აშშ-ში მასშტაბური შეფერხების შემდეგ ათასობით ავიარეისი გაუქმდა

AP news

აშშ-ში 13 და 14 ნოემბერს მასშტაბური ტექნიკური შეფერხება მოხდა, რამაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით საავიაციო სისტემის მუშაობა დაარღვია. ორ დღეში 7000-ზე მეტი რეისი გაუქმდა, კიდევ 10 000-ზე მეტი კი გადაიდო. პრობლემები დაახლოებით 1,5 მლნ მგზავრს შეეხო. ხარვეზების აღმოფხვრა მოხერხდა, ავიაკომპანიები აგრძელებენ განრიგის აღდგენას, თუმცა ჩვეულ რეჟიმში დაბრუნებას შესაძლოა რამდენიმე დღე დასჭირდეს.

გაფრენების შეჩერება აშშ-ის ყველა აეროპორტში

13 ნოემბერს, აღმოსავლეთის სანაპიროს დროით დაახლოებით 15:36 საათზე, აშშ-ის რამდენიმე სადისპეტჩერო ცენტრში ეკიპაჟებთან კავშირის შეფერხება და რადიოლოკაციური მონაცემების გადაცემაში შეცდომები დაფიქსირდა. სამოქალაქო ავიაციის ფედერალურმა სამმართველომ (FAA) უსაფრთხოების მიზნით აშშ-ის ყველა აეროპორტში გაფრენები აკრძალა. შეზღუდვები 20:15 საათზე, ოთხ საათზე მეტი ხნის შემდეგ მოიხსნა.

როდესაც ხელისუფლებამ გაფრენები შეაჩერა, ქვეყნის საჰაერო სივრცეში 3500-ზე მეტი თვითმფრინავი იმყოფებოდა. პარასკევის შედეგებით, აშშ-ში გაუქმებული რეისების რაოდენობამ 4700-ს გადააჭარბა, ხოლო დაგვიანებულებისამ — 10 000-ს, იტყობინება Reuters წყარო Flightradar24-ზე დაყრდნობით. შაბათს ავიამიმოსვლაში შეფერხებები გაგრძელდა: Associated Press-ის მონაცემებით, გადამყვანებმა განრიგიდან კიდევ 2500-ზე მეტი გაფრენა ამოიღეს.

პარასკევს, 16:00 საათის შემდეგ, ამერიკული აეროპორტებიდან დაახლოებით 11 000 რეისი უნდა შესრულებულიყო. მათ 1,5 მლნ-ზე მეტი მგზავრი უნდა გადაეყვანათ, დაითვალა ანალიტიკურმა კომპანია Cirium-მა. განრიგის აღდგენა გაართულა გაფრენის აეროპორტებში თვითმფრინავების დეფიციტმა და ეკიპაჟების სამუშაო დროის ლიმიტებმა.

რომელ აეროპორტებსა და ავიაკომპანიებს შეეხო შეფერხება

შეფერხებებმა მოიცვა აშშ-ის მსხვილი საავიაციო კვანძები, მათ შორის ჩიკაგო, ატლანტა, დალასი, ლოს-ანჯელესი, ბოსტონი და სან-ფრანცისკო. ნიუ-იორკში მგზავრები შეფერხებებს ჯონ კენედის, ლა-გუარდიასა და ნიუარკის აეროპორტებში წააწყდნენ. ტერმინალებში ბილეთების გადაჯავშნის რიგები გაჩნდა; ზოგიერთი მოგზაური ღამის გასათევს ან დანიშნულების ადგილამდე მისასვლელ სხვა გზებს ეძებდა.

United Airlines-მა 13 ნოემბერს დარჩენილი რეისების უმეტესობა გააუქმა, თუმცა ცალკეული საერთაშორისო მიმართულებები შეინარჩუნა. JetBlue-მ განრიგიდან საღამოს ფრენები მოხსნა, გარდა ნიუ-იორკიდან და ბოსტონიდან ევროპაში დაგეგმილი რეისებისა. კანადურმა Air Canada-მ აშშ-სა და კანადას შორის ფრენები პარასკევის ბოლომდე შეაჩერა, იტყობინება ABC News.

გადამყვანებმა ბილეთების გადაცვლის განსაკუთრებული პირობები დააწესეს იმ მგზავრებისთვის, ვისი მგზავრობაც შეზღუდვების პერიოდს დაემთხვა. Delta-მ ნება დართო უფასოდ გადაეტანათ 13–14 ნოემბრისთვის დაგეგმილი რეისები. United-მა გააუქმა გადაჯავშნის საკომისიო და ტარიფებში სხვაობის დამატებითი გადასახადი მარშრუტისა და მომსახურების კლასის შენარჩუნებისას. JetBlue-მ შესთავაზა ფრენების გადაჯავშნა 18 ნოემბრამდე დამატებითი ხარჯების გარეშე.

მიზეზები და შედეგები აშშ-ის ტურიზმისა და ბიზნესისთვის

ტრანსპორტის სამინისტროს წინასწარი ვერსიით, აშშ-ში ტექნიკური შეფერხების მიზეზი მოძველებული როუტერებისა და კომუტატორების გადატვირთვა გახდა. მინისტრმა შონ დაფიმ განმარტა, რომ ახალი აღჭურვილობა გამართულად მუშაობდა. კიბერშეტევის ნიშნები ხელისუფლებამ ვერ აღმოაჩინა, ხოლო ხელოვნური ინტელექტის ელემენტების მქონე SMART სისტემა გაუმართავ კვანძებთან დაკავშირებული არ ყოფილა. გამოძიება გრძელდება.

ჩვეულ განრიგში დაბრუნებას დრო დასჭირდება, გააფრთხილა დაფიმ. ხელისუფლება რეგულარული საჰაერო მიმოსვლის აღდგენას 26 ნოემბრამდე იმედოვნებს, როდესაც აშშ-ში მადლიერების დღეს აღნიშნავენ. ეს ვადა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გადამყვანებისთვის: სადღესასწაულო პერიოდს მგზავრობაზე მაღალი მოთხოვნა ახლავს თან.

მომხდარმა კვლავ მიიპყრო ყურადღება სადისპეტჩერო ინფრასტრუქტურის მდგომარეობაზე. 2023 წლის იანვარში პილოტების გაფრთხილების სისტემის გათიშვამ ასევე გამოიწვია გაფრენების საყოველთაო შეჩერება, თუმცა მაშინ შეზღუდვები დაახლოებით საათ-ნახევარს გაგრძელდა — ახლანდელ ოთხ საათზე მეტთან შედარებით. კონგრესმა უკვე გამოყო საავიაციო სისტემის მოდერნიზაციისთვის $12,5 მლრდ, ხოლო ადმინისტრაცია დამატებით $30 მლრდ-ს ითხოვს.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ აეროპორტების სიახლოვეს მდებარე სასტუმროებმა შესაძლოა დამატებითი შემოსავალი მიიღონ იძულებითი ღამისთევებისგან, თუმცა დანიშნულების პუნქტებში სასტუმროები ჯავშნების დაკარგვის რისკის წინაშე დგანან. ავიაკომპანიებს მოუწევთ მარშრუტების შეცვლის, მგზავრთა მომსახურებისა და ეკიპაჟების გადანაწილების ხარჯების დაფარვა. საქმიანი ტურიზმისთვის განსაკუთრებით მტკივნეულია ჩაშლილი შეხვედრები და ღონისძიებები: ბილეთების ღირებულების ანაზღაურება შესაძლებელია, მაგრამ დაკარგული კომერციული შესაძლებლობების კომპენსირება ბევრად უფრო რთულია.