English  עברית  ქართული  Русский  

იაპონელების საინფლაციო მოლოდინმა 2006 წლის შემდეგ მაქსიმუმს მიაღწია

იაპონელების საინფლაციო მოლოდინმა 2006 წლის შემდეგ მაქსიმუმს მიაღწია

იაპონიის იმ მცხოვრებთა წილმა, რომლებიც მომდევნო წლის განმავლობაში ფასების ზრდას ელიან, მოქმედი მეთოდოლოგიისთვის რეკორდულ 90,4%-ს მიაღწია. სამომავლო გაძვირების საშუალო შეფასება 11,4%-დან 13,1%-მდე გაიზარდა, თუმცა მაისში ფაქტობრივი სამომხმარებლო ინფლაცია 1,5%-ს შეადგენდა. ოფიციალურ სტატისტიკასა და შინამეურნეობების აღქმას შორის არსებული ნაპრალი აძლიერებს ზეწოლას იაპონიის ბანკზე, რომელმაც ივნისში საპროცენტო განაკვეთი 1%-მდე გაზარდა და ივლისის ბოლოს ეკონომიკური პროგნოზის გადახედვისთვის ემზადება.

ათიდან ცხრა იაპონელი ფასების შემდგომ ზრდას ელის

გამოკითხვა 7 მაისიდან 9 ივნისამდე პერიოდში იაპონიის 20 წელზე უფროსი ასაკის 4 ათას მცხოვრებს შორის ჩატარდა. ვალიდური პასუხი 2 031 ადამიანმა წარმოადგინა, რაც შერჩევის 50,8%-ია. რესპონდენტებს შეეძლოთ ანკეტის ფოსტით გაგზავნა ან მისი ინტერნეტით შევსება. კვლევა მოსახლეობის აღქმას აფასებს და არ წარმოადგენს პროფესიონალურ მაკროეკონომიკურ პროგნოზს.

წლის განმავლობაში ფასების მნიშვნელოვანი ზრდის შესახებ მონაწილეთა 40,5%-მა განაცხადა, მარტის გამოკითხვის 29,2%-ის საპირისპიროდ. კიდევ 49,9% მცირე გაძვირებას ელის. ჯამური წილი 83,7%-დან 90,4%-მდე გაიზარდა და მაქსიმალური გახდა 2006 წლის სექტემბრის შემდეგ, როდესაც მარეგულირებელი საფოსტო გამოკითხვის მოქმედ მეთოდოლოგიაზე გადავიდა.

მხოლოდ 6,7% ვარაუდობს, რომ ფასები თითქმის არ შეიცვლება. მცირე შემცირებას 1,5% პროგნოზირებს, ხოლო საქონლისა და მომსახურების მნიშვნელოვანი გაიაფების ვარიანტი თითქმის არავის აურჩევია. მარტში სტაბილურ ფასებს რესპონდენტთა 12,4% ელოდა, ამიტომ სამ თვეში ეს ჯგუფი თითქმის განახევრდა.

ერთ წელიწადში მოსალოდნელმა საშუალო გაძვირებამ 13,1%-ს მიაღწია წინა კვარტალის 11,4%-ის შემდეგ. მედიანა 10%-ის დონეზე დარჩა. მონაწილეთა დაახლოებით 31,2%-მა 10%-ზე მეტი მატება მიუთითა, კიდევ 30,3%-მა კი 5,1%-დან 10%-მდე დიაპაზონი აირჩია.

გრძელვადიანი მოლოდინები ასევე განაგრძობს ზრდას

ხუთი წლის პერსპექტივაში ფასების ზრდას გამოკითხულთა 86,1% ელის. იმ პირთა წილი, ვინც მნიშვნელოვან გაძვირებას ელის, 46%-დან 51,3%-მდე გაიზარდა, ხოლო მცირედი გაძვირების მომლოდინეთა წილი 36,6%-დან 34,8%-მდე შემცირდა. სტაბილიზაციას ქვეყნის მცხოვრებთა მხოლოდ 9% პროგნოზირებს.

მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში წლიურ გაანგარიშებაში საშუალო მოსალოდნელი ინფლაცია 10,3%-დან 10,8%-მდე გაიზარდა. მედიანური შეფასება 5%-ის დონეზე შენარჩუნდა. რესპონდენტთა თითქმის მეოთხედმა წელიწადში 10%-ზე მეტი საშუალო ზრდა მიუთითა, კიდევ 22,8%-მა კი 5,1%-დან 10%-მდე დიაპაზონი აირჩია.

გრძელვადიანი მოლოდინების მთავარ მიზეზად საქონლის ბოლოდროინდელი გაძვირება დასახელდა. ეს ფაქტორი ფასების შემდგომი ზრდის მომლოდინე რესპონდენტთა 82,2%-მა აირჩია. მომავალი ინფლაცია ეკონომიკური კონიუნქტურის გაუმჯობესებას მხოლოდ 6%-მა დაუკავშირა. მაღალი მოლოდინები უფრო მეტად დაგროვილ სამომხმარებლო გამოცდილებას ასახავს, ვიდრე ეკონომიკის სწრაფ ზრდაში დარწმუნებულობას.

მოლოდინების გათანაბრება ინფლაციის პროგნოზთან არ შეიძლება

გამოკითხვის შედეგი საგრძნობლად აჭარბებს სამომხმარებლო ფასების ფაქტობრივ დინამიკას. მაისში საერთო ინდექსი წლიურ გამოხატულებაში 1,5%-ით გაიზარდა. ინდექსი ახალი სურსათის გარეშე 1,4%-ით გაიზარდა, ხოლო მაჩვენებელი ახალი სურსათისა და ენერგომატარებლების გარეშე — 1,8%-ით.

შინამეურნეობებმა უკვე მომხდარი გაძვირება ოფიციალურ სტატისტიკაზე ბევრად უფრო მაღალ დონეზე შეაფასეს. წინა წლის განმავლობაში ფასების ცვლილების საშუალო სუბიექტურმა შეფასებამ 16,5% შეადგინა, მედიანურმა — 10%. მნიშვნელოვანი ზრდის შესახებ განაცხადა 68,5%-მა, კიდევ 26,8%-მა კი მცირე მატება შენიშნა.

ასეთი აცდენა ზღუდავს 13,1%-იანი მაჩვენებლის პირდაპირ გამოყენებას ეკონომიკურ პროგნოზებში. გამოკითხვის მონაწილეები აფასებენ არა ფიქსირებულ სამომხმარებლო კალათას, არამედ საკუთარ ხარჯებს. ხშირად შეძენადმა პროდუქტებმა, საწვავმა, ელექტროენერგიამ და ყოველდღიურმა მომსახურებამ შესაძლოა აღქმაზე უფრო ძლიერი გავლენა მოახდინოს, ვიდრე პოზიციებმა ღირებულების უმნიშვნელო ცვლილებით.

პასუხები ასევე მრგვალ მაჩვენებლებთან კონცენტრირდება. ერთწლიანი მოლოდინების მედიანა 10%-ს უტოლდება, ხუთწლიან ჰორიზონტზე კი 5%-ს, თუმცა მონეტარული პოლიტიკის ოფიციალური ორიენტირი 2%-ს შეადგენს. ეს მიუთითებს მაჩვენებლის მნიშვნელოვან სუბიექტურ შემადგენელზე.

გაძვირება უპირატესად ნეგატიურად აღიქმება

ფასების მიმდინარე ზრდას არახელსაყრელად იაპონელთა 86,2% მიიჩნევს. დადებითად ის მხოლოდ 2,8%-მა შეაფასა, კიდევ 10,8%-ს კი შედეგების განსაზღვრა გაუჭირდა. ეს თანაფარდობა სამ თვეში თითქმის არ გაუმჯობესებულა, მიუხედავად ფაქტობრივი სამომხმარებლო ინფლაციის შემცირებისა.

შინამეურნეობების მატერიალური მდგომარეობაც თავშეკავებულად ფასდება. ერთი წლის განმავლობაში მისი გაუარესების შესახებ რესპონდენტთა 55%-მა განაცხადა, გაუმჯობესების შესახებ — 4,8%-მა. ინდექსმა, რომელიც დადებით და უარყოფით პასუხებს შორის სხვაობის სახით ითვლება, მინუს 50,2 პუნქტი შეადგინა მარტის მინუს 47,6 პუნქტის შემდეგ.

ქვეყანაში ეკონომიკურ სიტუაციას გაუარესებულად მონაწილეთა 62,5% მიიჩნევს წინა კვარტალის 51,8%-ის საპირისპიროდ. გაუმჯობესება 5,8%-მა დაინახა. მომდევნო წლის განმავლობაში გაუარესებას 49,9% ელის, ხოლო აღდგენას — მხოლოდ 7,4%.

გრძელვადიანი პერსპექტივების შეფასებაც შესუსტდა. დაახლოებით 44,7% მიიჩნევს, რომ იაპონიის ეკონომიკის ზრდის პოტენციალი არსებულ დონეზე დაბალია, ხოლო 36,5% ხუთი წლის განმავლობაში საკუთარი ოჯახის მდგომარეობის გაუარესებას ელის.

ხარჯები მომხმარებელთა თავდაჯერებულობაზე სწრაფად იზრდება

გასული წლის განმავლობაში ოჯახის ხარჯების ზრდის შესახებ მოსახლეობის 60,3%-მა განაცხადა, თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს ფაქტობრივი მოხმარების გაზრდას. შინამეურნეობებს შესაძლოა მეტი ფულის დახარჯვა უწევდეთ საქონლის იმავე რაოდენობის შესაძენად ფასების ზრდის გამო.

მომდევნო წლის განმავლობაში ხარჯების შემცირებას გამოკითხულთა 41,8% გეგმავს, გაზრდას — მხოლოდ 11,8%. ოჯახის შემოსავალი წლის განმავლობაში მონაწილეთა 27%-ს შეუმცირდა და 16,3%-ს გაეზარდა. მომავალში შემოსავლის კლებას 28,8% ელის, ზრდას — 13,3%.

ოფიციალური სტატისტიკა მომხმარებელთა სიფრთხილეს ადასტურებს. მაისში ორ და მეტსულიანი შინამეურნეობების რეალური ხარჯები წინა წელთან შედარებით 0,4%-ით შემცირდა, თუმცა სეზონური კორექტირების შემდეგ თვეში 3,7%-ით გაიზარდა. ხარჯების საშუალო მოცულობამ ¥320 345 შეადგინა.

მომუშავე ოჯახების რეალური შემოსავლები მაისში 0,7–0,9%-ით გაიზარდა გამოყენებული ფასების ინდექსის მიხედვით. თვიურმა შემოსავალმა ¥534 893-ს მიაღწია. დადებით დინამიკას ჯერჯერობით ხარჯების საიმედო წლიურ აღდგენამდე არ მიუყვანია.

რეალური ხელფასები ზრდას დაუბრუნდა

დასაქმებულზე საშუალო ნომინალური ფულადი გასაცემელი მაისში 3,2%-ით გაიზარდა, ¥311 165-მდე. საბაზო ხელფასი 3%-ით გაიზარდა, შტატგარეშე თანამშრომელთა გასაცემლები — 3,5%-ით, ხოლო არასრულ განაკვეთზე დასაქმებულთა შემოსავალი — 1,5%-ით.

სამომხმარებლო ფასებზე კორექტირების შემდეგ რეალური ხელფასი 1,4%-ით გაიზარდა საცხოვრებლის მფლობელთა პირობითი საიჯარო ქირის გარეშე ინდექსის გამოყენებისას. საერთო ინდექსით გაანგარიშებისას ზრდამ 1,7% შეადგინა. ეს ქმნის საფუძველს მოხმარების აღდგენისთვის, მაგრამ ერთი თვე არასაკმარისია მდგრადი გარდატეხის დასასკვნელად.

მონეტარული პოლიტიკისთვის მნიშვნელოვანია ხელფასების უნარი, მოახდინოს ფასების ზრდის კომპენსირება. თუ რეალური შემოსავლები სტაბილურად იზრდება, მარეგულირებელს შეუძლია განაკვეთების ნორმალიზება მოხმარების მკვეთრი შემცირების გარეშე განაგრძოს. უარყოფითი დინამიკის დაბრუნება ნიშნავს, რომ საინფლაციო მოლოდინები მსყიდველობით უნარზე სწრაფად იზრდება.

საბითუმო ფასები ხარჯების ახალი გადატანის რისკს აძლიერებს

კომპანიებს შორის საქონლის ფასების ინდექსი ივნისში თვეში 0,4%-ით, ხოლო წელიწადში 7,1%-ით გაიზარდა. ნავთობპროდუქტები და ქვანახშირი წლიურ გამოხატულებაში 22,8%-ით გაძვირდა, ქიმიური პროდუქცია — 14,4%-ით, ხე-ტყე — 8%-ით.

საიმპორტო ფასები იენებში წელიწადში 29,7%-ით გაიზარდა. ნავთობისთვის, ქვანახშირისა და ბუნებრივი აირისთვის ზრდამ 56,4%-ს მიაღწია, ლითონებისთვის — 40,7%-ს. ცვლილების ნაწილი დაკავშირებულია ნედლეულის ბაზრებთან და ეროვნული ვალუტის კურსთან.

საწარმოო და საიმპორტო ფასების ზრდა საცალო მაჩვენებლებში დაუყოვნებლივ არ გადადის. კომპანიებს შეუძლიათ დროებით შეამცირონ მოგება, შეცვალონ მომწოდებლები ან გადაიტანონ ხარჯების მხოლოდ ნაწილი. ხანგრძლივი ზრდა ზრდის ფასების ახალი გადახედვის ალბათობას პროდუქტებზე, ტრანსპორტზე, კომუნალურ მომსახურებასა და სამრეწველო საქონელზე.

ამ მექანიზმს შეუძლია მოსახლეობის მოლოდინების გამყარება. მყიდველები ამჩნევენ ფასების განმეორებით ზრდას და იწყებენ მის მუდმივად მიჩნევას, კომპანიები კი იღებენ მეტ შესაძლებლობას, დანახარჯები საბოლოო მომხმარებელს დააკისრონ.

იაპონიის ბანკმა განაკვეთი 1%-მდე გაზარდა

ივნისში მმართველთა საბჭომ შვიდი ხმით ერთის წინააღმდეგ არაუზრუნველყოფილი ერთდღიანი განაკვეთის სამიზნე დაახლოებით 1%-ის დონემდე ასწია. ბანკების დამატებით დეპოზიტებზე განაკვეთი ასევე 1%-ის დონეზე განისაზღვრა, საბაზო საკრედიტო განაკვეთი კი — 1,25%-ზე.

ეს არის მოკლევადიანი ფულის ღირებულების უმაღლესი დონე იაპონიაში მრავალი წლის განმავლობაში. შემდეგი სხდომა 30–31 ივლისს არის ჩანიშნული. მოსახლეობის მოლოდინების ზრდა აძლიერებს შემდგომი გამკაცრების მომხრეთა არგუმენტებს, რადგან ცენტრალური ბანკი ცდილობს, არ დაუშვას ინფლაციის გამყარება მიზნობრივ 2%-ზე საგრძნობლად მაღლა.

ამავდროულად, განაკვეთების მეტისმეტად სწრაფმა ზრდამ შესაძლოა შეასუსტოს მოხმარება, საბინაო მშენებლობა და კომპანიების ინვესტიციები. გამოკითხვაში 33,3%-მა პროცენტების მიმდინარე დონეს მეტისმეტად დაბალი უწოდა, 24%-მა — მეტისმეტად მაღალი. სხვაობა ამ ჯგუფებს შორის კვლევისთვის რეკორდულ მინუს 9,3 პუნქტამდე შემცირდა, რაც თითქმის უფასო ფულის მრავალწლიანი პერიოდის შემდეგ აღქმის ცვლილებას აჩვენებს.

მარეგულირებლის პროგნოზი ოჯახების მოლოდინებზე ბევრად დაბალი რჩება

აპრილის პროგნოზში 2026 ფისკალურ წელს ეკონომიკის ზრდის ცენტრალური შეფასება 0,5%-მდე შემცირდა. ინფლაცია ახალი სურსათის გარეშე 2,8%-ის დონეზეა მოსალოდნელი, ხოლო მაჩვენებელი ახალი სურსათისა და ენერგომატარებლების გარეშე — დაახლოებით 2,6%-ზე.

პროგნოზი ითვალისწინებს ეკონომიკის შენელებას ძვირი ნავთობისა და რეალური შემოსავლების შემცირების გამო. ინფლაციამ მიმდინარე ფისკალურ წელს 2,5–3% უნდა შეადგინოს, შემდეგ შენელდეს 2–2,5%-მდე მომდევნო წელს და მიუახლოვდეს 2%-ს 2028 წელს.

მარეგულირებელი ელის იმ მექანიზმის შენარჩუნებას, რომლის დროსაც სამუშაო ძალის დეფიციტი ხელს უწყობს ხელფასების ზრდას, კომპანიები კი თანდათან გადაიტანენ დანახარჯებს ფასებში. მთავარ რისკად დასახელებულია უფრო ძლიერი და ხანგრძლივი ენერგეტიკული შოკი, რომელსაც ერთდროულად შეუძლია ინფლაციის გაზრდა და ზრდის გაუარესება.

აცდენა ოფიციალურ 2,8%-იან პროგნოზსა და მოსახლეობის სუბიექტურ 13,1%-იან შეფასებას შორის არ ნიშნავს, რომ რომელიმე მხარე აუცილებლად ცდება ერთი და იმავე საზომით. ეს სხვადასხვა მაჩვენებელია: პირველი ეფუძნება მაკროეკონომიკურ მოდელს, მეორე კი მყიდველთა პირად მოლოდინებსა და გამოცდილებას ასახავს.

მაღალი მოლოდინები ცვლის შინამეურნეობების ქცევას

შემდგომი გაძვირების მოლოდინმა შესაძლოა დააჩქაროს ცალკეული შესყიდვები. ოჯახები ხანგრძლივი მოხმარების საქონელს უფრო ადრე ყიდულობენ, თუ თვლიან, რომ მოგვიანებით ისინი უფრო ძვირი ეღირება. ასეთ ეფექტს შეუძლია დროებით მხარი დაუჭიროს ავტომობილების, ტექნიკის გაყიდვებსა და საცხოვრებლის რემონტს.

მეორე რეაქცია მდგომარეობს არააუცილებელი ხარჯების შემცირებაში. როდესაც ფასების ზრდა აღიქმება როგორც მდგრადი, ხოლო მომავალი შემოსავლები — როგორც გაურკვეველი, მომხმარებლები ზრდიან დანაზოგებს და ეკონომიას აკეთებენ რესტორნებზე, გართობასა და მოგზაურობებზე.

იაპონიის გამოკითხვა უფრო მეტად მეორე სცენარზე მიუთითებს. იმ პირთა წილი, რომლებიც ხარჯების შემცირებას გეგმავენ, საგრძნობლად აღემატება მათი გაზრდის მომლოდინეთა რიცხვს. გაზრდილი საინფლაციო მოლოდინები შერწყმულია ეკონომიკისა და ოჯახის ბიუჯეტის უარყოფით შეფასებასთან.

იპოთეკა და უძრავი ქონება უფრო ძვირ ფულს შეეჯახება

საპროცენტო განაკვეთის ზრდა თანდათან აისახება მცურავგანაკვეთიან იპოთეკურ პროდუქტებსა და ახალი საბინაო სესხების ღირებულებაზე. არსებული მსესხებლები დაცულნი არიან კონკრეტული ხელშეკრულებების პირობებითა და გადახედვის გრაფიკით, ამიტომ გავლენა არ იქნება ერთდროული.

საცხოვრებლის მყიდველებისთვის შენატანის ზრდა ამცირებს ხელმისაწვდომი სესხის თანხას. დეველოპერები ამავდროულად აწყდებიან უფრო ძვირ მასალებს, დაფინანსებასა და სამუშაო ძალას. ასეთი კომბინაცია ზღუდავს მიწოდებას, მაგრამ შეუძლია გადახდისუნარიანი მყიდველების რაოდენობის შემცირება.

აპრილის პროგნოზში საბინაო ინვესტიციები აღწერილი იყო როგორც კლებადი ობიექტების ღირებულების ზრდისა და დემოგრაფიული ფაქტორების გამო. საინფლაციო მოლოდინების ახალი ზრდა აძლიერებს რისკს, რომ მშენებლობისა და სესხის მომსახურების ხარჯები ერთდროულად გაიზრდება.

კომერციული უძრავი ქონებისთვის განაკვეთების ზრდა ნიშნავს უფრო მაღალ მოთხოვნილ შემოსავლიანობას და ზეწოლას აქტივების ღირებულებაზე. ყველაზე მდგრადი დარჩება ობიექტები, რომლებსაც შეუძლიათ რეგულარულად გადახედონ იჯარას და შეინარჩუნონ მაღალი მოთხოვნა მომხმარებელთა მხრიდან.

იენი მხარდაჭერას მხოლოდ პოლიტიკისადმი ნდობის შემთხვევაში მიიღებს

უფრო მაღალი განაკვეთები, როგორც წესი, ზრდის ეროვნული ვალუტის მიმზიდველობას, რადგან ამცირებს შემოსავლიანობის სხვაობას უცხოურ აქტივებთან. იენის რეაქცია დამოკიდებული იქნება შემდგომ გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებულ მოლოდინებზე, ენერგომატარებლების ღირებულებასა და სხვა ცენტრალური ბანკების პოლიტიკაზე.

ვალუტის გამყარებას შეუძლია იმპორტირებული საქონლის ღირებულების შემცირება და ინფლაციის შეკავებაში დახმარება. სუსტი იენი, პირიქით, აძვირებს ენერგიას, პროდუქტებსა და ნედლეულს, რაც აძლიერებს შინამეურნეობების უარყოფით დამოკიდებულებას ფასების ზრდის მიმართ.

ბაზარი შეაფასებს არა მხოლოდ განაკვეთის შესაძლო ზრდის ფაქტს, არამედ მარეგულირებლის მზადყოფნას, იმოქმედოს თანმიმდევრულად. მკვეთრ გამკაცრებას სუსტი მოხმარების პირობებში შეუძლია ეკონომიკის გაუარესება, ხოლო მეტისმეტად ფრთხილ პოლიტიკას — მოლოდინების მიზნისგან საბოლოოდ მოწყვეტის დაშვება.

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, იაპონელთა რეკორდული წილი, რომლებიც გაძვირებას ელიან, უფრო სერიოზული სიგნალია, ვიდრე თავად 13,1%-იანი საშუალო შეფასება. მოსახლეობის კონკრეტული ციფრები შესამჩნევად აჭარბებს ოფიციალურ ინფლაციას და არ უნდა იქნას აღქმული ზუსტ პროგნოზად. კრიტიკული რისკი მდგომარეობს ქცევის შეცვლაში: ოჯახები ამცირებენ სამომავლო ხარჯებს, კომპანიები უფრო მარტივად ზრდიან ფასებს, მარეგულირებელი კი იღებს საფუძველს უფრო ძვირი კრედიტებისთვის. ინვესტორებისთვის ეს ქმნის წინააღმდეგობრივ გარემოს — საბანკო შემოსავლიანობის გამყარება და იენის შესაძლო მხარდაჭერა შერწყმული იქნება ზეწოლასთან მოხმარებაზე, იპოთეკურ მოთხოვნასა და განაკვეთებისადმი მგრძნობიარე აქტივების ღირებულებაზე.