დიდი ბრიტანეთის მოქალაქეობა: ქვეყანაში განიხილავენ ინვესტორის ვიზას $6,6 მილიონად
Pxhere
დიდი ბრიტანეთის მთავრობა განიხილავს ახალი ინვესტორის ვიზის ამოქმედების შესაძლებლობას £5 მლნ (დაახლოებით $6,6 მლნ) ღირებულებით, რაც შეძლებულ უცხოელებს ქვეყნის მოქალაქეობის დაჩქარებული წესით მიღების საშუალებას მისცემს. ინიციატივა ჯერჯერობით განხილვის ეტაპზეა და აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს როგორც მთავრობის შიგნით, ისე ექსპერტებს შორის, იუწყება IMI Daily.
ახალი პროგრამის პირობები ინვესტორებისთვის დიდ ბრიტანეთში
ნოემბერში მთავრობა უკვე გამოდიოდა მუდმივი ცხოვრების სტატუსის დაჩქარებული წესით — სამ წელიწადში — მიღების შეთავაზებით იმ უცხოელებისთვის, რომელთა წლიური შემოსავალი £125 ათასიდან ($167 500) იწყება. ამასთან, ინვესტორების მოსაზიდად ცალკე მექანიზმი არ შექმნილა და ახალმა ინიციატივამ ეს ხარვეზი უნდა შეავსოს.
ინფორმაცია £5 მლნ-იანი ინვესტიციების შესაძლო ვიზის შესახებ პირველად მაისში გაჩნდა, როდესაც პროგრამის პროექტის დოკუმენტები კერძო კაპიტალის მართვის კონსულტანტებმა მიიღეს. 10 ივნისს დიდი ბრიტანეთის მინისტრთა კაბინეტმა დახურული შეხვედრა გამართა, რის შესახებაც მანამდე Financial Times-მა გაავრცელა ინფორმაცია.
შესაძლო ახალი სავიზო პროგრამის განსახილველად მიწვეულნი იყვნენ საგადასახადო კონსულტანტები, ეკონომისტები, საკონსულტაციო კომპანიებისა და ანტიკორუფციული ორგანიზაციების წარმომადგენლები. ყველა მონაწილემ აიღო ვალდებულება, არ გაემჟღავნებინა დისკუსიის შინაარსი.
პროგრამა ითვალისწინებს, რომ უცხოელ ინვესტორს შეეძლება მოითხოვოს დიდი ბრიტანეთის მოქალაქეობა ქვეყანაში ხუთი წლის ცხოვრების შემდეგ, არანაკლებ £5 მლნ-ის დაბანდების პირობით. სახსრები ეკონომიკის პრიორიტეტულ დარგებში, უპირველეს ყოვლისა კი ქვეყნის სწრაფად მზარდ კომპანიებში მიიმართება.
უძრავი ქონება გამორიცხულია საინვესტიციო ჩამონათვალიდან, რათა თავიდან იქნას აცილებული წინა პროგრამის თანმდევი კრიტიკა, რომელსაც ეკონომიკის რეალური სექტორის მხარდაჭერის ნაცვლად ლონდონის ელიტური საცხოვრებელი ბაზრის გადახურებაში ადანაშაულებდნენ. პროგრამაში მონაწილეობა მხოლოდ მოწვევით გახდება ხელმისაწვდომი.
შედარება წინა პროგრამასთან: კორუფციული სკანდალები
ბრიტანეთში უკვე მოქმედებდა ანალოგიური პროგრამა — Tier 1 (Investor), რომელიც 2008 წელს ამოქმედდა. თავდაპირველად ის £1 მლნ-ის ოდენობის ინვესტიციას მოითხოვდა, მოგვიანებით მინიმალური ზღვარი £2 მლნ-მდე გაიზარდა. £5 მლნ-ის ინვესტიციები კი მხოლოდ მუდმივი მცხოვრების სტატუსის დაჩქარებულად მიღების საშუალებას იძლეოდა სამ წელიწადში ხუთის ნაცვლად.
2022 წლის თებერვალში გადაწყდა პროგრამის დახურვა მრავალწლიანი კრიტიკისა და უკანონო კაპიტალის ლეგალიზაციის ბრალდებების შემდეგ. იმ დროისთვის დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მხოლოდ რუსეთის მოქალაქეებზე 2580-ზე მეტი ვიზა გასცა.
ხელისუფლება გეგმავს არსებითად გააძლიეროს კაპიტალის წარმომავლობის შემოწმების პროცედურები, რათა ახალი პროგრამა წინამორბედის პრობლემებისგან დისტანცირდეს. თუმცა, ორგანიზაცია Spotlight on Corruption-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა სიუზან ჰოულიმ განაცხადა, რომ ახალი ინვესტორის ვიზის გაშვებაც კი „დიდი ბრიტანეთისთვის რეპუტაციულ კატასტროფად იქცევა“. ანალოგიური პოზიცია დისკუსიის დროს საგადასახადო კონსულტანტებმაც დაიკავეს.
ექსპერტების პოზიციები ბრიტანეთის ინვესტორის ვიზაზე
მთავრობის შიგნით ინიციატივის მთავარ მხარდამჭერად ბიზნესის საკითხთა მინისტრ პიტერ კაილს ასახელებენ. იგი ახალ ვიზას განიხილავს, როგორც გლობალური კაპიტალისა და კვალიფიციური სპეციალისტების მოზიდვის ინსტრუმენტს და ვითარებას ახასიათებს, როგორც „მკაცრ ბრძოლას გლობალური ტალანტებისთვის“.
შინაგან საქმეთა სამინისტროში და ფინანსთა სამინისტროში ამ იდეას თავშეკავებით ეკიდებიან. ხაზინის წარმომადგენლებს ეჭვი ეპარებათ, რომ მსგავს პროგრამას შეეძლება საგრძნობლად წაახალისოს ეკონომიკური ზრდა. მთავრობის ერთ-ერთმა წყარომ Financial Times-ს განუცხადა, რომ ინიციატივა „არსად მიიწევს წინ“.
ოქსფორდის უნივერსიტეტის Migration Observatory-ის დირექტორი მადლენ სამპშენი აღნიშნავს, რომ მსგავსი პროგრამები ხშირად არ ამართლებს მოლოდინს. ინვესტორის ვიზები ხშირად იზიდავს ადამიანებს, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან უპირველესად ცხოვრების ხარისხით, შვილების განათლებითა და სამართლებრივი სტაბილურობით, თუმცა მათი კაპიტალის მნიშვნელოვანი ნაწილი ქვეყნის ფარგლებს გარეთ რჩება. შედეგად, ასეთი პროგრამები „ხშირად ვერ უზრუნველყოფს მოსალოდნელ ეკონომიკურ სარგებელს“.
ინიციატივის გაჩენის პერსპექტივები და მიზეზები
კომპანია Shard Capital-ის ინვესტორთა ვიზების მიმართულების ხელმძღვანელი ფარზინ იაზდი დიდ ბრიტანეთში ინვესტორის ვიზის დაბრუნების ალბათობას დაახლოებით 70%-ით აფასებს. არსებული შიშების აღმოფხვრა, მისი აზრით, შესაძლებელია გონივრული შემუშავების პირობებში, ხოლო პროგრამას შეუძლია რეალური ეკონომიკური ეფექტის უზრუნველყოფა.
International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ახალი ვიზის განხილვა დიდი ბრიტანეთის საგადასახადო პოლიტიკაში მომხდარი მასშტაბური ცვლილებების ფონზე მიმდინარეობს. 2025 წლის აპრილში ქვეყანამ გააუქმა non-dom რეჟიმი — საგადასახადო სტატუსის სისტემა არარეზიდენტებისთვის, რომელიც იძლეოდა დიდი ბრიტანეთის ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლების დაბეგვრისგან გათავისუფლების საშუალებას. მის ნაცვლად დაინერგა ახალი სქემა Foreign Income and Gains, რომელიც ახალი რეზიდენტებისთვის ოთხი წლის განმავლობაში მოქმედებს. ის უცხოური შემოსავლებიდან გადასახადების აკრეფის წესს არეგულირებს.
ამის შემდეგ ქვეყნიდან შეძლებულმა უცხოელებმა გადინება დაიწყეს. პროგრამა შეიძლება გახდეს დამატებითი არგუმენტი ინვესტორებისთვის და დიდი ბრიტანეთის, როგორც კაპიტალისა და საცხოვრებლად გადასვლის იურისდიქციის მიმზიდველობის ამაღლების ინსტრუმენტი, თუმცა ჯერჯერობით მისი დანერგვის რეალობა დიდ ეჭვებს იწვევს.
