ანაკლიის პორტი სარკინიგზო ქსელს დაუკავშირდება — $205-მილიონიანი პროექტზე საერთაშორისო ტენდერი უკვე გამოცხადდა
საქართველოს რკინიგზამ ანაკლიის ღრმაწყლოვან ნავსადგურთან დამაკავშირებელი 17.7 კილომეტრის სიგრძის ელექტრიფიცირებული სარკინიგზო ხაზის დაპროექტებისა და მშენებლობისთვის საერთაშორისო ტენდერი გამოაცხადა. პროექტის სამშენებლო სამუშაოების სავარაუდო ღირებულება 205 მილიონი დოლარია, დღგ-ის ჩათვლით. ახალი ინფრასტრუქტურა ანაკლიის პორტს საქართველოს მოქმედ სარკინიგზო ქსელთან დააკავშირებს და შუა დერეფნის სატრანსპორტო შესაძლებლობების განვითარებას უნდა შეუწყოს ხელი.
ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარებას კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული კომპონენტი ემატება. საქართველოს რკინიგზამ საერთაშორისო ტენდერი გამოაცხადა ახალი სარკინიგზო ხაზის დაპროექტებისა და მშენებლობისთვის, რომელიც პორტს ქვეყნის არსებულ სარკინიგზო მაგისტრალთან დააკავშირებს.
პროექტი ითვალისწინებს დაახლოებით 17.7 კილომეტრის სიგრძის სრულად ელექტრიფიცირებული სარკინიგზო ხაზის მშენებლობას. ახალი მონაკვეთი სოფელ ხამისკურთან არსებულ სარკინიგზო მაგისტრალს შეუერთდება და ანაკლიის ნავსადგურამდე მივა.
სამუშაოების სავარაუდო ღირებულება 205 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენს, დღგ-ის ჩათვლით. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, პროექტის დაპროექტებისა და მშენებლობისთვის 30 კალენდარული თვეა გათვალისწინებული. საქართველოს რკინიგზის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა 2029 წელს, პორტის ოპერირების დაწყებისთვის უნდა იყოს მზად.
რას მოიცავს 205-მილიონიანი პროექტი?
სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, პროექტი მხოლოდ ახალი სარკინიგზო ლიანდაგის მოწყობას არ გულისხმობს. სამუშაოები მოიცავს შესაბამისი ინფრასტრუქტურის დაპროექტებასა და მშენებლობას, სარკინიგზო სადგურების მოწყობასა და რეკონსტრუქციას, ელექტრიფიკაციის სისტემების დამონტაჟებასა და სხვა საინჟინრო სამუშაოებს.
პროექტის ძირითადი კომპონენტებია:
-
დაახლოებით 17.7 კმ სიგრძის ახალი ელექტრიფიცირებული სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა;
-
ანაკლიაში ახალი სარკინიგზო სადგურის მოწყობა;
-
ხობის სარკინიგზო სადგურის ინფრასტრუქტურის რეკონსტრუქცია;
-
ხამისკურის სარკინიგზო კვანძის გაუმჯობესება;
-
სარკინიგზო ლიანდაგის, მიწის ვაკისის, ხიდებისა და წყალგამტარი ნაგებობების მოწყობა;
-
საკონტაქტო ქსელისა და ელექტრიფიკაციის სისტემების მშენებლობა;
-
სასიგნალო, საკომუნიკაციო და მართვის სისტემების მოწყობა;
-
პორტის ტერიტორიამდე მისასვლელი სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის განვითარება.
მსოფლიო ბანკის პროექტის დოკუმენტაციაში აღნიშნულია, რომ ახალი ხაზის კონფიგურაცია, მომავალში, ორმაგი ლიანდაგის მოწყობის შესაძლებლობასაც ითვალისწინებს, რაც ტვირთნაკადის ზრდის შემთხვევაში ინფრასტრუქტურის გაფართოებას გაამარტივებს.
სამშენებლო კონტრაქტის დასრულების შემდეგ, ასევე, გათვალისწინებულია 18-თვიანი დეფექტების შეტყობინების პერიოდი.
მსოფლიო ბანკის დაფინანსება — პროექტის საერთო მოცულობა $225.56 მილიონია
სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით მომზადებული უფრო ფართო პროექტის ნაწილია, რომელსაც ბანკის დოკუმენტაციაში Rail Access and Intermodal Linkages (ARGO RAIL) ეწოდება.
მსოფლიო ბანკის მიერ 2026 წლის 29 ოქტომბერს გამოქვეყნებული პროექტის საინფორმაციო დოკუმენტის მიხედვით, ოპერაციის საერთო სავარაუდო ღირებულება 225.56 მილიონ დოლარს შეადგენს. დოკუმენტში ამავე ოდენობითაა მითითებული საერთაშორისო რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (IBRD) დაგეგმილი დაფინანსებაც.
პროექტის დამტკიცების სავარაუდო თარიღად 2027 წლის 18 ივნისია განსაზღვრული. შესაბამისად, ამ ეტაპზე საუბარია მომზადების პროცესში მყოფ დაფინანსების ოპერაციაზე და არა უკვე დამტკიცებულ ან სრულად ათვისებულ სესხზე.
აქვე აღსანიშნავია, რომ პროექტი ორ ძირითად მიმართულებას მოიცავს. კერძოდ, პირველი უშუალოდ ანაკლიის პორტთან სარკინიგზო კავშირის შექმნასა და მასთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის განვითარებას ითვალისწინებს, ხოლო მეორე კი საქართველოს რკინიგზის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერებას, პროექტების მართვის, აქტივების მართვის, ციფრული სისტემებისა და ინტერმოდალური ოპერაციების განვითარებას უკავშირდება.
ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია: 205 მილიონი დოლარი კონკრეტული სამშენებლო კონტრაქტის სავარაუდო ღირებულებაა, ხოლო 225.56 მილიონი დოლარი — მსოფლიო ბანკის პროექტის საერთო სავარაუდო ფინანსური მოცულობა.
რატომ არის სარკინიგზო კავშირი მნიშვნელოვანი ანაკლიის პორტისთვის?
ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარება მხოლოდ საზღვაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობით არ შემოიფარგლება. პორტის კონკურენტუნარიანობას მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს ისიც, რამდენად სწრაფად და ეფექტიანად შეძლებს ტვირთების გადატანას საზღვაო ტრანსპორტიდან სახმელეთო მარშრუტებზე.
ამ პროცესში სარკინიგზო კავშირი ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტია. მისი საშუალებით შესაძლებელი გახდება პორტში შემოსული კონტეინერების, ნაყარი და სხვა ტიპის ტვირთების ქვეყნის შიდა და საერთაშორისო მიმართულებებით გადაზიდვა.
მსოფლიო ბანკის შეფასებით, ანაკლიის პორტის ეკონომიკური პოტენციალის სრულად რეალიზებისთვის აუცილებელია ეფექტიანი სახმელეთო კავშირების განვითარება. შესაბამისი სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის გარეშე, პორტის შესაძლებლობები, სატრანზიტო ტვირთების, ლოჯისტიკური ინვესტიციებისა და საზღვაო გადაზიდვების მომსახურების მოზიდვაში შეზღუდული შეიძლება აღმოჩნდეს.
ახალი სარკინიგზო ხაზის მიზანია, პორტის განვითარებასთან ერთად გაიზარდოს ტვირთების ქვეყნის შიდა სარკინიგზო ქსელში გადამისამართების შესაძლებლობაც. ამან უნდა შეამციროს მომავალი ლოჯისტიკური შეფერხებების რისკი და გააუმჯობესოს საზღვაო და სახმელეთო ტრანსპორტის ურთიერთკავშირი.
შუა დერეფანი და საქართველოს სატრანზიტო ფუნქცია
ანაკლიის პორტის სარკინიგზო ქსელთან დაკავშირება საქართველოს სატრანსპორტო პოლიტიკის უფრო ფართო კონტექსტში განიხილება.
კერძოდ, შუა დერეფანი, რომელიც ჩინეთსა და ცენტრალურ აზიას კასპიის ზღვის, სამხრეთ კავკასიისა და თურქეთის გავლით ევროპასთან აკავშირებს, საქართველოსთვის საერთაშორისო სატრანზიტო ფუნქციის გაძლიერების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა.
ამ მარშრუტის ეფექტიანობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ საზღვაო და სახმელეთო ინფრასტრუქტურის ცალკეულ პროექტებზე, არამედ მათ ერთიან სატრანსპორტო სისტემად მუშაობაზე. დასახული მიზნების მისაღწევად პორტი, რკინიგზა, საავტომობილო გზები, საბაჟო ინფრასტრუქტურა და ლოჯისტიკური მომსახურება ერთმანეთთან კოორდინირებულად უნდა ფუნქციონირებდეს.
ანაკლიის ახალი სარკინიგზო ხაზი ამ სისტემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რგოლი იქნება. მისი ამოქმედება პორტს საქართველოს სარკინიგზო ქსელთან პირდაპირ დააკავშირებს და შექმნის დამატებით შესაძლებლობას საერთაშორისო ტვირთების გადაზიდვისთვის.
მსოფლიო ბანკის პროექტის დოკუმენტაციაში, ასევე, ხაზგასმულია, რომ სარკინიგზო ინვესტიცია უნდა კოორდინირდეს პორტთან მისასვლელი საავტომობილო გზის განვითარებასა და დერეფნის სხვა ინფრასტრუქტურულ პროექტებთან.
გარემოსდაცვითი და სოციალური საკითხები — პროექტის მნიშვნელოვანი გამოწვევა
ახალი სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა კოლხეთის დაბლობის ტერიტორიაზე განხორციელდება, სადაც გარემოსდაცვითი საკითხები განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს.
მსოფლიო ბანკის გარემოსდაცვითი და სოციალური შეფასების დოკუმენტის მიხედვით, პროექტის არეალი მოიცავს ეკოლოგიურად მგრძნობიარე ტერიტორიებს, მათ შორის სანაპირო ზოლს, დიუნებსა და ჭარბტენიან ეკოსისტემებთან დაკავშირებულ სივრცეებს. დოკუმენტში აღნიშნულია მიგრირებადი ფრინველებისთვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატებისა და კოლხეთის ტყეების ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის საკითხებიც.
მსოფლიო ბანკის მიერ, პროექტისთვის, განსაზღვრულია გარემოსდაცვითი და სოციალური რისკის „მნიშვნელოვანი“ (Substantial) კატეგორია. ეს ნიშნავს, რომ პროექტის განხორციელებისას აუცილებელია გარემოზე ზემოქმედების სათანადო შეფასება, მიწის შესყიდვისა და განსახლების პროცესების შესაბამისი მართვა, ადგილობრივ მოსახლეობასთან კომუნიკაცია და სოციალური დაცვის მექანიზმების უზრუნველყოფა.
დოკუმენტაციაში ასევე აღნიშნულია, რომ სარკინიგზო და საავტომობილო ინფრასტრუქტურა საერთო დერეფანში უნდა განვითარდეს, რაც მიწის შესყიდვის, მოსახლეობასთან ურთიერთობისა და გარემოსდაცვითი მართვის კოორდინაციას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს.
ამიტომ, პროექტის წარმატება მხოლოდ მშენებლობის ვადებისა და ბიუჯეტის დაცვით არ შეფასდება. მნიშვნელოვანი იქნება გარემოსდაცვითი მოთხოვნების შესრულება და ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების სათანადო გათვალისწინებაც.
ტენდერი და მომდევნო ეტაპები
საქართველოს რკინიგზის მიერ გამოცხადებული საერთაშორისო ტენდერი ითვალისწინებს ერთეტაპიან, ორ-კონვერტიან პროცედურას — მონაწილე კომპანიებმა ტექნიკური და ფინანსური წინადადებები ცალ-ცალკე უნდა წარადგინონ.
ტენდერის ნომერია GE-GR-581481-CW-RFP. წინადადებების წარდგენის საბოლოო ვადად განსაზღვრულია 2027 წლის 15 იანვარი, თბილისის დროით 16:00 საათი.
ტენდერში გამარჯვებულმა კომპანიამ უნდა უზრუნველყოს როგორც პროექტირება, ისე სამშენებლო სამუშაოების შესრულება. ხელშეკრულების განხორციელების ვადა დაწყების თარიღიდან 30 კალენდარული თვეა.
საქართველოს რკინიგზის გრაფიკის მიხედვით, ახალი სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა 2029 წელს უნდა იყოს მზად, რათა პორტის ოპერირების დაწყებასთან სინქრონიზებული ფუნქციონირება შეძლოს.
ინფრასტრუქტურული კავშირი — ანაკლიის პორტის კონკურენტუნარიანობის ერთ-ერთი წინაპირობა
ანაკლიის პორტის განვითარება საქართველოსთვის მხოლოდ ახალი საზღვაო ნავსადგურის შექმნას არ ნიშნავს. მისი ეკონომიკური ეფექტი დიდწილად იქნება დამოკიდებული იმაზე, რამდენად გამართული იქნება პორტის კავშირი ქვეყნის სარკინიგზო და საავტომობილო ქსელებთან, რამდენად ეფექტიანად მოხდება ტვირთების გადამუშავება და რა მოცულობის საერთაშორისო სატრანზიტო ნაკადების მოზიდვას შეძლებს ქვეყანა.
ახალი 17.7-კილომეტრიანი სარკინიგზო ხაზის მშენებლობის ტენდერის გამოცხადება, ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. თუმცა, საბოლოო შედეგს განსაზღვრავს არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურის დროულად დასრულება, არამედ პორტის, რკინიგზისა და ლოჯისტიკური მომსახურების ერთიანი სისტემის გამართული მუშაობაც.
თუ პროექტი დაგეგმილ ვადებში განხორციელდება, ანაკლიის პორტი მიიღებს პირდაპირ სარკინიგზო კავშირს საქართველოს ეროვნულ სარკინიგზო ქსელთან, რაც ქვეყნის სატრანზიტო შესაძლებლობების გაფართოებისა და შუა დერეფანში მისი როლის გაძლიერების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინაპირობა იქნება.
InternationalInvestment.biz — ქართული რედაქცია
