English  עברית  ქართული  Русский  

ცენტრალური ბანკები სუსტი სტარტის შემდეგ ოქროს დაუბრუნდნენ

ცენტრალური ბანკები სუსტი სტარტის შემდეგ ოქროს დაუბრუნდნენ

2026 წლის პირველ კვარტალში ცენტრალური ბანკების მიერ ოქროს წმინდა შესყიდვების შეფასება 244-დან 57 ტონამდე შემცირდა. თუმცა უკვე მეორე კვარტალში სახელმწიფო ინსტიტუტებმა 289 ტონა შეიძინეს — რეკორდული მოცულობა წელიწადის ამ პერიოდისთვის. ნახევარი წლის განმავლობაში შესყიდვებმა 345 ტონას მიაღწია, ხოლო მთლიანი გლობალური მოთხოვნა ოქროზე 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე, წერს Bloomberg.

n

პირველ კვარტალში შესყიდვების შეფასება ოთხჯერ შემცირდა

n

თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ცენტრალურმა ბანკებმა და სხვა სახელმწიფო დაწესებულებებმა იანვარ-მარტში 244 ტონა ოქრო შეიძინეს. ახალი მონაცემების მიღებისა და მეთოდოლოგიის გადახედვის შემდეგ შეფასება 56,5 ტონამდე შემცირდა, რასაც პუბლიკაციებში 57 ტონამდე ამრგვალებენ.

n

ეს არის პირველი კვარტლის მინიმალური შედეგი 15 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. თავდაპირველ მაჩვენებელთან შედარებით მაჩვენებელი 187,2 ტონით, ანუ დაახლოებით 77%-ით შემცირდა.

n

საუბარია წმინდა მოთხოვნაზე: შეძენილ ოქროს აკლდება გაყიდვები. სტატისტიკაში შედის ცენტრალური ბანკები, სუვერენული საინვესტიციო ფონდები და ზოგიერთი სხვა ოფიციალური ინსტიტუტი.

n

შეფასების შემცირება არ ნიშნავს, რომ 187 ტონა ფიზიკური ლითონი ბაზრიდან გაქრა. ოპერაციების ნაწილი, რომელიც მანამდე სახელმწიფო მყიდველებს მიეკუთვნებოდა, არასაბირჟო და სხვა სახის მოთხოვნის კატეგორიაში გადაიტანეს. ეს კატეგორია მოიცავს პირდაპირ გარიგებებს მსხვილ მონაწილეებს შორის ცენტრალიზებული ბირჟების მიღმა, ნაკლებად გამჭვირვალე საინვესტიციო ოპერაციებს, მარაგების ცვლილებას და სტატისტიკურ ცდომილებას.

n

მეორე კვარტალში ოქროს შესყიდვები აღდგა

n

სუსტი პირველი კვარტალი ხანგრძლივ ვარდნაში არ გადაზრდილა. მეორე კვარტალში ცენტრალური ბანკების წმინდა შესყიდვებმა 288,9 ტონას მიაღწია, რაც ხუთჯერ მეტია იანვარ-მარტის გადახედილ მაჩვენებელზე.

n

ეს არის რეკორდული შედეგი მეორე კვარტლისთვის და 62%-ით მეტი წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. 2025 წლის აპრილ-ივნისში სახელმწიფო უწყებებმა 177,9 ტონა შეიძინეს.

n

ამრიგად, ნახევარწლიური ოფიციალური მოთხოვნის დაახლოებით 84% მეორე კვარტალზე მოდის. ექვსი თვის განმავლობაში შესყიდვებმა 345 ტონა შეადგინა. მაჩვენებელი პირველი ნახევარწლისთვის მინიმალური აღმოჩნდა 2022 წლის შემდეგ, როდესაც ცენტრალურმა ბანკებმა 241 ტონა შეიძინეს.

n

შედეგი ბოლო რამდენიმე წელთან შედარებით უფრო სუსტად გამოიყურება, თუმცა ოქროზე უარის თქმაზე არ მეტყველებს. შესყიდვები კვლავ საგრძნობლად აღემატება იმ მაჩვენებლებს, რაც ბაზრისთვის დამახასიათებელი იყო 2022 წელს სახელმწიფო მოთხოვნის მკვეთრ ზრდამდე.

n

გადახედვა ბაზრის გაუმჭვირვალობას უკავშირდება

n

მონაცემები ოქროს რეზერვების შესახებ არათანაბრად შემოდის. ზოგიერთი მარეგულირებელი ცვლილებებს ყოველთვიურად ასაჯაროებს, სხვები ინფორმაციას დაგვიანებით აქვეყნებენ, ხოლო სახელმწიფო ოპერაციების ნაწილი დახურული რჩება.

n

საბოლოო შეფასება ამიტომ ორი კომპონენტისგან შედგება: რეზერვების ოფიციალურად გამოცხადებული ცვლილებები და გაუმჟღავნებელი ოპერაციების სავარაუდო მოცულობა. თუ სავარაუდო სახელმწიფო გარიგებების შესახებ ინფორმაცია არ დასტურდება, ისინი შემდგომში სხვა კატეგორიას მიეკუთვნება.

n

ოქროს მსოფლიო საბჭოს ანგარიში აჩვენებს, რომ გადახედვის შემდეგ ცენტრალური ბანკების მოთხოვნამ პირველ კვარტალში 56,5 ტონა შეადგინა, ხოლო არასაბირჟო და სხვა მოთხოვნამ — 243,7 ტონა. მთლიანი მოთხოვნა იმავე პერიოდისთვის 1 253,1 ტონამდე დაზუსტდა.

n

მსგავსი ხელახალი კლასიფიკაცია ცვლის წარმოდგენას მყიდველების სტრუქტურაზე, მაგრამ გაცილებით ნაკლებ გავლენას ახდენს მთლიანი ბაზრის შეფასებაზე. ოქრო შეიძლებოდა შეეძინა კერძო ფონდს, ბანკს, მსხვილ კომპანიას ან ინვესტორს, თუმცა თავდაპირველად გარიგება სახელმწიფო ინსტიტუტს დაუკავშირეს.

n

პოლონეთი უმსხვილესი სახელმწიფო მყიდველი გახდა

n

პოლონეთის ეროვნულმა ბანკმა მეორე კვარტალში 51 ტონა ოქრო შეიძინა. ნახევარი წლის განმავლობაში შესყიდვებმა 82 ტონას მიაღწია, ხოლო ქვეყნის რეზერვები დაახლოებით 632 ტონამდე გაიზარდა.

n

პოლონეთი მიუახლოვდა გაცხადებულ მიზანს — 700 ტონას. 2025 წლის ბოლოს მის რეზერვებში დაახლოებით 550 ტონა იყო, შესაბამისად, 2026 წლის პირველ ექვს თვეში მარაგები თითქმის 15%-ით გაიზარდა.

n

ჩინეთის სახალხო ბანკმა მეორე კვარტალში 33 ტონა დაამატა — ყველაზე დიდი კვარტალური მოცულობა 2023 წლის ბოლოდან. ნახევარ წელიწადში რეგისტრირებულმა შესყიდვებმა 40 ტონა შეადგინა, ხოლო ოფიციალური მარაგები დაახლოებით 2 346 ტონამდე გაიზარდა.

n

უზბეკეთმა აპრილ-ივნისში დაახლოებით 16 ტონა შეიძინა, ყაზახეთმა — 15 ტონა. იორდანიამ და ჩეხეთმა დაახლოებით 6-6 ტონა დაამატეს. მცირე შესყიდვები დააფიქსირეს განამ, სინგაპურმა, არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა და ყირგიზეთმა.

n

ეს ციფრები ასახავს გამჟღავნებულ ოპერაციებს. ფაქტობრივი ცვლილებები შესაძლოა უფრო მაღალი იყოს, რადგან სახელმწიფო შესყიდვების ნაწილი ცნობილი დაგვიანებით ხდება.

n

რუსეთი კვარტლის უმსხვილეს გამყიდველად დარჩა

n

სახელმწიფო დაწესებულებების გაყიდვები მეორე კვარტალში საგრძნობლად შენელდა. რუსეთმა მარაგები დაახლოებით 22 ტონით შეამცირა და პერიოდის უმსხვილესი რეგისტრირებული გამყიდველი გახდა.

n

თურქეთმა, რომელმაც პირველ კვარტალში დაახლოებით 70 ტონა გაყიდა, მეორე კვარტალში რეზერვები დაახლოებით 4 ტონით შეამცირა. წლის დასაწყისში თურქული ოპერაციების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავშირდებოდა ოქროს უცხოურ ვალუტაში გადაცვლასა და ლიკვიდურობის მოპოვებას. ასეთი გარიგებები შესაძლოა დროებითი იყოს: ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ ლითონი რეზერვებს უბრუნდება.

n

გერმანიის მარაგები დაახლოებით 1 ტონით შემცირდა. ასეთი მცირე ცვლილებები ჩვეულებრივ უკავშირდება საინვესტიციო და სამახსოვრო მონეტების გამოშვებას და არა რეზერვების მართვის პოლიტიკის გადახედვას.

n

აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის ფონდმა პირველ კვარტალში დაახლოებით 22 ტონა გაყიდა, რითაც ნაწილობრივ შეამცირა 2025 წელს განხორციელებული შესყიდვები. იმავე პერიოდში რუსეთმაც დაახლოებით 22 ტონა გაასხვისა.

n

თურქეთში, რუსეთსა და აზერბაიჯანში განხორციელებული მსხვილი გაყიდვები პირველი ნახევარწლის სუსტი შედეგის ერთ-ერთი მიზეზი გახდა.

n

ოქროზე გლობალური მოთხოვნა ზრდას განაგრძობს

n

მთლიანმა მოთხოვნამ არასაბირჟო ოპერაციების გათვალისწინებით მეორე კვარტალში 1 268,9 ტონას მიაღწია და წინა წელთან შედარებით პრაქტიკულად არ შეცვლილა. ნახევარ წელიწადში ის 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე.

n

მოთხოვნის ფულადმა ღირებულებამ ექვს თვეში რეკორდულ 380 მლრდ დოლარს მიაღწია. ზრდა აიხსნება ოქროს მაღალი საშუალო ფასით: მეორე კვარტალში ის შეადგენდა 4 506,29 დოლარს ტროას უნციაზე, რაც 37%-ით მეტია, ვიდრე ერთი წლით ადრე.

n

ტროას უნცია არის ძვირფასი ლითონების ბაზარზე მიღებული მასის ერთეული, რომელიც 31,1035 გრამს უდრის.

n

საშუალო ფასი მეორე კვარტალში 8%-ით დაბალი იყო იანვარ-მარტის რეკორდულ მაჩვენებელზე. ივლისის ბოლოსთვის ოქრო თითქმის 30%-ით გაიაფდა იანვრის მაქსიმუმთან შედარებით, რომელიც უნციაზე 5 400 დოლარს აჭარბებდა.

n

კორექციამ ახალი შესყიდვები ცენტრალური ბანკებისთვის ნაკლებად ხარჯიანი გახადა. ამავდროულად, ფასის კლებას შეეძლო მოეზიდა კერძო ინვესტორები, რომლებიც შესვლისთვის უფრო ხელსაყრელ მომენტს ელოდნენ.

n

ზოდებსა და მონეტებზე მაღალი მოთხოვნა შენარჩუნდა

n

მეორე კვარტალში ინვესტორებმა 307,1 ტონა ოქროს ზოდი და მონეტა შეიძინეს. ეს 3%-ით ნაკლებია წინა წლის მაჩვენებელზე და 36%-ით დაბალია პირველი კვარტლის განსაკუთრებულად მაღალ შედეგზე.

n

ნახევარ წელიწადში ზოდებისა და მონეტების გაყიდვებმა თითქმის 784 ტონას მიაღწია — ერთ-ერთი მაქსიმალური მაჩვენებელი წლის პირველი ნახევრისთვის. პირველ კვარტალში მოცულობა 476,8 ტონას შეადგენდა.

n

ჩინეთმა შეინარჩუნა უმსხვილესი ბაზრის სტატუსი. მეორე კვარტალში ადგილობრივმა მყიდველებმა 107,2 ტონა საინვესტიციო ოქრო შეიძინეს, ხოლო ნახევარ წელიწადში — რეკორდული 314 ტონა. იანვარ-მარტი განსაკუთრებით ძლიერი გამოდგა: მოთხოვნამ 206,9 ტონას მიაღწია.

n

ინდოეთში ზოდებისა და მონეტების შესყიდვები მეორე კვარტალში 9%-ით გაიზარდა, 50,3 ტონამდე. ექვს თვეში მაჩვენებელმა 112,6 ტონას მიაღწია — პირველი ნახევარწლის მაქსიმუმი 2013 წლიდან.

n

ოქროს ფონდებმა 45 ტონა დაკარგეს

n

ფიზიკური ოქროთი უზრუნველყოფილმა საბირჟო ფონდებმა მეორე კვარტალში 44,8 ტონის გადინება დააფიქსირეს. ფულად გამოხატულებაში ინვესტორებმა დაახლოებით 4 მლრდ დოლარი გაიტანეს.

n

საბირჟო ფონდი უშვებს ბაზარზე მიმოქცევად პაიებს, რომელთა ღირებულება ფონდის საკუთრებაში არსებულ ოქროს უკავშირდება. მყიდველი იღებს წვდომას ლითონის ფასის ცვლილებაზე ზოდების დამოუკიდებლად შენახვის აუცილებლობის გარეშე.

n

განსაკუთრებით მსხვილი გაყიდვები განხორციელდა ივნისში, როდესაც მსოფლიო ფონდებში ოქროს მოცულობა 74 ტონით შემცირდა. კვარტალური გადინების ძირითადი ნაწილი ჩრდილოეთ ამერიკაზე მოდიოდა.

n

წლის დასაწყისში არსებული ძლიერი შემოდინება სრულად არ გამქრალა. ნახევარწლის შედეგებით მსოფლიო ფონდებმა მარაგები მაინც გაზარდეს 18 ტონით, ხოლო სახსრების წმინდა შემოდინებამ დაახლოებით 8 მლრდ დოლარი შეადგინა. აზიურმა ფონდებმა 70 ტონა დაამატეს, ევროპულმა — 8 ტონა, ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ფონდებმა 61 ტონა დაკარგეს.

n

საიუველირო ბაზარი მაღალი ფასების გამო შემცირდა

n

ოქროს გლობალური მოხმარება საიუველირო ნაწარმში მეორე კვარტალში 17%-ით შემცირდა, 278,2 ტონამდე. ეს არის მინიმალური კვარტალური მოცულობა პანდემიის შემდეგ.

n

ამასთან, მყიდველების ხარჯები 14%-ით გაიზარდა, 40 მლრდ დოლარამდე. მომხმარებლები წონის მიხედვით ნაკლებ სამკაულს ყიდულობდნენ, მაგრამ ლითონის მაღალმა ფასმა გაზარდა მთლიანი ფულადი ბრუნვა.

n

საიუველირო ნაკეთობების დასამზადებლად გამოყენებული იქნა 310,3 ტონა, რაც 12%-ით ნაკლებია წინა წლის მაჩვენებელზე. სხვაობა წარმოებასა და საბოლოო მოხმარებას შორის მწარმოებლებსა და გამყიდველებთან მარაგების ცვლილებით აიხსნება.

n

ტექნოლოგიურმა სექტორმა 80,4 ტონა ოქრო გამოიყენა, რითაც მოთხოვნა 2%-ით გაზარდა. ელექტრონიკაში მოხმარება 4%-ით გაიზარდა, რადგან მონაცემთა დამუშავების ცენტრებისა და ხელოვნური ინტელექტის სისტემების აღჭურვილობამ სამომხმარებლო ტექნიკის მწარმოებლების მხრიდან უფრო სუსტი მოთხოვნა დააკომპენსირა.

n

მოპოვება გაიზარდა, გადამუშავება კი შემცირდა

n

ოქროს მთლიანმა მიწოდებამ მეორე კვარტალში 1 268,9 ტონა შეადგინა და პრაქტიკულად წინა წლის დონეზე დარჩა.

n

მოპოვება გაიზარდა 2%-ით, მეორე კვარტლისთვის რეკორდულ 965,6 ტონამდე. მომავალი გაყიდვების დაზღვევის ოპერაციების შემცირების გათვალისწინებით, მომპოვებელი კომპანიების წმინდა მიწოდებამ 942,8 ტონა შეადგინა.

n

გადამუშავებული ოქროს მოცულობა 6%-ით შემცირდა, 326,1 ტონამდე. პირველ კვარტალთან შედარებით მაჩვენებელი 13%-ით შემცირდა. ფასის კლებამ შეზღუდა სამკაულებისა და სხვა ნაწარმის მფლობელთა მზადყოფნა, გაეყიდათ ძველი ოქრო.

n

ცენტრალური ბანკები რეზერვების გაზრდის გეგმებს ინარჩუნებენ

n

პირველი კვარტლის მონაცემების გადახედვას არ გაუუქმებია სახელმწიფო ინსტიტუტების სტრატეგიული ინტერესი ლითონის მიმართ. გამოკითხული 76 რეზერვების მმართველიდან 89% უახლოეს 12 თვეში ცენტრალური ბანკების მთლიანი მარაგების ზრდას ელის.

n

რეკორდული 45% ვარაუდობს, რომ ოქრო უშუალოდ მათი ინსტიტუტის რეზერვებში გაიზრდება. საკუთარი მარაგების შემცირებას მხოლოდ 1% მოელის.

n

ცენტრალური ბანკებისთვის ოქრო ასრულებს ღირებულების გრძელვადიანი შენარჩუნების საშუალებისა და რისკების განაწილების ინსტრუმენტის ფუნქციას. ის არ არის დაკავშირებული კონკრეტული ემიტენტის ვალდებულებებთან და შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას სავალუტო ლიკვიდურობის მისაღებად.

n

მაღალ ფასს ამავდროულად შეუძლია შეაფერხოს შესყიდვები. ევროპის ცენტრალური ბანკი აღნიშნავს, რომ უკვე დაგროვილი ოქროს ღირებულების ზრდა ავტომატურად ზრდის მის წილს რეზერვებში, რაც ამცირებს დამატებითი ლითონის დაუყოვნებლივ შეძენის საჭიროებას.

n

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, გადახედვა 244-დან 57 ტონამდე აჩვენებს, თუ რამდენად არასანდო შეიძლება იყოს ფარული სახელმწიფო ოპერაციების ოპერატიული შეფასებები. მოთხოვნის მასშტაბურ შემცირებაზე დასკვნის გაკეთებაც ნაადრევია: უკვე მეორე კვარტალში შესყიდვებმა ამ პერიოდისთვის რეკორდს მიაღწია. თუმცა ნახევარწლიური შედეგი 2022 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალი დარჩა, ამიტომ ბაზარი ვერ დაეყრდნობა ცენტრალური ბანკების მხრიდან თანაბარ მხარდაჭერას. ოპერაციების მოცულობა დამოკიდებული იქნება ფასზე, ცალკეული ქვეყნების სავალუტო ლიკვიდურობის საჭიროებასა და მარეგულირებლების მზადყოფნაზე, გაამჟღავნონ რეზერვების ცვლილებები.

n

ხშირად დასმული კითხვები

n

რამდენი ოქრო იყიდეს ცენტრალურმა ბანკებმა 2026 წლის პირველ კვარტალში?

n

წმინდა შესყიდვების გადახედილი შეფასება შეადგენს 56,5 ტონას, ანუ დაახლოებით 57 ტონას. თავდაპირველად მაჩვენებელი 244 ტონად ფასდებოდა.

n

რატომ შემცირდა თავდაპირველი შეფასება?

n

გამოჩნდა ახალი მონაცემები, ხოლო ოპერაციების ნაწილი სახელმწიფო მოთხოვნიდან არასაბირჟო და სხვა მოთხოვნაში გადაკვალიფიცირდა. ეს კატეგორია მოიცავს ნაკლებად გამჭვირვალე საინვესტიციო გარიგებებსა და სტატისტიკურ ცდომილებას.

n

რამდენი ოქრო შეიძინეს ცენტრალურმა ბანკებმა მეორე კვარტალში?

n

წმინდა შესყიდვებმა 288,9 ტონას მიაღწია. ეს არის რეკორდული მაჩვენებელი მეორე კვარტლისთვის და 62%-ით მეტი წინა წლის შედეგზე.

n

რომელი ქვეყნები გახდნენ უმსხვილესი მყიდველები?

n

პოლონეთმა მეორე კვარტალში 51 ტონა შეიძინა, ხოლო ჩინეთმა — 33 ტონა. შესამჩნევი შესყიდვები განახორციელეს ასევე უზბეკეთმა, ყაზახეთმა, იორდანიამ და ჩეხეთმა.

n

რატომ ყიდიან ცენტრალური ბანკები ოქროს რეზერვებს?

n

გაყიდვები საშუალებას იძლევა მოპოვებული იქნას უცხოური ვალუტა, დაიფაროს ლიკვიდურობის საჭიროება, შეიცვალოს რეზერვების სტრუქტურა ან დაფიქსირდეს მოგება. ზოგიერთ ოპერაციას დროებითი ხასიათი აქვს და ოქროს ვალუტაში გაცვლის გზით ხორციელდება.

n

შემცირდა თუ არა ოქროზე გლობალური მოთხოვნა?

n

არა. მეორე კვარტალში მოთხოვნა წინა წელთან შედარებით არ შეცვლილა, ხოლო პირველ ნახევარწელში 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე.