ლიეტუვის ეკონომიკა მეორე კვარტალში დაჩქარდა

ლიეტუვის ეკონომიკა 2026 წლის მეორე კვარტალში საგრძნობლად დაჩქარდა. პირველ კვარტალში 0,1%-იანი კლების შემდეგ, რეალური მშპ წინა სამ თვესთან შედარებით 1,7%-ით გაიზარდა. სეზონური და კალენდარული კორექტირების გარეშე, 2025 წლის აპრილ–ივნისთან შედარებით ზრდამ 4,1% შეადგინა, ხოლო Eurostat-ის შედარებად სტატისტიკაში — 3,8%. დაჩქარება მშენებლობამ, დამამუშავებელმა მრეწველობამ, ვაჭრობამ, ფინანსებმა და უძრავმა ქონებამ უზრუნველყო. ამასთან, აგვისტოში ინფლაცია 6%-ს მიუახლოვდა, რის გამოც ლიეტუვის ბანკი მთლიანი 2026 წლისთვის ეკონომიკური ზრდის უფრო ფრთხილ პროგნოზს — 2,7%-ს ინარჩუნებს.

ლიეტუვის მშპ კვარტალში 1,7%-ით გაიზარდა

მეორე კვარტალში ლიეტუვის მთლიანმა შიდა პროდუქტმა მიმდინარე ფასებში €22,8 მლრდ-ს მიაღწია. სეზონური ფაქტორებისა და სამუშაო დღეების რაოდენობის სხვაობების გათვალისწინების შემდეგ, რეალური მშპ იანვარ–მარტთან შედარებით 1,7%-ით გაიზარდა. პირველი კვარტალი 0,1%-იანი კლებით დასრულდა.

წლიური მაჩვენებლები ცალკე განმარტებას მოითხოვს. ეროვნული შეფასებით, სეზონური და კალენდარული კორექტირების გარეშე, რეალური მშპ მეორე კვარტალში 4,1%-ით მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე წინა წელს. Eurostat-ის სეზონურად და კალენდარულად დაკორექტირებულ მონაცემებში ზრდამ 3,8% შეადგინა. ამიტომ ლიეტუვის ეკონომიკის შესახებ პუბლიკაციებში ორივე ციფრი გვხვდება და ერთ კვარტალს აღწერს, თუმცა სხვადასხვა მონაცემთა რიგებზეა დათვლილი.

მშპ-ის საბოლოო მეორე შეფასება ლიეტუვის მონაცემთა სახელმწიფო სააგენტომ 1 სექტემბერს გამოაქვეყნა. წინასწარ უწყება მეორე კვარტლის ნომინალურ მშპ-ს €22,7 მლრდ-ად აფასებდა, დაზუსტების შემდეგ მაჩვენებელი €22,8 მლრდ-მდე გაიზარდა.

მშენებლობა და მრეწველობა მკვეთრად დაჩქარდა

ზრდა ეკონომიკის ერთდროულად რამდენიმე მსხვილ სექტორზე გადანაწილდა.

იანვარ–მარტში დაფიქსირებული 1,9%-იანი კლების შემდეგ, მშენებლობაში დამატებული ღირებულება წინა კვარტალთან შედარებით 6,1%-ით გაიზარდა. დამამუშავებელი მრეწველობა 0,2%-იანი შემცირების შემდეგ 3,6%-ით გაიზარდა.

ვაჭრობა და მასთან დაკავშირებული მომსახურება 3,3%-ით გაიზარდა წინა კვარტალში 1,4%-იანი ვარდნის შემდეგ. საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობა 2,4%-ით გაიზარდა (წინა კვარტალში 1,2%), ხოლო ოპერაციები უძრავი ქონებით — 1,7%-ით (წინა კვარტალში 0,3%).

საინფორმაციო-საკომუნიკაციო სექტორი 0,4%-იანი კლების შემდეგ პრაქტიკულად უცვლელი დარჩა. სოფლის, სატყეო და თევზის მეურნეობა კი პირველ კვარტალში 5,2%-იანი ზრდის შემდეგ 0,6%-ით შემცირდა.

დარგობრივ მონაცემებს TradingView ავრცელებს და აღნიშნავს, რომ მეორე კვარტალმა ერთდროულად რამდენიმე მსხვილ დარგში წლის სუსტი დასაწყისი დააკომპენსირა.

ლიეტუვა ევროკავშირის ზრდის ლიდერებს შორის მოხვდა

მეორე კვარტალში ლიეტუვის ეკონომიკა მთლიანად ევროკავშირთან შედარებით გაცილებით სწრაფად იზრდებოდა.

პირველ კვარტალთან შედარებით ევროზონის მშპ 0,4%-ით გაიზარდა, ხოლო მთელი ევროკავშირის ეკონომიკა — 0,5%-ით. წლიურმა ზრდამ შესაბამისად 1% და 1,2% შეადგინა.

Eurostat-ის ბოლო ხელმისაწვდომ შედარებად შეფასებაში ლიეტუვამ 1,7%-იანი კვარტალური ზრდა აჩვენა. ევროკავშირის იმ ქვეყნებს შორის, რომლებმაც იმ დროისთვის მონაცემები გამოაქვეყნეს, უფრო მაღალი მაჩვენებლები მხოლოდ ირლანდიას (3,9%) და სლოვენიას (1,8%) ჰქონდათ. შვედეთი გაიზარდა 1,4%-ით, პოლონეთი — 0,9%-ით, ესპანეთი — 0,7%-ით, ესტონეთი — 0,4%-ით.

ამასთან, Eurostat ლიეტუვის წლიურ ზრდას 3,8%-ად აფასებს და არა 4,1%-ად, რადგან სეზონურად და კალენდარულად დაკორექტირებულ მწკრივს იყენებს. პირველ კვარტალში ანალოგიური მაჩვენებელი 2,8%-ს შეადგენდა.

მცირე ღია ეკონომიკისთვის ერთ კვარტალს საკმაოდ მკვეთრი რყევების მოცემა შეუძლია, ამიტომ 1,7%-იანი შედეგის ავტომატურად მთელ 2026 წელზე გადატანა არ შეიძლება.

ინვესტიციები ორნიშნა ტემპებით გაიზარდა

ფაქტობრივი საინვესტიციო აქტივობა ადასტურებს, რომ ეკონომიკის დაჩქარება მხოლოდ სამომხმარებლო მოთხოვნით არ შემოიფარგლა.

მეორე კვარტალში მატერიალურ ძირითად საშუალებებში ინვესტიციებმა დაახლოებით €3 მლრდ-ს მიაღწია და მუდმივ ფასებში 2025 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით 14,1%-ით გაიზარდა. ასეთ ინვესტიციებად მოიაზრება საწარმოებისა და სახელმწიფოს ხარჯები გრძელვადიან მატერიალურ აქტივებზე — შენობებზე, აღჭურვილობაზე, ინფრასტრუქტურაზე, ტრანსპორტსა და სხვა ობიექტებზე, რომლებიც ერთ წელზე მეტხანს გამოიყენება.

ინვესტიციების ზრდა მნიშვნელოვანია მიმდინარე დაჩქარების ხარისხის შესაფასებლად. სამომხმარებლო ხარჯების მატება მშპ-ს ძირითადად მიმდინარე მოთხოვნის ხარჯზე ზრდის, ხოლო დანახარჯებს აღჭურვილობაში, მშენებლობასა და ინფრასტრუქტურაში შეუძლია მომავალში ეკონომიკის საწარმოო შესაძლებლობები დამატებით გააფართოოს.

ინვესტიციების ძლიერი დინამიკა თანხვედრაშია სამშენებლო სექტორის კვარტალურ 6,1%-იან ზრდასთან და დამამუშავებელი მრეწველობის აღდგენასთან.

მოხმარებას მზარდი შემოსავლები ამყარებს

შიდა მოთხოვნა ზრდის კიდევ ერთ წყაროდ რჩება. მეორე კვარტალში ეკონომიკაში საშუალო დარიცხული ხელფასი წლის პირველ სამ თვესთან შედარებით 2,9%-ით გაიზარდა.

საცალო ვაჭრობამ დადებითი დინამიკა კვარტლის დასრულების შემდეგაც შეინარჩუნა: ივლისში საწარმოთა ბრუნვა ივნისთან შედარებით კიდევ 0,8%-ით გაიზარდა.

მომსახურების სექტორმა ასევე ბრუნვის შესამჩნევი ზრდა აჩვენა. ივნისში მომსახურების სფეროს საწარმოებმა დღგ-ის გარეშე €4,398 მლრდ-ის შემოსავალი მიიღეს. სეზონური და კალენდარული კორექტირების შემდეგ მაჩვენებელი თვეში 2,6%-ით, ხოლო 2025 წლის ივნისთან შედარებით 7,1%-ით გაიზარდა.

ეკონომიკისთვის ეს შინამეურნეობების მხრიდან მხარდაჭერას ქმნის, თუმცა ნომინალური ხელფასებისა და შემოსავლების ზრდა ფასების დინამიკასთან ერთად უნდა შეფასდეს.

ინფლაცია 5,8%-მდე დაჩქარდა

შიდა მოთხოვნის მთავარ შეზღუდვად საქონლისა და მომსახურების ფასების ზრდა რჩება.

აგვისტოს ჰარმონიზებული ინფლაციის წინასწარმა შეფასებამ წლიურად 5,8% შეადგინა. სამომხმარებლო ფასების ჰარმონიზებული ინდექსი ევროკავშირის ერთიანი მეთოდოლოგიით ითვლება და ქვეყნებს შორის ინფლაციის კორექტულად შედარების საშუალებას იძლევა.

ჯერ კიდევ ივლისში წლიური ჰარმონიზებული ინფლაცია 5,4%-ს შეადგენდა, ხოლო წინა 12 თვის საშუალო — 4,1%-ს. ამრიგად, მიმდინარე საფასო წნევა მნიშვნელოვნად აღემატება ევროპის ცენტრალური ბანკის საშუალოვადიან 2%-იან მიზნობრივ მაჩვენებელს ევროზონისთვის.

მაღალი ინფლაცია ხელფასების ზრდის ეფექტის ნაწილს ამცირებს: მოსახლეობის მსყიდველობითუნარიანობას არა შემოსავლის ნომინალური ზრდა, არამედ შემოსავლისა და ფასების მატებას შორის სხვაობა განსაზღვრავს.

ბიზნესისთვის მაღალი ინფლაცია ასევე ხარჯების ზრდას ნიშნავს, ხოლო მშენებლობისა და უძრავი ქონებისთვის არსებით ფაქტორად ნასესხები დაფინანსების ღირებულება რჩება.

ლიეტუვის ბანკი მშპ-ის 2,7%-იან ზრდას მოელის

ძლიერი მეორე კვარტალი ჯერჯერობით მნიშვნელოვნად უსწრებს მთელი წლის ეკონომიკური ზრდის პროგნოზს.

ივნისის პროგნოზში ლიეტუვის ბანკი რეალური მშპ-ის ზრდას 2026 წელს 2,7%-ით, 2027 წელს 2%-ით და 2028 წელს 3,3%-ით ელოდა. წელს საშუალო წლიური ჰარმონიზებული ინფლაცია 5,1%-ის დონეზე იყო პროგნოზირებული.

მარეგულირებელი ვარაუდობს, რომ 2026 წელს კერძო მოხმარება 4,1%-ით გაიზრდება, ხოლო ძირითადი კაპიტალის მთლიანი დაგროვება — ერთბაშად 10,1%-ით.

ხელფასების ზრდა 8,7%-ად არის შეფასებული, დასაქმების კი — მხოლოდ 0,3%-ად. საშუალო წლიური უმუშევრობა 6,8%-ის დონეზეა მოსალოდნელი.

უფრო სუსტად გამოიყურება საგარეო სექტორი. საქონლისა და მომსახურების ექსპორტი, ლიეტუვის ბანკის პროგნოზით, მხოლოდ 0,4%-ით გაიზრდება, იმპორტი კი — 3,9%-ით.

ეს ნიშნავს, რომ 2026 წელს ეკონომიკური ზრდა მნიშვნელოვანწილად შიდა მოხმარებასა და ინვესტიციებს ეყრდნობა და არა წმინდა ექსპორტის ზრდას.

ფაქტობრივი უმუშევრობა 6,1%-მდე შემცირდა

შრომის ბაზრის მდგომარეობა ჯერჯერობით საშუალო წლიურ პროგნოზზე უფრო მყარად გამოიყურება.

მეორე კვარტალში უმუშევრობამ 6,1% შეადგინა. ამასთან, ეკონომიკის სწრაფი ზრდა დასაქმებულთა რაოდენობის თანაზომიერი მატების გარეშე მიმდინარეობს.

ლიეტუვისთვის ეს პრინციპული საკითხია. სამუშაო ძალის შეზღუდული მიწოდების პირობებში ხელფასების ხანგრძლივ მატებას თან უნდა სდევდეს პროდუქტიულობის ზრდაც — საქონლისა და მომსახურების ის რაოდენობა, რომელსაც ეკონომიკა ერთ მომუშავეზე ქმნის.

თუ პროდუქტიულობა შრომის ანაზღაურებაზე ნელა გაიზრდება, კომპანიებს მოუწევთ ხარჯების დაკომპენსირება ფასების გაზრდით, მოგების შემცირებით ან სხვა დანახარჯების დაზოგვით.

სწორედ ამიტომ მრეწველობის, ინვესტიციებისა და პროდუქტიულობის მაჩვენებლები მომდევნო კვარტლებში უფრო მნიშვნელოვანი იქნება, ვიდრე მშპ-ის ცალკე აღებული მაღალი მაჩვენებელი.

ექსპორტი ჯერჯერობით სუსტ რგოლად რჩება

ლიეტუვა მცირე ღია ეკონომიკად რჩება, ამიტომ საგარეო ბაზრებზე არსებული მოთხოვნა წარმოებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.

ივნისში საქონლის ექსპორტმა €3,55 მლრდ შეადგინა, იმპორტმა — €4,26 მლრდ. საქონლით საგარეო ვაჭრობის დეფიციტმა €713,1 მლნ-ს მიაღწია. ლიეტუვური წარმოშობის საქონლის ექსპორტმა €2,36 მლრდ შეადგინა.

ლიეტუვის ბანკის ექსპორტის სუსტი პროგნოზი აჩვენებს, რომ მიმდინარე დაჩქარება ჯერჯერობით არ შეიძლება ძლიერ საგარეო სავაჭრო აღმავლობას დავუკავშიროთ.

ამასთან, მეორე კვარტალში დამამუშავებელი მრეწველობის აღდგენა უფრო პოზიტიურ სიგნალს იძლევა. თუ ის წლის მეორე ნახევარშიც შენარჩუნდება და ექსპორტის ზრდაში გადაიზრდება, ეკონომიკური აღმავლობის სტრუქტურა უფრო დაბალანსებული გახდება.

ევროკომისია 3%-იან ზრდას პროგნოზირებს

ევროკომისიის პროგნოზი ლიეტუვის ბანკის შეფასებაზე ოდნავ უფრო ოპტიმისტურია.

მაისის ევროკომისიის ეკონომიკურ პროგნოზში ლიეტუვის მშპ-ის ზრდა 2026 წელს 3%-ად იყო შეფასებული, ხოლო 2027 წელს — 2,1%-ად. ინვესტიციები 5,8%-იანი ზრდით იყო მოსალოდნელი, უმუშევრობა — 6,7%-ის დონეზე, ჰარმონიზებული ინფლაცია — 4,4%.

ეს პროგნოზები მეორე კვარტლის საბოლოო სტატისტიკის გამოჩენამდე გამოქვეყნდა, ამიტომ ფაქტობრივი შედეგი წლიური შეფასების გაზრდის პოტენციალს ქმნის.

თუმცა გასული წლის კვარტალთან შედარებით 4,1%-იანი ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მთელი 2026 წლის განმავლობაში მშპ იმავე სიდიდით გაიზრდება. ამისთვის ძლიერი ტემპები ივლის–დეკემბერშიც უნდა შენარჩუნდეს, შედარების ბაზაც შეიცვლება.

უძრავმა ქონებამ ეკონომიკის დაჩქარებით ისარგებლა

უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული ოპერაციების სექტორში ეკონომიკური აქტივობა იანვარ–მარტში დაფიქსირებული მხოლოდ 0,3%-იანი ზრდის შემდეგ კვარტალში 1,7%-ით გაიზარდა.

ეს მაჩვენებელი არ უნდა აგვერიოს ბინების ან კომერციული შენობების ფასებში. ის ასახავს დამატებულ ღირებულებას, რომელსაც დარგი ქმნის, მათ შორის უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვის, გაქირავებისა და მართვის საქმიანობას.

უძრავი ქონების ბაზრისთვის ძლიერი მშპ, როგორც წესი, ერთდროულად რამდენიმე ფუნდამენტური ფაქტორის გაუმჯობესებას ნიშნავს. მოსახლეობის მზარდი შემოსავლები საცხოვრებელზე მოთხოვნას ამყარებს, კომპანიების გაფართოება — ოფისებისა და საწყობების იჯარას, ინვესტიციები — ახალ მშენებლობას.

ამავდროულად, მაღალ ინფლაციასა და დაფინანსების ღირებულებას შეუძლია ფასების ზრდა და ახალი პროექტები შეზღუდოს. ამიტომ ეკონომიკური დაჩქარება ბაზრის ფუნდამენტურ პირობებს აუმჯობესებს, მაგრამ უძრავი ქონების ავტომატურ გაძვირებას არ ნიშნავს.

2027 წელს ზრდა შესაძლოა კვლავ შენელდეს

როგორც ლიეტუვის ბანკი, ასევე ევროკომისია 2027 წელს ეკონომიკის დაახლოებით 2–2,1%-მდე შენელებას ვარაუდობენ.

ეს ნიშნავს, რომ 2026 წელს მოთხოვნის მხარდამჭერი ფაქტორების ნაწილი დროებითად განიხილება.

გრძელვადიანი დაჩქარებისთვის ლიეტუვას დასჭირდება არა მხოლოდ მოხმარების ზრდა, არამედ ინვესტიციების, პროდუქტიულობისა და ექსპორტის მდგრადი მატება. მეორე კვარტალმა პოზიტიური სიგნალები სწორედ ინვესტიციების, მშენებლობისა და მრეწველობის მიმართულებით გასცა, თუმცა ერთი პერიოდი არ არის საკმარისი იმისათვის, რომ ტენდენცია გამყარებულად ჩაითვალოს.

მაღალი ინფლაცია რჩება მთავარ ფაქტორად, რომელსაც რეალური შემოსავლების ზრდის შეზღუდვა და ფინანსური პირობების უფრო მკაცრად შენარჩუნება შეუძლია.

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, მეორე კვარტალმა ლიეტუვის ეკონომიკის სურათი წლის სუსტი დასაწყისის შემდეგ საგრძნობლად გააუმჯობესა: კვარტალურად 1,7%-იან ზრდას თან ახლავს მშენებლობისა და მრეწველობის აღდგენა და მატერიალურ აქტივებში ინვესტიციების ორნიშნა მატება. თუმცა წლიური 4,1%-იანი მაჩვენებელი არ უნდა იქნას აღქმული ეკონომიკის ახალ მდგრად ტემპად: Eurostat-ის შედარებად დაკორექტირებულ სტატისტიკაში ზრდა 3,8%-ს შეადგენს, ხოლო ინფლაციამ უკვე 5,8%-ს მიაღწია. ახალი ციკლის უფრო დამაჯერებელი დადასტურება იქნება მაღალი ინვესტიციებისა და სამრეწველო ზრდის შენარჩუნება წლის მეორე ნახევარში ფასების ერთდროული შენელების ფონზე. თუ ზრდა ძირითადად მოხმარებითა და ნომინალური შემოსავლებით იქნება მხარდაჭერილი, ინფლაციის დაჩქარებას ამ ეფექტის საკმაოდ სწრაფად შემცირება შეუძლია.

FAQ: ლიეტუვის ეკონომიკა 2026 წლის მეორე კვარტალში

რამდენით გაიზარდა ლიეტუვის მშპ?

სეზონური და კალენდარული კორექტირების შემდეგ რეალური მშპ პირველ კვარტალთან შედარებით 1,7%-ით გაიზარდა. 2025 წლის მეორე კვარტალთან შედარებით ზრდამ ასეთი კორექტირების გარეშე 4,1% შეადგინა, ხოლო Eurostat-ის შედარებად დაკორექტირებულ მონაცემებში — 3,8%.

რატომ გვხვდება ციფრები 4,1% და 3,8%?

ისინი სხვადასხვა სტატისტიკურ მწკრივებზეა გათვლილი. 4,1% არის რეალური მშპ-ის ცვლილება გასული წლის იმავე კვარტალთან შედარებით სეზონური და კალენდარული კორექტირების გარეშე. Eurostat აქვეყნებს შედარებად დაკორექტირებულ მაჩვენებელს — 3,8%-ს.

რა მოცულობისაა ლიეტუვის მშპ?

მეორე კვარტალში მშპ-მ მიმდინარე ფასებში დაახლოებით €22,8 მლრდ შეადგინა.

რომელი დარგები იზრდებოდა ყველაზე სწრაფად?

მშენებლობა კვარტალში 6,1%-ით გაიზარდა, დამამუშავებელი მრეწველობა — 3,6%-ით, ვაჭრობა და დაკავშირებული მომსახურება — 3,3%-ით, საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობა — 2,4%-ით, უძრავი ქონებით ოპერაციები — 1,7%-ით.

იზრდება თუ არა ლიეტუვა ევროკავშირზე სწრაფად?

მეორე კვარტალში — გაცილებით სწრაფად. ლიეტუვის მშპ კვარტალში 1,7%-ით გაიზარდა, ევროკავშირის ეკონომიკა — 0,5%-ით, ევროზონის — 0,4%-ით.

რამდენით გაიზარდა ინვესტიციები?

ინვესტიციებმა მატერიალურ ძირითად საშუალებებში მეორე კვარტალში €3 მლრდ-ს მიაღწია და მუდმივ ფასებში 2025 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით 14,1%-ით გაიზარდა.

რა მშპ-ის ზრდაა მოსალოდნელი მთელი 2026 წლისთვის?

ლიეტუვის ბანკი ივნისში 2,7%-ს პროგნოზირებდა, ევროკომისია მაისში — 3%-ს. ორივე პროგნოზი მომზადდა მეორე კვარტლის საბოლოო შეფასების გამოქვეყნებამდე.

როგორია ახლა ინფლაცია ლიეტუვაში?

წინასწარი წლიური ინფლაცია სამომხმარებლო ფასების ჰარმონიზებული ინდექსის მიხედვით აგვისტოში 5,8% იყო.

რას ნიშნავს ეკონომიკის ზრდა უძრავი ქონებისთვის?

შემოსავლების, ინვესტიციებისა და საქმიანი აქტივობის ზრდა საცხოვრებელ და კომერციულ ფართებზე მოთხოვნას აძლიერებს. ამასთან, მაღალ ინფლაციასა და სესხების ღირებულებას შეუძლია გარიგებები და ახალი მშენებლობა შეზღუდოს.