რელოკაციის რეალური ისტორიები: გადასვლა რუსეთიდან სომხეთში

რუსეთის ფედერაციის ათასობით მოქალაქემ დატოვა სამშობლო. ზოგს სურს მშფოთვარე დროის გადატანა, ზოგი კი გეგმავს, თუ სამუდამოდ არა, დიდი ხნით მაინც შეიცვალოს საცხოვრებელი ადგილი. ბევრი მეწარმისა და IT სფეროს თანამშრომლისთვის რელოკაცია გამოწვეულია დამკვეთებისა და დამსაქმებლების შენარჩუნების სურვილით.

ტომსკიდან – გიუმრიში

დეველოპერ-პროგრამისტი დენისი გადასვლამდე ტომსკში ცხოვრობდა და სანქტ-პეტერბურგში გადასვლას გეგმავდა. თებერვლის ბოლოს საერთაშორისო კომპანიამ, სადაც ის მუშაობდა, რეკომენდაცია მისცა ერთ-ერთ საზღვარგარეთულ ფილიალში გადასულიყო. რუსეთის საწარმოებთან და ფიზიკურ პირებთან თანამშრომლობა შავი ნიშნის მსგავსი გახდა.

– მოგვაწოდეს ქვეყნების სია, – ყვება დენისი. – თავიდან თურქეთი ავირჩიე, მაგრამ ცოლს არ აქვს საზღვარგარეთის პასპორტი, ჩვენ კი გვინდოდა ერთად წავსულიყავით. საბოლოოდ გავფრინდით სომხეთში. მოწყობილობების წამოღება ვერ შევძელი. სტაციონარული კომპიუტერი ტომსკში დარჩა, ნოუთბუქის ყიდვა მომიწია. და კიდევ რუსეთში ორი კატა დაგვრჩა. მათ უვლიან, მაგრამ ვნერვიულობთ, ვგეგმავთ მათ ჩვენთან წამოყვანას.

დენისი და მისი მეუღლე მარტის დასაწყისში გადავიდნენ, როდესაც ერევანში ბინის ქირის ფასებმა მოიმატა. ოროთახიან ბინაში თვეში ათასნახევარ დოლარზე მეტს ითხოვდნენ. გიუმრიში ფასები უფრო ადეკვატური აღმოჩნდა. გარეუბანში საშუალოზე დაბალი პირობების მქონე საცხოვრებლის ქირაობა 150 დოლარად შეიძლებოდა, ცენტრში კარგად გარემონტებული უძრავი ქონება 500-600 დოლარი ღირდა. ცოლ-ქმარმა ამ ქალაქში ცხოვრება ამჯობინა.
დენისმა გააფორმა კონტრაქტი და გეგმავს მიიღოს რუსული ИНН-ის ანალოგი. ამის შემდეგ შესაძლებელია ოფიციალურად მუშაობა და ბინადრობის უფლებაზე (ВНЖ) განაცხადის შეტანა. საბანკო ანგარიშის გახსნაში კომპანია დაეხმარა. ოფისში სიარული არ არის საჭირო. სამუშაო დღე სტანდარტული რვა საათია, მაგრამ ამას არავინ აკონტროლებს, მთავარია – შედეგი. მეუღლე სწავლობს IT სპეციალისტად და გეგმავს საზღვარგარეთის პასპორტის აღებას, რადგან თურქეთი ოჯახს უფრო მისაღებ ვარიანტად მიაჩნია. იქ ცოტა უფრო თბილა და საგადასახადო პირობებიც კარგია.

– სომხეთში მომგებიანია ინდმეწარმედ და პატარა კომპანიებად მუშაობა, – განმარტავს დენისი. – დანარჩენებისთვის არც ისე კომფორტულია. რუსეთში ხელფასიდან 13%-ს ქვითავენ, აქ კი გადასახადი – თითქმის 30-ია.

IT-ცენტრი წაღკაძორში

IT-კომპანიის ხელმძღვანელი ტიმური ამბობს, რომ გამოქვითვები სომხეთში, პირიქით, გაცილებით დაბალია, ხოლო IT სფეროს თანამშრომლებისთვის მრავალი პრეფერენციაა დაწესებული. არსებობს შეღავათები საგადასახადო შენატანებზე, რომლებიც მოიცავს:

- მოგების გადასახადის განაკვეთი 0% (საერთო საგადასახადო რეჟიმის სუფთა მოგების 20%-ის ნაცვლად);
- დასაქმებულთა საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთი 10% (საერთო საგადასახადო რეჟიმის 21%-ის ნაცვლად).

ტიმური მოსკოვში ცხოვრობდა, წამოვიდა უკრაინაში განვითარებული მოვლენების გამო. მან აირჩია სომხეთი, რადგან ამ ქვეყანას არ გაუწყვეტია კავშირები რუსეთთან, ხოლო ბიზნესის რეგისტრაცია და წარმოება გამარტივებულია. მან შპს საადვოკატო ბიუროს მეშვეობით გახსნა – 100 დოლარად. აღნიშნავს, რომ ყველაფრის უფასოდ გაკეთებაც შეიძლება, მაგრამ არის რისკი რიგებში ძალიან დიდი დროის დაკარგვის. ფინანსურ დაწესებულებებს ტიმური თავად გაუმკლავდა:

– ბანკები ახლა გადატვირთულია, Araratbank არ გასცემს ბარათებს რუსებზე, IDBank და Ardshin bank ყველასთან მუშაობენ. მე მივიღე მულტისავალუტო ბარათი Ardshin bank-ში – დრამებით, ევროთი, დოლარითა და რუბლით. დავიქირავე ბუღალტერი კვარტალში 20 000 დრამად, ეს დაახლოებით 40 დოლარია. ვასახელებ კვარტალს, რადგან ანგარიშგება სწორედ ამ პერიოდების მიხედვით ბარდება. კიდევ 30 000 დრამი მივეცი საგადასახადოში საბუთების შეტანისთვის.

მან დაწერა განცხადება ბინადრობის უფლების (ВНЖ) გასაფორმებლად და სახელმწიფო ბაჟისთვის გადარიცხა 105 ათასი დრამი (218 დოლარი). კიდევ 300 დოლარი ადვოკატზე დაიხარჯა. ახლა ტიმური IT სფეროს სხვა ბიზნესმენებს ეხმარება დამკვიდრებაში. ერევნის უნივერსიტეტთან და რეპატრიაციის ცენტრთან ერთად მოამზადა წინადადება წაღკაძორში IT-კომპანიების სწრაფი რელოკაციის შესახებ. პროექტში მონაწილეობს როგორც მოხალისე, როგორც შუამავალი არანაირ საფასურს არ იღებს. იმედოვნებს, რომ ამ ადგილას საკუთარ საწარმოსაც გადაიტანს, როდესაც მსხვილი IT-ცენტრის შექმნაში პროგრესი გამოიკვეთება. ტიმურის არგუმენტაცია:

– იქ მდებარეობს სამთო-სათხილამურო კურორტი დიდი პანსიონატით 80 ბინაზე. სამჯერადი კვება, ორი ქოვორქინგი, პარკი. საცხოვრებლის ღირებულება – 2-3-ჯერ ნაკლებია, ვიდრე ერევანში. შეგიძლიათ იქირაოთ აპარტამენტები პანსიონატში ან ქალაქში, სადაც დაახლოებით ათასნახევარი ადამიანი ცხოვრობს. იქვეა უფრო დიდი რაზდანი – იქ მოსახლეობა 50 ათასია. შეგიძლიათ ისეირნოთ კვადროციკლებით, ბაგებით ან თოვლმავლებით, გაისეირნოთ პარკში. არის აუზი, კაფე და კაზინოც კი. ზაფხულში წაღკაძორში არ ცხელა. და დამატებით ეს პრესტიჟული ადგილია, სადაც მდებარეობს კარგი სასტუმროები და ქვეყნის მთავრობის აგარაკები.

ერევნიდან წაღკაძორამდე – 50 კმ-ია, რომლის გავლაც 40 წუთში შეიძლება კარგ ტრასაზე. სევანის ტბამდე – 20 კმ. იქნება ავტობუსი საბავშვო ბაღსა და სკოლაში გადასაყვანად. ტიმური გატაცებულია ამ პროექტით და იმედოვნებს, რომ იპოვის რამდენიმე კომპანიას, რომლებთანაც გაერთიანებას შეძლებს. ის სერიოზულად არის განწყობილი სომხეთში მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე.

სასიამოვნო აბოვიანი

ანდრეი დაკავებულია ციფრული მარკეტინგით, აქვს რამდენიმე კონტრაქტი უცხოელ კონტრაგენტებთან. საქმიანი ურთიერთობების შენარჩუნების მიზნით ცოტა ხნის წინ სომხეთში შპს გახსნა. რეგისტრაციისა და ანგარიშის გახსნის საკითხები ადგილობრივი ნაცნობების დახმარებით მოაგვარა. ბიზნესის ნაწილი და მეუღლე ჯერჯერობით მოსკოვში დარჩნენ. ანდრეის არ სურს რუსეთიდან საერთოდ წასვლა, მაგრამ თუ ყველაფერი კვლავ "საღი აზრის მიღმა" გაგრძელდება, ის ამას გააკეთებს. მით უმეტეს, რომ ერევანში მას მოსწონს:

– აქ ცხოვრობენ მეგობრული ადამიანები, რომლებიც ყოველთვის მზად არიან დასახმარებლად. ერთხელ ძალიან ცუდ ამინდში ქუჩაში მივდივარ. განწყობაც პირქუში მქონდა. უცებ მანქანა გაჩერდა, თუმცა არ გამიჩერებია. სახლამდე მიმიყვანეს და შაურმითაც გამიმასპინძლდნენ. კიდევ სად შეიძლება მოხდეს ასეთი რამ?

ანტონი – მსხვილი რუსული კომპანიის მარკეტინგის დირექტორია. სომხეთში დისტანციურად მუშაობს. მოსკოვიდან 5 მარტს გადავიდა, რადგან საზღვრების ჩაკეტვის ეშინოდა. განიხილავდა ახლო საზღვარგარეთის ქვეყნებს, სადაც ვიზა არ იყო საჭირო. ორიენტირებული იყო ფასებზეც:

– თავიდან 17 ათას რუბლად ვიყიდე ბილეთი უზბეკეთში. რამდენიმე საათში რეისი გააუქმეს. შევიძინე ადგილი თვითმფრინავში გიუმრიში – 25 ათას რუბლად. წავედი აეროპორტში და ამ დროს ფრენა ისევ გაუქმდა. გადავწყვიტე არ დავბრუნებულიყავი. ვიპოვე რეისი მინვოდის გავლით ერევანში. ეს უკვე 57 ათასი რუბლი ღირდა. ახლა ფასებმა დაიკლო, გაჩნდა დამატებითი რეისები, მაგრამ მაშინ ჩავთვალე, რომ უნდა შემესრულებინა ის, რაც ჩავიფიქრე. მინვოდში მივიღე სმს იმის შესახებ, რომ ერევანში ფრენა არ იქნებოდა. შემდეგ შეგვატყობინეს, რომ მგზავრები სხვა რეისზე გადაჰყავთ. საბოლოოდ, მზადებასა და გზასთან ერთად სამი გიჟური ღამე მქონდა.

ანტონს საცხოვრებელი არ დაუჯავშნია, რადგან ყველაფერი ძალიან გაურკვეველი იყო. ერევნის აეროპორტში იყიდა «ბილაინის» სიმ-ბარათი, ბუკინგზე ნახა უახლოესი ჰოსტელი და აიღო ტაქსი:

– ერევანში ძალიან თბილად მიმიღეს. გამიკვირდა და გამიხარდა. მართალია, ჰოსტელში მითხრეს, რომ ადგილები არ იყო. ვიპოვე სხვა – 4000 დრამად დღე-ღამეში (8 დოლარი). გავიცანი ბევრი ბიჭი რუსეთიდან. ძირითადად ესენი იყვნენ აიტიშნიკები. რუსები ჩვეულებრივ ცდილობენ განცალკევებით ყოფნას, აქ კი უნიკალური სიტუაცია შეიქმნა. გამოვიდა საერთო ინტერესებითა და მიზნებით გაერთიანებული ადამიანების მეგობრული საზოგადოება. ძალიან სწრაფად იბმება ნაცნობობა. კიდევ დაგვეხმარა ექსპატების ჩატები. ეს დიდი შეღავათია მათთვის, ვინც ჩამოდის.

ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჩატია – 2022 Relocation / Армения

ერევანში საცხოვრებელი ძალიან ძვირი აღმოჩნდა, და ანტონმა აირჩია აბოვიანი, რომელიც დედაქალაქიდან 10 კმ-ში მდებარეობს. ეს პრაქტიკულად დედაქალაქის გარეუბანია, მაგრამ ფასები იქ გაცილებით დაბალია. მან მოახერხა ოროთახიანი ბინის პოვნა თვეში 200 000 დრამად (415 დოლარი).

– ქალაქი მაღლობზე მდებარეობს და აქ არც ისე ცხელა, როგორც ერევანში, – ყვება ანტონი. – აქ ხშირად ჩამოდიან დასასვენებლად. რა თქმა უნდა, აბოვიანი უფრო პროვინციულია, მაგრამ არის ყველაფერი აუცილებელი ცხოვრებისთვის. ვცხოვრობ, თითქოს ქალაქგარეთ ვიყო, სახლთან ახლოს არის ნაკვეთი. ჩავეწერე ფიტნეს-კლუბში. ჩემთან ჩამოვიდნენ ცოლი და შვილი. მე მომწონს.

ბიზნესმენმა გახსნა ადგილობრივი საბანკო ანგარიში, იყენებს რუსულ «მირსაც», საბედნიეროდ სომხეთში ეს ბარათი მუშაობს. მართალია, იქიდან ფულის მოხსნა არც ისე მომგებიანია. უფრო იაფია სისტემა «უნისტრიმით» სარგებლობა. ანტონის მეუღლეს გადმოაქვს საიუველირო ნაკეთობების მწარმოებელი საწარმო. მიუხედავად ამისა, სრული დარწმუნებულობა სამომავლო გეგმებში არ არის:

– არ გვინდა უკან დასაბრუნებელი გზის მოჭრა, – ამბობს ანტონი. – ყველაფერი დამოკიდებულია რუსეთში არსებულ სიტუაციაზე. შეიძლება ჩვენ დავბრუნდეთ.

ანტისტრეს-გადასვლა

კომპანია Delo.am-ის დირექტორი სურენ ამბარცუმიანი ეხმარება უცხოელ ბიზნესმენებს სომხეთში დამკვიდრებაში. აღნიშნავს, რომ ქვეყანა არ იყო გათვლილი ჩამოსულთა დიდ ნაკადზე. არ არის საკმარისი შტატი ბანკებსა და სახელმწიფო ორგანოებში. ამასთან ხშირად არის დაკავშირებული მომსახურების პირობები.

– სომხეთში ბიზნესის წარმოება მოსახერხებელი და მომგებიანია, – დარწმუნებულია სურენი. – ჩვენ გვაქვს პროგნოზირებადი დაბეგვრა. ბევრი გაციფრულებული სერვისია. შეგიძლიათ გქონდეთ სრული კონტროლი IT-ინფრასტრუქტურაზე, იმყოფებოდეთ რა მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში. სახელმწიფო განსაკუთრებულად უჭერს მხარს ამ სფეროს, ათავისუფლებს გადასახადების მნიშვნელოვანი ნაწილისგან. არსებითად, თუ შევადარებთ ცხოვრებას მოსკოვსა და ერევანში – სომხეთში შეგიძლიათ მეტი გამოიმუშავოთ ნაკლები ხარჯებით. აქ იმდენად თბილი ატმოსფეროა, კეთილგანწყობილი მიღება, რომ რელოკაციას სომხეთში ანტისტრეს-გადასვლას უწოდებენ. სწორედ ეს სითბო აკლია ახლა ბევრს. ჩნდება გარკვეული სირთულეები, დაკავშირებული ჩამოსულთა დიდ ნაკადთან, მაგრამ ეს პრობლემები დაძლევადია.


ტატიანა ბოროდინა