლისთვის. ეს სცენარი გულისხმობს, რომ ენერგეტიკული კრიზისი არ გადაიზრდება ხანგრძლივ სამრეწველო ვარდნაში.

შრომის ბაზრის მდგრადობა ასევე ქმნის რისკს ინფლაციისთვის. დასაქმებულებმა შესაძლოა მოითხოვონ გადასახადებისა და ფასების ზრდის კომპენსაცია, ხოლო კომპანიებმა — ხელფასების ზრდა მომხმარებლებზე გადაიტანონ. რეგულატორი ვარაუდობს, რომ სუსტი მოთხოვნა შეზღუდავს ასეთ მეორად ეფექტს.

მრეწველობა ძვირი ენერგიის საფასურს იხდის

ყველაზე მეტად მოწყვლადია ქიმიური მრეწველობა, მეტალურგია, სასუქების, მინის, ქაღალდის, კერამიკის წარმოება და სხვა ენერგოინტენსიური დარგები.

მაღალი ფასები აუარესებს მათ კონკურენტუნარიანობას აშშ-ის, ჩინეთისა და საწვავის საკუთარი მოპოვების მქონე ქვეყნების საწარმოებთან შედარებით. ევროპული კომპანიების ნაწილი ამცირებს წარმოებას, გადააქვს ინვესტიციები ან ზრდის მზა კომპონენტების იმპორტს.

ევროზონის ექსპორტს ამავდროულად აფერხებს ამერიკული ტარიფები, ევროს გამყარება და კონკურენცია ჩინეთის მხრიდან. ECB ელოდება, რომ ევროპული საწარმოების წილი მსოფლიო ბაზრებზე წნეხის ქვეშ დარჩება, ხოლო წმინდა ექსპორტი შეამცირებს მშპ-ის ზრდას 2026 წელს.

ხელოვნური ინტელექტის სფეროში გლობალური საინვესტიციო ციკლი მხარს უჭერს მიკროსქემების, სერვერებისა და მონაცემთა დამუშავების ცენტრების წარმოებას. ევროპა მისგან ნაკლებ პირდაპირ სარგებელს იღებს, ვიდრე აშშ და აზიის ზოგიერთი ეკონომიკა, რადგან უმსხვილესი ტექნოლოგიური პლატფორმები და ამაჩქარებლების მწარმოებლები რეგიონის ფარგლებს გარეთ მდებარეობს.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა ივლისის პროგნოზში აღნიშნა, რომ ხელოვნურ ინტელექტში ინვესტიციები ნაწილობრივ აკომპენსირებს ომის შედეგებს მსოფლიო ეკონომიკისთვის. დადებითი ეფექტი კონცენტრირებულია იმ ქვეყნებში, რომლებიც ღრმად არიან ინტეგრირებულნი ტექნოლოგიური მიწოდების ჯაჭვებში, მაშინ როდესაც ენერგიის იმპორტიორები დანაკარგების ძირითად ნაწილს იღებენ.

გერმანიამ მხარი უნდა დაუჭიროს ინვესტიციებს

ზრდის ერთ-ერთ მთავარ წყაროდ რჩება გერმანიის სახელმწიფო ხარჯების ზრდა ინფრასტრუქტურაზე, თავდაცვასა და ენერგეტიკულ მდგრადობაზე.

ECB თავდაცვისა და ინფრასტრუქტურის ხარჯების ევროპული პროგრამების ჯამურ წვლილს 2025–2028 წლების ზრდაში დაახლოებით 0,5 პროცენტულ პუნქტად აფასებს. მხარდაჭერის ძირითადი ნაწილი გერმანიაზე მოდის, ამასთან ყველაზე ძლიერი ეფექტი 2026 წელს არის მოსალოდნელი.

სახელმწიფო შეკვეთებს შეუძლია მხარი დაუჭიროს მშენებლობას, მანქანათმშენებლობას, ტრანსპორტსა და ციფრულ ინფრასტრუქტურას. მათი გავლენა ნელა ვლინდება შეთანხმებების, მუშახელის დეფიციტისა და კონტრაქტორების შეზღუდული შესაძლებლობების გამო.

რიგ ქვეყნებში 2026 წლის შემდეგ NextGenerationEU-ის აღდგენის პროგრამის დასრულება, პირიქით, შეამცირებს ევროპული სახსრების წვლილს. კერძო ინვესტიციებს მოუწევს სახელმწიფო მხარდაჭერის შემცირების კომპენსირება.

მაღალმა განაკვეთებმა და გაურკვევლობამ ენერგიის ფასებთან დაკავშირებით შესაძლოა კომპანიებს პროექტების გადადება აიძულოს. ამიტომ გაცხადებული საბიუჯეტო ხარჯები ეკონომიკის დაუყოვნებლივ დაჩქარებას არ იძლევა გარანტირებულად.

სახელმწიფოები კვლავ ამზადებენ ენერგეტიკულ მხარდაჭერას

ევროზონის ზოგიერთმა ქვეყანამ შემოიღო სუბსიდიები, საგადასახადო შეღავათები და კომპენსაციები ყველაზე მოწყვლადი ოჯახებისა და საწარმოებისთვის. მაისისთვის ევროკავშირში მიღებული ზომების საშუალო მოცულობა მშპ-ის დაახლოებით 0,1%-ად ფასდებოდა.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი გასცემს რეკომენდაციას, თავიდან იქნას აცილებული ფასების ფართო შეზღუდვები და კომპენსაციები ყველა მომხმარებლისთვის. ასეთი ზომები ძვირი უჯდება ბიუჯეტს, ამცირებს ენერგიის დაზოგვის სტიმულებს და ხშირად შეძლებულ ოჯახებსაც ეხმარება შეჭირვებულებთან ერთად.

უფრო ეფექტურად მიიჩნევა დაბალშემოსავლიანი ოჯახებისა და იმ კომპანიების დროებითი მიზნობრივი დაფინანსება, რომლებიც ინარჩუნებენ ეკონომიკურ სიცოცხლისუნარიანობას ენერგიის ნორმალური ფასების პირობებში.

მხარდაჭერის სივრცე შეზღუდულია. ევროკომისია ელოდება ევროკავშირის ბიუჯეტის ჯამური დეფიციტის ზრდას 2025 წლის მშპ-ის 3,1%-დან 2027 წელს 3,6%-მდე სუსტი ზრდის, გაზრდილი საპროცენტო ხარჯების, ენერგეტიკული კომპენსაციებისა და თავდაცვის პროგრამების გამო.

მაღალი ვალის მქონე ქვეყნებს, მათ შორის საფრანგეთსა და იტალიას, ნაკლები შესაძლებლობა აქვთ ახალი მსხვილი სუბსიდიებისთვის. გერმანიისთვის უფრო ადვილია ინვესტიციების დაფინანსება, თუმცა მისი პროექტებიც კი მიწოდების შეზღუდვებს აწყდება.

რეცესია შესაძლებელია, თუმცა ჯერჯერობით საბაზისო სცენარი არ არის

ტექნიკური რეცესია ნიშნავს ეკონომიკის შეკუმშვას ზედიზედ ორ კვარტალში. პირველ კვარტალში დაცემის შემდეგ ევროზონა ამ განსაზღვრებას მიუახლოვდა, თუმცა მეორე კვარტლის შედეგი ჯერ არ გამოქვეყნებულა.

ბიზნესაქტივობის შემცირება ზრდის კიდევ ერთი უარყოფითი მაჩვენებლის რისკს. ამავდროულად ირლანდიის სტატისტიკური გავლენა და დასაქმების მდგრადობა ართულებს საერთო მონაცემების ინტერპრეტაციას.

საერთაშორისო ორგანიზაციების უმეტესობა ჯერჯერობით მთელი წლის განმავლობაში სუსტ დადებით ზრდას პროგნოზირებს. ევროზონას შეუძლია გაიაროს კვარტალური ვარდნის პერიოდი და მაინც დაასრულოს 2026 წელი მშპ-ის 0,8–0,9%-იანი ზრდით.

მთავარ პირობად რჩება ენერგეტიკული ბაზრების სტაბილიზაცია. ჰორმუზის სრუტის გავლით ნაოსნობის ხანგრძლივი შეზღუდვა, ინფრასტრუქტურის დაზიანება ან ნავთობის ახალი ნახტომი $100-ს ზემოთ არსებითად გააუარესებს საბაზისო სცენარს.

ECB-ის მძიმე სცენარში ინფლაციას შეუძლია მიაღწიოს 4%-ს 2026 წელს და 5,3%-ს 2027 წელს, ხოლო ზრდა შემცირდება 0,5%-მდე და 0,4%-მდე შესაბამისად. რეგულატორი ამ სცენარს ალბათობას არ ანიჭებს და მას შედეგების შესაძლო დიაპაზონის შესაფასებლად იყენებს.

ნავთობის კლებას შეუძლია სწრაფად შეცვალოს პროგნოზები

ეკონომიკური მოლოდინები მგრძნობიარე რჩება ენერგეტიკული ბაზრის ყოველდღიური დინამიკის მიმართ. მდგრადი ცეცხლის შეწყვეტა და ჰორმუზის სრუტეში მოძრაობის ნორმალიზება შეამცირებს სატრანსპორტო ხარჯებს, ინფლაციურ მოლოდინებსა და განაკვეთების ახალი ზრდის საჭიროებას.

ასეთი სცენარის შემთხვევაში ოჯახების რეალური შემოსავლები დაიწყებს აღდგენას, ხოლო დაგროვილი დანაზოგები შეძლებს მოხმარების მხარდაჭერას. კომპანიები მიიღებენ მეტ გარკვეულობას ინვესტიციებისთვის, ხოლო მთავრობები შეამცირებენ კომპენსაციების ხარჯებს.

ECB ელოდება ზრდის დაჩქარებას 1,2%-მდე 2027 წელს და 1,5%-მდე 2028 წელს სწორედ ენერგეტიკული შოკის დროებითი ხასიათის პირობით.

ნავთობის უფრო სწრაფი კლება შეესაბამება რეგულატორის რბილ სცენარს: ეკონომიკა შეიძლება გაიზარდოს 1,4%-ით 2027 წელს, ხოლო ინფლაცია 1,8%-მდე დაეცეს.

რისკი იმაში მდგომარეობს, რომ მიწოდების აღდგენის შემდეგაც კი შედეგების ნაწილი შენარჩუნდება. გემების დაზღვევა, ინფრასტრუქტურის შეკეთება, მარშრუტების შეცვლა და საწარმოო ხარჯების დაგროვილი ზრდა არ ქრება ნავთობის ფიუჩერსების ვარდნასთან ერთად.

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იუწყებიან, პროგნოზების ახალი გადახედვა ადასტურებს, რომ ევროზონა შევიდა სუსტი ზრდის პერიოდში შენარჩუნებული ინფლაციური წნეხის პირობებში. საბაზისო შეფასებები 0,8–0,9%-ის ოდენობით ჯერჯერობით არ გულისხმობს ღრმა კრიზისს, თუმცა ეკონომიკას სიმტკიცის მინიმალურ მარაგს უტოვებს. შრომის მდგრადი ბაზარი, გერმანიის სახელმწიფო ინვესტიციები და ივნისის ინფლაციის შემცირება რეგიონს მხარს უჭერს. მთავარი რისკები უკავშირდება ხანგრძლივ ენერგეტიკულ შოკს, მსყიდველობითი უნარის დაკარგვასა და ECB-ის აუცილებლობას, შეინარჩუნოს მაღალი განაკვეთები. ეკონომიკის ტრაექტორიას უახლოეს კვარტლებში განსაზღვრავს არა მხოლოდ კონფლიქტის ინტენსივობა, არამედ ნავთობის ინფრასტრუქტურისა და ნაოსნობის აღდგენის სიჩქარეც.

FAQ

რა ზრდაა მოსალოდნელი ევროზონაში 2026 წელს?

ECB პროგნოზირებს ზრდას 0,8%-ით, ევროკომისია და IMF — დაახლოებით 0,9%-ით. კერძო ეკონომისტები ასევე გადახედავენ შეფასებებს შემცირების მიმართულებით.

რატომ მოქმედებს ირანთან კონფლიქტი ევროპულ ეკონომიკაზე?

ევროპა ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი ნაწილის იმპორტს ახორციელებს. ენერგიის ღირებულების ზრდა ამცირებს რეალურ შემოსავლებს, ზრდის ბიზნესის ხარჯებს და აძლიერებს ინფლაციას.

იმყოფება თუ არა ევროზონა რეცესიაში?

პირველ კვარტალში ეკონომიკა 0,2%-ით შემცირდა. ტექნიკური რეცესიისთვის საჭირო იქნება ვარდნა მეორე კვარტალშიც. წლიური პროგნოზები ჯერჯერობით დადებითი რჩება.

როგორია ინფლაცია ევროზონაში?

Eurostat-ის წინასწარი შეფასება ივნისისთვის შეადგენს 2,8%-ს მაისის 3,2%-ის საპირისპიროდ.

რა ინფლაციას ელის ECB მთელი 2026 წლის განმავლობაში?

საშუალო მაჩვენებელი პროგნოზირებულია 3%-ის დონეზე. მესამე და მეოთხე კვარტლებში ინფლაციამ შესაძლოა 3,4%-ს მიაღწიოს.

რა განაკვეთი დააწესა ECB-მ?

სადეპოზიტო განაკვეთი შეადგენს 2,25%-ს, ძირითადი რეფინანსირების ოპერაციების განაკვეთი — 2,40%-ს, ზღვრული საკრედიტო განაკვეთი — 2,65%-ს.

შეუძლია თუ არა ECB-ს განაკვეთების კვლავ გაზრდა?

დიახ. გადაწყვეტილება დამოკიდებული იქნება ნავთობის ფასებზე, საბაზო ინფლაციაზე, ხელფასებსა და ეკონომიკის მდგომარეობაზე. IMF დასაშვებად მიიჩნევს დამატებით ზრდას 2026 წელს.

ევროზონის რომელი ქვეყნები დაზარალდება ყველაზე მეტად?

ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ არიან ქვეყნები ენერგოინტენსიური მრეწველობით, სუსტი ბიუჯეტითა და საწვავის იმპორტზე მაღალი დამოკიდებულებით. პირველ რიგში ეს ეხება გერმანიას, იტალიასა და საფრანგეთის მრეწველობის ნაწილს.

რა უჭერს მხარს ევროზონის ეკონომიკას?

ძირითად საყრდენებად რჩება დაბალი უმუშევრობა, სახელმწიფო ინვესტიციები, თავდაცვისა და ინფრასტრუქტურის ხარჯები, ტურიზმი და ოჯახების დაგროვილი დანაზოგები.

რას შეუძლია პროგნოზის გაუმჯობესება?

მდგრადი ცეცხლის შეწყვეტა, ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობის აღდგენა, ნავთობისა და გაზის გაიაფება და ინფლაციის შესუსტება ECB-ს პოლიტიკის შემდგომი გამკაცრების თავიდან აცილების საშუალებას მისცემს.