აფეთქებები დუბაის ცენტრში — ფეიკი თუ სიმართლე?
დუბაის ცენტრში აფეთქებების შესახებ გამოცემა Reuters-მა 16 ივლისის საღამოს გაავრცელა ინფორმაცია. მოგვიანებით საამიროს ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ინფორმაცია სიმართლეს არ შეესაბამება. პორტალმა პუბლიკაცია უკან გაიწვია, თუმცა სპარსეთის ყურის ქვეყნებში დაძაბულობის ზრდას გაუსვა ხაზი. ირანი და აშშ მორიგ დარტყმებს ცვლიან და კონფლიქტის ზონა კვლავ ფართოვდება.
რა არის ცნობილი დუბაიში აფეთქებების შესახებ
Reuters ეყრდნობა თვითმხილველებს, რომლებმაც განაცხადეს აფეთქებების შესახებ დუბაის ცენტრში, სადაც მდებარეობს Trump International Hotel & Tower. ამასთან, სააგენტომ მაშინვე ვერ შეძლო მათი წარმომავლობის დადგენა და შემდგომში თავდაპირველი პუბლიკაცია გაიწვია. მოგვიანებით Dubai Media Office-მა განაცხადა, რომ ქალაქის ცენტრში არანაირი აფეთქება არ ყოფილა. ხელისუფლებამ ასევე განაცხადა, რომ არ დაუფიქსირებია რაიმე აქტივობა ან შედეგები, რაც საგანგებო შემთხვევაზე მიუთითებდა.
Reuters აღნიშნავს, რომ თებერვლიდან მოყოლებული დუბაისა და სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნების მაცხოვრებლებს არაერთხელ გაუგონიათ ხმამაღალი ხმები რაკეტებისა და უპილოტო საფრენი აპარატების გადაჭერის დროს. თუმცა ამჯერად რაიმე დაზიანების ან სხვა ინციდენტების ნიშნები არ გამოვლენილა.
მანამდე ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა (IRGC) განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპთან დაკავშირებული უძრავი ქონება არაბთა გაერთიანებულ საამიროებსა და საუდის არაბეთში შესაძლოა დარტყმის სამიზნედ განიხილებოდეს. სააგენტო IRNA აღნიშნავს, რომ სპარსეთის ყურის ქვეყნებში რამდენიმე ასეთი ობიექტია, მათ შორის გოლფ-კლუბები და მაღლივი შენობები. მათ შორისაა — Trump International Hotel & Tower დუბაიში, Trump Plaza ჯიდაში და Trump Tower ერ-რიადში.
აშშ-ისა და ირანის კონფლიქტის გამწვავება
17 ივნისს აშშ-მა და ირანმა დადეს დროებითი შეთანხმება საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტისა და ახალი მოლაპარაკებების გამართვის შესახებ. თუმცა ივლისში ზავი კვლავ დაირღვა, ქვეყნებმა დარტყმების სერია გაცვალეს. ვაშინგტონმა განმარტა, რომ ეს იყო პასუხი კომერციულ გემებზე თავდასხმებზე. თეირანი თავს დაესხა კომერციულ გემებს. ამის შემდეგ ირანმა რაკეტები და დრონები გაუშვა სპარსეთის ყურის ქვეყნებისკენ, სადაც განთავსებულია ამერიკული სამხედრო ბაზები. CBS News წერს, რომ 10 ივლისს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კონგრესს შეატყობინა საომარი მოქმედებების განახლებისა და პორტებისა და გემების ბლოკადის აღდგენის შესახებ.
The Guardian იტყობინება, რომ 16 ივლისს აშშ თავს დაესხა თეირანის მიმდებარე რაიონებს, ასევე სხვა ლოკაციებს, მათ შორის ბენდერ-აბასის პორტსა და კეშმის კუნძულს, სადაც განთავსებულია რაკეტებისა და დრონების საწყობები. იმავე დღეს ირანმა უპასუხა დარტყმებით ამერიკულ სამხედრო ბაზებზე ბაჰრეინში, ქუვეითსა და იორდანიაში. ასევე დაფიქსირდა დრონით თავდასხმა ერბილზე ერაყის ქურთისტანში.
დაძაბულობის მთავარ წყაროდ რჩება ჰორმუზის სრუტე. კონფლიქტის დაწყებამდე მასზე გადიოდა ნავთობისა და გაზის მსოფლიო ექსპორტის დაახლოებით 20%. საბრძოლო მოქმედებების ფონზე მარშრუტის გამვლელი გემების რაოდენობა შემცირდა, ხოლო ნავთობის ფასი ბარელზე დაახლოებით $85-მდე გაიზარდა.
ირანისა და აშშ-ის კონფლიქტის შედეგები
კონფლიქტის ყველაზე დაძაბულ წერტილად რჩება ჰორმუზის სრუტე. ირანმა კვლავ განაცხადა იმ მარშრუტის ჩაკეტვის შესახებ, რომელზეც კონფლიქტის დაწყებამდე ნავთობისა და გაზის მსოფლიო ექსპორტის დაახლოებით 20% გადიოდა. რამდენიმე დღით ადრე სრუტის გამვლელი გემების რაოდენობა უკვე შემცირდა საბრძოლო მოქმედებების განახლების გამო.
მიმდინარე მოვლენები უკვე აისახა საერთაშორისო ენერგეტიკულ ბაზარზე. ნავთობის ფასი ბარელზე $85-მდე გაიზარდა. ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ მიწოდების შემდგომმა შეფერხებებმა შესაძლოა გამოიწვიოს ფასების ზრდა $100-მდე ბარელზე. განსაკუთრებით მგრძნობიარე ფაქტორად რჩება ჰორმუზის სრუტით ექსპორტის შეზღუდვის შესაძლებლობა, რომელზეც გადის გლობალური ენერგეტიკული ნაკადების მნიშვნელოვანი ნაწილი.
International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ საომარი მოქმედებები კვლავ უარყოფით გავლენას ახდენს ახლო აღმოსავლეთის ავიამიმოსვლასა და ტურიზმის სექტორზე. კონფლიქტის შემდგომი გაფართოების შემთხვევაში შესაძლოა გაჩნდეს ახალი შეზღუდვები ფრენებზე, ტურისტული ნაკადის შემცირება და რეგიონში მოქმედი კომპანიებისთვის საოპერაციო ხარჯების ზრდა.
ინვესტორებისთვის ეს ნიშნავს რისკების ზრდას. ყველაზე მოწყვლადი რჩება იმ ქვეყნების ბაზრები, რომლებიც შეიძლება პირდაპირ ჩაერთონ კონფლიქტში ან შეექმნათ შეფერხებები სატრანსპორტო კავშირში. ამასთან, გრძელვადიან პროექტებს ძლიერი შიდა ეკონომიკითა და მოთხოვნის დივერსიფიცირებული წყაროებით შეუძლიათ შეინარჩუნონ მიმზიდველობა სიტუაციის სტაბილიზაციის შემდეგ.
