English  עברית  ქართული  Русский  

პოლონეთში უკრაინელებზე თავდასხმების რაოდენობა გაიზარდა

პოლონეთში უკრაინელებზე თავდასხმების რაოდენობა გაიზარდა

Rzeczpospolita

პოლონეთში უკრაინელების მიმართ სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების რაოდენობა გაიზარდა, წერს გაზეთი Rzeczpospolita პოლიციის მთავარი კომენდატურის (KGP) მონაცემებზე დაყრდნობით. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ პრობლემის რეალური მასშტაბი შესაძლოა ბევრად უფრო დიდი იყოს, რადგან ბევრი დაზარალებული სამართალდამცავ ორგანოებს არ მიმართავს.

რა ხდება უკრაინელებთან დაკავშირებით პოლონეთში

დანაშაულის დინამიკა

2024 წელს უკრაინელებმა პოლონეთში სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულის 267 შემთხვევის შესახებ განაცხადეს. 2025 წელს დარეგისტრირდა 275 თავდასხმა. 2026 წლის პირველ ექვს თვეში უკვე დაფიქსირდა 180 ასეთი ეპიზოდი. ეს 30%-ზე მეტით აღემატება გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელს. მიმდინარე დინამიკის შენარჩუნების შემთხვევაში, დეკემბრის ბოლოსთვის ამ მაჩვენებელმა შესაძლოა 360-ს მიაღწიოს.

პოლიციაში აღნიშნავენ, რომ სტატისტიკა ასახავს განცხადებების რაოდენობას და არა საბოლოოდ დადასტურებულ სამართალდარღვევებს. საქმის გარემოებების შემოწმების შემდეგ, მათ ნაწილს შესაძლოა განსხვავებული სამართლებრივი კვალიფიკაცია მიენიჭოს.

ბავშვებისა და ქალების შეურაცხყოფა

ივლისში ქალაქ ბელსკო-ბიალაში 54 წლის მამაკაცმა ავტობუსში ორ 11 წლის უკრაინელ გოგონას ეროვნული ნიშნით შეურაცხყოფა მიაყენა. კონფლიქტის ვიდეო ერთ-ერთმა მოსწავლემ გადაიღო, რის შემდეგაც ჩანაწერს ფართო საზოგადოებრივი რეზონანსი მოჰყვა. თავდამსხმელი, რომელიც ადრე საქალაქო გადამზიდველ MPK-ში მძღოლად მუშაობდა, დაკავებულია. მას ბრალი წაუყენეს ეროვნული კუთვნილების ნიშნით საჯარო შეურაცხყოფაში. მამაკაცმა დანაშაული აღიარა, თუმცა პროკურატურას მისი განმარტებები არ გაუმჟღავნებია. ინციდენტის შემდეგ ის სამსახურიდან გაათავისუფლეს და პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ გადაიყვანეს.

ივლისის დასაწყისში პოზნანის ეკონომიკურ უნივერსიტეტში ორმა მამაკაცმა ვიდეოზე გადაიღო უკრაინელი თანამშრომელი ქალი და მას სტეპან ბანდერას შესახებ უსვამდა კითხვებს. ჩანაწერის ინტერნეტში გამოქვეყნების შემდეგ ქალი ბულინგის მსხვერპლი გახდა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ვიდეოს გადაღების ერთ-ერთ მონაწილეს მანამდე რუსეთის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში ედებოდა ბრალი.

ცემა ვარშავაში

მაისში ვარშავაში 15-დან 18 წლამდე მოზარდების ჯგუფმა სვიენტოკშიჟის ხიდზე სამ უკრაინელ ახალგაზრდას სცემა. ყველაზე მძიმე დაზიანებები 16 წლის არტიომმა მიიღო — მას ქალას მოტეხილობა დაუდგინდა. გამოძიება ადგენს, იყო თუ არა თავდასხმის მოტივი დაზარალებულთა ეროვნებასთან დაკავშირებული.

ასევე პოზნანის გარეუბანში ორმა პოლონელმა ანტიუკრაინული ბანერი განათავსა. ამასთან, ქალაქ ბიტუვში კიდევ ერთი რეზონანსული საქმის გამოძიებამ აჩვენა, რომ უკრაინელების მონაწილეობით მომხდარი ყველა კონფლიქტი ეროვნულ შუღლს არ უკავშირდება. პოლიცია განიხილავს პირადი კონფლიქტის ვერსიას ჩხუბის დროს, რომლის შედეგადაც 36 წლის პოლონელი დაიღუპა.

ანტიუკრაინული განწყობები პოლონეთში

პოლონეთში უკრაინელთა კავშირის ანგარიშის „სიძულვილის ენის მონიტორინგი“ ავტორები აღნიშნავენ, რომ უკრაინელების წინააღმდეგ მტრული გამონათქვამებისა და დანაშაულების ზრდას ტალღისებური ხასიათი აქვს. მათი შეფასებით, ასეთი აფეთქებები დაკავშირებულია პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მოვლენებთან, ასევე უკრაინის წინააღმდეგ მიმართულ საინფორმაციო კამპანიებთან.

კვლევაში აღნიშნულია ნეგატიური განწყობების გაძლიერების რამდენიმე პერიოდი. მათ შორისაა 2005 წლის „ნარინჯისფერი რევოლუციის“ შემდგომი მოვლენები, დისკუსიები 2013 წელს ვოლინის ტრაგედიის 80 წლისთავის გარშემო და ფილმ „ვოლინის“ გამოსვლა 2016 წელს. აგრესიის ახალი ტალღა 2025 წელს პოლონეთის საპრეზიდენტო კამპანიის დროს დაფიქსირდა. ერთ-ერთი მიზეზი გახდა პოლიტიკოსების განცხადებები უკრაინის მოქალაქეებისთვის გარკვეული შეღავათების შეზღუდვის აუცილებლობის შესახებ.

ორგანიზაცია Demagog-ისა და მედიის მონიტორინგის ინსტიტუტის კვლევამ აჩვენა, რომ 2025 წლის აპრილიდან ივლისამდე პოლონურ ინტერნეტსივრცეში გამოვლინდა 94 000 ანტიუკრაინული პუბლიკაცია, რომელთა საერთო წვდომამ 32 მილიონზე მეტი კონტაქტი შეადგინა. ნეგატიური განწყობების გავრცელებაში შესამჩნევი როლი ითამაშა გჟეგოჟ ბრაუნმა, რომელმაც წინასაარჩევნო კამპანიის დროს მონაწილეობა მიიღო ბიალა-პოდლასკას მერიის შენობიდან უკრაინის დროშის ჩამოხსნაში. ამის შემდეგ მსგავსი აქციები პოლონეთის სხვა ქალაქებშიც გაიმართა.

უთანხმოებები პოლონეთსა და უკრაინას შორის

უპა-ს ბატალიონი

2026 წელს ორ ქვეყანას შორის დაძაბულობა ისტორიული მეხსიერების ირგვლივ ახალი უთანხმოებების გამო გამწვავდა. ამის მიზეზი გახდა ვოლოდიმირ ზელენსკის გადაწყვეტილება, ერთ-ერთი ბატალიონისთვის „უპა-ს გმირების“ სახელის მინიჭების შესახებ. ამის შემდეგ პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ უკრაინის ლიდერს თეთრი არწივის ორდენი ჩამოართვა. დამატებითი დავები გამოიწვია დრონების ტექნოლოგიების გადაცემასთან, პოლონური მიგ-ის გამანადგურებლების მიწოდებასთან და ანტიბალისტიკური სარაკეტო კოალიციაში მონაწილეობასთან დაკავშირებულმა საკითხებმა.

უკრაინელების მიმართ პოლონელების დამოკიდებულების ცვლილება აჩვენა IBRiS-ის ივლისის გამოკითხვამ, რომელიც Rzeczpospolita-ს დაკვეთით ჩატარდა. იმის შესახებ, რომ უპა-ს ირგვლივ არსებული დავების შემდეგ მათი დამოკიდებულება უკრაინული თემის მიმართ გაუარესდა, კვლევის მონაწილეთა 33,6%-მა განაცხადა. განწყობის გაუმჯობესება რესპონდენტთა 1,8%-მა აღნიშნა, ხოლო 60,7%-მა განაცხადა, რომ მათი აზრი არ შეცვლილა.

ამასთან, გამოკითხულთა 56%-მა პოლონეთ-უკრაინის ურთიერთობების კრიზისზე პასუხისმგებლობა ვოლოდიმირ ზელენსკის დააკისრა. კიდევ 20% მიიჩნევს, რომ პასუხისმგებლობა თანაბრად ეკისრება ორივე ქვეყნის პრეზიდენტს, ხოლო 19,7%-მა კაროლ ნავროცკიზე მიუთითა.

პრობლემის გადაჭრის მცდელობა

უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ გადადგა ნაბიჯები პოლონეთთან ურთიერთობებში დაძაბულობის შესამცირებლად, იტყობინება Reuters. მან გამართა თათბირი და განაცხადა მეორე მსოფლიო ომის დროს პოლონელი მოსახლეობის წინააღმდეგ უკრაინის აჯანყებულთა არმიის მიერ ჩადენილი დანაშაულებების გამოძიების გაფართოების აუცილებლობაზე. ასევე გაიცა დავალება, გაიხსნას არქივები ვოლინში ეთნიკური პოლონელების მასობრივ მკვლელობებთან დაკავშირებულ მასალებზე.

პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა, რომ ვარშავასთან ურთიერთობების გაუმჯობესებას დიდი მნიშვნელობა აქვს იმ მასშტაბური მხარდაჭერის გამო, რომელსაც პოლონეთი უკრაინას უწევს. „ჩვენ ყველას ევროპაში გვჭირდება კარგი სამეზობლო, თანასწორუფლებიანი და ურთიერთსასარგებლო ურთიერთობები, რომლებიც პატივისცემაზეა დაფუძნებული“, — დაწერა ზელენსკიმ სოციალურ ქსელ X-ში.

პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა მოიწონა უკრაინელი ლიდერის განცხადება და აღნიშნა მზადყოფნა „სერიოზული და მეგობრული დიალოგისთვის“ იმ საკითხებზე, რომლებიც აერთიანებს ორ ქვეყანას, ისევე როგორც თემებზე, რომლებიც უთანხმოებას იწვევს.

უკრაინაში საზოგადოების ნაწილი უპა-ს განიხილავს როგორც დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობას, რომელიც ებრძოდა ნაცისტურ გერმანიასა და საბჭოთა ჯარებს. ამავდროულად, ისტორიკოსები მიიჩნევენ, რომ ეს არმია და მასთან დაკავშირებული ნაციონალისტური ფორმირებები 1943–1945 წლებში მონაწილეობდნენ ვოლინის ტერიტორიაზე 70 000-დან 100 000-მდე პოლონელის მკვლელობაში. ამასთან, საპასუხო აქციების დროს ათასობით უკრაინელი დაიღუპა.

ექსპერტების პოზიციები: რა ხდება პოლონეთში

სოციოლოგი და საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის პრეზიდენტი იაცეკ კუხარჩიკი მიიჩნევს, რომ ოფიციალურმა მონაცემებმა შესაძლოა სრული სურათი არ აჩვენოს. დაზარალებულთა ნაწილი მსგავსი შემთხვევების შესახებ არ აცხადებს, რადგან სამართალდამცავ ორგანოებში მიმართვის ეშინია. ექსპერტი აღნიშნავს, რომ უკრაინელების მიმართ მტრული რიტორიკა, რომელიც პოლიტიკურ დისკუსიასა და ინტერნეტში ვრცელდება, თანდათან ყოველდღიურ ცხოვრებაში გადადის. მისი აზრით, ყალიბდება მსგავსი ქმედებების დასაშვებობის განცდა, ხოლო ზოგიერთ ადამიანში უკრაინელების მიმართ აგრესია მისაღებ ქცევად აღიქმება. ცალკე ფაქტორად სოციოლოგი რუსი ინტერნეტ-ტროლების საქმიანობას ასახელებს, რომლებიც საზოგადოებაში უკვე არსებულ ნეგატიურ განწყობებს აძლიერებენ.

კრიმინოლოგი, პროფესორი ბრუნონ ჰოლისტი მიიჩნევს, რომ პოლონური საზოგადოების დამოკიდებულება უკრაინელების მიმართ საომარი მოქმედებების პირველი თვეების შემდეგ შეიცვალა. თუ სრულმასშტაბიანი კონფლიქტის დასაწყისში თანაგრძნობა და მხარდაჭერა ჭარბობდა, ახლა საზოგადოებაში მეტი გაღიზიანება და აგრესია გაჩნდა. განწყობებზე გავლენას ახდენს პოლიტიკოსებისა და საზოგადო მოღვაწეების განცხადებები. როდესაც ისმის მტკიცებები იმის შესახებ, რომ უკრაინელები პოლონეთში ძალიან ბევრნი გახდნენ, საზოგადოების ნაწილი ამას უცხოელების მიმართ მტრული დამოკიდებულების გამართლებად აღიქვამს. გარდა ამისა, უკრაინული თემის ზრდამ უფრო შესამჩნევი გახადა მართლსაწინააღმდეგო ქცევის ცალკეული შემთხვევები. მსგავსმა ინციდენტებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მთლიანი ჯგუფის აღქმაზე.

ევროპა უკრაინელებისთვის წესებს ამკაცრებს

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ საერთო ევროპულ ტენდენციას უკრაინელების ყოფნის პირობების თანდათანობით გამკაცრებისკენ. 2022 წელს ლტოლვილთა მასობრივი მიღების შემდეგ, ევროკავშირის ქვეყნები იწყებენ მხარდაჭერის პროგრამების გადახედვას. ხელისუფლება ამცირებს ცალკეულ გასაცემლებს, აძლიერებს კონტროლს სოციალურ შეღავათებზე წვდომაზე და შრომის ბაზარზე უფრო აქტიურ მონაწილეობას მოითხოვს.

ცვლილებების ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება ხდება დროებითი მხარდაჭერიდან ინტეგრაციაზე გადასვლა. უკრაინელებს უბიძგებენ, უფრო სწრაფად მოიძიონ სამუშაო, ისწავლონ ენა და გადავიდნენ თვითუზრუნველყოფაზე. ზოგიერთმა ქვეყანამ უკვე შეზღუდა გადახდები ახლად ჩამოსულთათვის ან შეცვალა განთავსების წესები. გერმანიაში, პოლონეთში, ჩეხეთსა და სხვა სახელმწიფოებში განიხილება ზომები ბიუჯეტებსა და სოციალურ ინფრასტრუქტურაზე დატვირთვის შესამცირებლად.

იცვლება მიდგომა დროებითი დაცვის სტატუსის მიმართაც. ევროკავშირმა გაახანგრძლივა დროებითი დაცვის მექანიზმის მოქმედება უკრაინელებისთვის, თუმცა პარალელურად წევრი ქვეყნები ემზადებიან გრძელვადიანი სტრატეგიისთვის — კონფლიქტის დასრულების შემდეგ ადამიანების ნაწილის უკრაინაში დაბრუნებისთვის ან ცხოვრების სხვა საფუძვლებზე გადასვლისთვის. ასევე განიხილება მამაკაცების მიღების შეზღუდვები, ივარაუდება, რომ ისინი ჯარში უნდა მსახურობდნენ და არა დროებითი დაცვის სტატუსს იღებდნენ.