ცენტრალური ბანკები სუსტი სტარტის შემდეგ ოქროს დაუბრუნდნენ
2026 წლის პირველ კვარტალში ცენტრალური ბანკების მიერ ოქროს წმინდა შესყიდვების შეფასება 244-დან 57 ტონამდე შემცირდა. თუმცა უკვე მეორე კვარტალში სახელმწიფო ინსტიტუტებმა 289 ტონა შეიძინეს — რეკორდული მოცულობა წელიწადის ამ პერიოდისთვის. ნახევარი წლის განმავლობაში შესყიდვებმა 345 ტონას მიაღწია, ხოლო მთლიანი გლობალური მოთხოვნა ოქროზე 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე, წერს Bloomberg.
nპირველ კვარტალში შესყიდვების შეფასება ოთხჯერ შემცირდა
nთავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ცენტრალურმა ბანკებმა და სხვა სახელმწიფო დაწესებულებებმა იანვარ-მარტში 244 ტონა ოქრო შეიძინეს. ახალი მონაცემების მიღებისა და მეთოდოლოგიის გადახედვის შემდეგ შეფასება 56,5 ტონამდე შემცირდა, რასაც პუბლიკაციებში 57 ტონამდე ამრგვალებენ.
nეს არის პირველი კვარტლის მინიმალური შედეგი 15 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. თავდაპირველ მაჩვენებელთან შედარებით მაჩვენებელი 187,2 ტონით, ანუ დაახლოებით 77%-ით შემცირდა.
nსაუბარია წმინდა მოთხოვნაზე: შეძენილ ოქროს აკლდება გაყიდვები. სტატისტიკაში შედის ცენტრალური ბანკები, სუვერენული საინვესტიციო ფონდები და ზოგიერთი სხვა ოფიციალური ინსტიტუტი.
nშეფასების შემცირება არ ნიშნავს, რომ 187 ტონა ფიზიკური ლითონი ბაზრიდან გაქრა. ოპერაციების ნაწილი, რომელიც მანამდე სახელმწიფო მყიდველებს მიეკუთვნებოდა, არასაბირჟო და სხვა სახის მოთხოვნის კატეგორიაში გადაიტანეს. ეს კატეგორია მოიცავს პირდაპირ გარიგებებს მსხვილ მონაწილეებს შორის ცენტრალიზებული ბირჟების მიღმა, ნაკლებად გამჭვირვალე საინვესტიციო ოპერაციებს, მარაგების ცვლილებას და სტატისტიკურ ცდომილებას.
nმეორე კვარტალში ოქროს შესყიდვები აღდგა
nსუსტი პირველი კვარტალი ხანგრძლივ ვარდნაში არ გადაზრდილა. მეორე კვარტალში ცენტრალური ბანკების წმინდა შესყიდვებმა 288,9 ტონას მიაღწია, რაც ხუთჯერ მეტია იანვარ-მარტის გადახედილ მაჩვენებელზე.
nეს არის რეკორდული შედეგი მეორე კვარტლისთვის და 62%-ით მეტი წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. 2025 წლის აპრილ-ივნისში სახელმწიფო უწყებებმა 177,9 ტონა შეიძინეს.
nამრიგად, ნახევარწლიური ოფიციალური მოთხოვნის დაახლოებით 84% მეორე კვარტალზე მოდის. ექვსი თვის განმავლობაში შესყიდვებმა 345 ტონა შეადგინა. მაჩვენებელი პირველი ნახევარწლისთვის მინიმალური აღმოჩნდა 2022 წლის შემდეგ, როდესაც ცენტრალურმა ბანკებმა 241 ტონა შეიძინეს.
nშედეგი ბოლო რამდენიმე წელთან შედარებით უფრო სუსტად გამოიყურება, თუმცა ოქროზე უარის თქმაზე არ მეტყველებს. შესყიდვები კვლავ საგრძნობლად აღემატება იმ მაჩვენებლებს, რაც ბაზრისთვის დამახასიათებელი იყო 2022 წელს სახელმწიფო მოთხოვნის მკვეთრ ზრდამდე.
nგადახედვა ბაზრის გაუმჭვირვალობას უკავშირდება
nმონაცემები ოქროს რეზერვების შესახებ არათანაბრად შემოდის. ზოგიერთი მარეგულირებელი ცვლილებებს ყოველთვიურად ასაჯაროებს, სხვები ინფორმაციას დაგვიანებით აქვეყნებენ, ხოლო სახელმწიფო ოპერაციების ნაწილი დახურული რჩება.
nსაბოლოო შეფასება ამიტომ ორი კომპონენტისგან შედგება: რეზერვების ოფიციალურად გამოცხადებული ცვლილებები და გაუმჟღავნებელი ოპერაციების სავარაუდო მოცულობა. თუ სავარაუდო სახელმწიფო გარიგებების შესახებ ინფორმაცია არ დასტურდება, ისინი შემდგომში სხვა კატეგორიას მიეკუთვნება.
nოქროს მსოფლიო საბჭოს ანგარიში აჩვენებს, რომ გადახედვის შემდეგ ცენტრალური ბანკების მოთხოვნამ პირველ კვარტალში 56,5 ტონა შეადგინა, ხოლო არასაბირჟო და სხვა მოთხოვნამ — 243,7 ტონა. მთლიანი მოთხოვნა იმავე პერიოდისთვის 1 253,1 ტონამდე დაზუსტდა.
nმსგავსი ხელახალი კლასიფიკაცია ცვლის წარმოდგენას მყიდველების სტრუქტურაზე, მაგრამ გაცილებით ნაკლებ გავლენას ახდენს მთლიანი ბაზრის შეფასებაზე. ოქრო შეიძლებოდა შეეძინა კერძო ფონდს, ბანკს, მსხვილ კომპანიას ან ინვესტორს, თუმცა თავდაპირველად გარიგება სახელმწიფო ინსტიტუტს დაუკავშირეს.
nპოლონეთი უმსხვილესი სახელმწიფო მყიდველი გახდა
nპოლონეთის ეროვნულმა ბანკმა მეორე კვარტალში 51 ტონა ოქრო შეიძინა. ნახევარი წლის განმავლობაში შესყიდვებმა 82 ტონას მიაღწია, ხოლო ქვეყნის რეზერვები დაახლოებით 632 ტონამდე გაიზარდა.
nპოლონეთი მიუახლოვდა გაცხადებულ მიზანს — 700 ტონას. 2025 წლის ბოლოს მის რეზერვებში დაახლოებით 550 ტონა იყო, შესაბამისად, 2026 წლის პირველ ექვს თვეში მარაგები თითქმის 15%-ით გაიზარდა.
nჩინეთის სახალხო ბანკმა მეორე კვარტალში 33 ტონა დაამატა — ყველაზე დიდი კვარტალური მოცულობა 2023 წლის ბოლოდან. ნახევარ წელიწადში რეგისტრირებულმა შესყიდვებმა 40 ტონა შეადგინა, ხოლო ოფიციალური მარაგები დაახლოებით 2 346 ტონამდე გაიზარდა.
nუზბეკეთმა აპრილ-ივნისში დაახლოებით 16 ტონა შეიძინა, ყაზახეთმა — 15 ტონა. იორდანიამ და ჩეხეთმა დაახლოებით 6-6 ტონა დაამატეს. მცირე შესყიდვები დააფიქსირეს განამ, სინგაპურმა, არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა და ყირგიზეთმა.
nეს ციფრები ასახავს გამჟღავნებულ ოპერაციებს. ფაქტობრივი ცვლილებები შესაძლოა უფრო მაღალი იყოს, რადგან სახელმწიფო შესყიდვების ნაწილი ცნობილი დაგვიანებით ხდება.
nრუსეთი კვარტლის უმსხვილეს გამყიდველად დარჩა
nსახელმწიფო დაწესებულებების გაყიდვები მეორე კვარტალში საგრძნობლად შენელდა. რუსეთმა მარაგები დაახლოებით 22 ტონით შეამცირა და პერიოდის უმსხვილესი რეგისტრირებული გამყიდველი გახდა.
nთურქეთმა, რომელმაც პირველ კვარტალში დაახლოებით 70 ტონა გაყიდა, მეორე კვარტალში რეზერვები დაახლოებით 4 ტონით შეამცირა. წლის დასაწყისში თურქული ოპერაციების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავშირდებოდა ოქროს უცხოურ ვალუტაში გადაცვლასა და ლიკვიდურობის მოპოვებას. ასეთი გარიგებები შესაძლოა დროებითი იყოს: ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ ლითონი რეზერვებს უბრუნდება.
nგერმანიის მარაგები დაახლოებით 1 ტონით შემცირდა. ასეთი მცირე ცვლილებები ჩვეულებრივ უკავშირდება საინვესტიციო და სამახსოვრო მონეტების გამოშვებას და არა რეზერვების მართვის პოლიტიკის გადახედვას.
nაზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის ფონდმა პირველ კვარტალში დაახლოებით 22 ტონა გაყიდა, რითაც ნაწილობრივ შეამცირა 2025 წელს განხორციელებული შესყიდვები. იმავე პერიოდში რუსეთმაც დაახლოებით 22 ტონა გაასხვისა.
nთურქეთში, რუსეთსა და აზერბაიჯანში განხორციელებული მსხვილი გაყიდვები პირველი ნახევარწლის სუსტი შედეგის ერთ-ერთი მიზეზი გახდა.
nოქროზე გლობალური მოთხოვნა ზრდას განაგრძობს
nმთლიანმა მოთხოვნამ არასაბირჟო ოპერაციების გათვალისწინებით მეორე კვარტალში 1 268,9 ტონას მიაღწია და წინა წელთან შედარებით პრაქტიკულად არ შეცვლილა. ნახევარ წელიწადში ის 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე.
nმოთხოვნის ფულადმა ღირებულებამ ექვს თვეში რეკორდულ 380 მლრდ დოლარს მიაღწია. ზრდა აიხსნება ოქროს მაღალი საშუალო ფასით: მეორე კვარტალში ის შეადგენდა 4 506,29 დოლარს ტროას უნციაზე, რაც 37%-ით მეტია, ვიდრე ერთი წლით ადრე.
nტროას უნცია არის ძვირფასი ლითონების ბაზარზე მიღებული მასის ერთეული, რომელიც 31,1035 გრამს უდრის.
nსაშუალო ფასი მეორე კვარტალში 8%-ით დაბალი იყო იანვარ-მარტის რეკორდულ მაჩვენებელზე. ივლისის ბოლოსთვის ოქრო თითქმის 30%-ით გაიაფდა იანვრის მაქსიმუმთან შედარებით, რომელიც უნციაზე 5 400 დოლარს აჭარბებდა.
nკორექციამ ახალი შესყიდვები ცენტრალური ბანკებისთვის ნაკლებად ხარჯიანი გახადა. ამავდროულად, ფასის კლებას შეეძლო მოეზიდა კერძო ინვესტორები, რომლებიც შესვლისთვის უფრო ხელსაყრელ მომენტს ელოდნენ.
nზოდებსა და მონეტებზე მაღალი მოთხოვნა შენარჩუნდა
nმეორე კვარტალში ინვესტორებმა 307,1 ტონა ოქროს ზოდი და მონეტა შეიძინეს. ეს 3%-ით ნაკლებია წინა წლის მაჩვენებელზე და 36%-ით დაბალია პირველი კვარტლის განსაკუთრებულად მაღალ შედეგზე.
nნახევარ წელიწადში ზოდებისა და მონეტების გაყიდვებმა თითქმის 784 ტონას მიაღწია — ერთ-ერთი მაქსიმალური მაჩვენებელი წლის პირველი ნახევრისთვის. პირველ კვარტალში მოცულობა 476,8 ტონას შეადგენდა.
nჩინეთმა შეინარჩუნა უმსხვილესი ბაზრის სტატუსი. მეორე კვარტალში ადგილობრივმა მყიდველებმა 107,2 ტონა საინვესტიციო ოქრო შეიძინეს, ხოლო ნახევარ წელიწადში — რეკორდული 314 ტონა. იანვარ-მარტი განსაკუთრებით ძლიერი გამოდგა: მოთხოვნამ 206,9 ტონას მიაღწია.
nინდოეთში ზოდებისა და მონეტების შესყიდვები მეორე კვარტალში 9%-ით გაიზარდა, 50,3 ტონამდე. ექვს თვეში მაჩვენებელმა 112,6 ტონას მიაღწია — პირველი ნახევარწლის მაქსიმუმი 2013 წლიდან.
nოქროს ფონდებმა 45 ტონა დაკარგეს
nფიზიკური ოქროთი უზრუნველყოფილმა საბირჟო ფონდებმა მეორე კვარტალში 44,8 ტონის გადინება დააფიქსირეს. ფულად გამოხატულებაში ინვესტორებმა დაახლოებით 4 მლრდ დოლარი გაიტანეს.
nსაბირჟო ფონდი უშვებს ბაზარზე მიმოქცევად პაიებს, რომელთა ღირებულება ფონდის საკუთრებაში არსებულ ოქროს უკავშირდება. მყიდველი იღებს წვდომას ლითონის ფასის ცვლილებაზე ზოდების დამოუკიდებლად შენახვის აუცილებლობის გარეშე.
nგანსაკუთრებით მსხვილი გაყიდვები განხორციელდა ივნისში, როდესაც მსოფლიო ფონდებში ოქროს მოცულობა 74 ტონით შემცირდა. კვარტალური გადინების ძირითადი ნაწილი ჩრდილოეთ ამერიკაზე მოდიოდა.
nწლის დასაწყისში არსებული ძლიერი შემოდინება სრულად არ გამქრალა. ნახევარწლის შედეგებით მსოფლიო ფონდებმა მარაგები მაინც გაზარდეს 18 ტონით, ხოლო სახსრების წმინდა შემოდინებამ დაახლოებით 8 მლრდ დოლარი შეადგინა. აზიურმა ფონდებმა 70 ტონა დაამატეს, ევროპულმა — 8 ტონა, ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ფონდებმა 61 ტონა დაკარგეს.
nსაიუველირო ბაზარი მაღალი ფასების გამო შემცირდა
nოქროს გლობალური მოხმარება საიუველირო ნაწარმში მეორე კვარტალში 17%-ით შემცირდა, 278,2 ტონამდე. ეს არის მინიმალური კვარტალური მოცულობა პანდემიის შემდეგ.
nამასთან, მყიდველების ხარჯები 14%-ით გაიზარდა, 40 მლრდ დოლარამდე. მომხმარებლები წონის მიხედვით ნაკლებ სამკაულს ყიდულობდნენ, მაგრამ ლითონის მაღალმა ფასმა გაზარდა მთლიანი ფულადი ბრუნვა.
nსაიუველირო ნაკეთობების დასამზადებლად გამოყენებული იქნა 310,3 ტონა, რაც 12%-ით ნაკლებია წინა წლის მაჩვენებელზე. სხვაობა წარმოებასა და საბოლოო მოხმარებას შორის მწარმოებლებსა და გამყიდველებთან მარაგების ცვლილებით აიხსნება.
nტექნოლოგიურმა სექტორმა 80,4 ტონა ოქრო გამოიყენა, რითაც მოთხოვნა 2%-ით გაზარდა. ელექტრონიკაში მოხმარება 4%-ით გაიზარდა, რადგან მონაცემთა დამუშავების ცენტრებისა და ხელოვნური ინტელექტის სისტემების აღჭურვილობამ სამომხმარებლო ტექნიკის მწარმოებლების მხრიდან უფრო სუსტი მოთხოვნა დააკომპენსირა.
nმოპოვება გაიზარდა, გადამუშავება კი შემცირდა
nოქროს მთლიანმა მიწოდებამ მეორე კვარტალში 1 268,9 ტონა შეადგინა და პრაქტიკულად წინა წლის დონეზე დარჩა.
nმოპოვება გაიზარდა 2%-ით, მეორე კვარტლისთვის რეკორდულ 965,6 ტონამდე. მომავალი გაყიდვების დაზღვევის ოპერაციების შემცირების გათვალისწინებით, მომპოვებელი კომპანიების წმინდა მიწოდებამ 942,8 ტონა შეადგინა.
nგადამუშავებული ოქროს მოცულობა 6%-ით შემცირდა, 326,1 ტონამდე. პირველ კვარტალთან შედარებით მაჩვენებელი 13%-ით შემცირდა. ფასის კლებამ შეზღუდა სამკაულებისა და სხვა ნაწარმის მფლობელთა მზადყოფნა, გაეყიდათ ძველი ოქრო.
nცენტრალური ბანკები რეზერვების გაზრდის გეგმებს ინარჩუნებენ
nპირველი კვარტლის მონაცემების გადახედვას არ გაუუქმებია სახელმწიფო ინსტიტუტების სტრატეგიული ინტერესი ლითონის მიმართ. გამოკითხული 76 რეზერვების მმართველიდან 89% უახლოეს 12 თვეში ცენტრალური ბანკების მთლიანი მარაგების ზრდას ელის.
nრეკორდული 45% ვარაუდობს, რომ ოქრო უშუალოდ მათი ინსტიტუტის რეზერვებში გაიზრდება. საკუთარი მარაგების შემცირებას მხოლოდ 1% მოელის.
nცენტრალური ბანკებისთვის ოქრო ასრულებს ღირებულების გრძელვადიანი შენარჩუნების საშუალებისა და რისკების განაწილების ინსტრუმენტის ფუნქციას. ის არ არის დაკავშირებული კონკრეტული ემიტენტის ვალდებულებებთან და შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას სავალუტო ლიკვიდურობის მისაღებად.
nმაღალ ფასს ამავდროულად შეუძლია შეაფერხოს შესყიდვები. ევროპის ცენტრალური ბანკი აღნიშნავს, რომ უკვე დაგროვილი ოქროს ღირებულების ზრდა ავტომატურად ზრდის მის წილს რეზერვებში, რაც ამცირებს დამატებითი ლითონის დაუყოვნებლივ შეძენის საჭიროებას.
nროგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, გადახედვა 244-დან 57 ტონამდე აჩვენებს, თუ რამდენად არასანდო შეიძლება იყოს ფარული სახელმწიფო ოპერაციების ოპერატიული შეფასებები. მოთხოვნის მასშტაბურ შემცირებაზე დასკვნის გაკეთებაც ნაადრევია: უკვე მეორე კვარტალში შესყიდვებმა ამ პერიოდისთვის რეკორდს მიაღწია. თუმცა ნახევარწლიური შედეგი 2022 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალი დარჩა, ამიტომ ბაზარი ვერ დაეყრდნობა ცენტრალური ბანკების მხრიდან თანაბარ მხარდაჭერას. ოპერაციების მოცულობა დამოკიდებული იქნება ფასზე, ცალკეული ქვეყნების სავალუტო ლიკვიდურობის საჭიროებასა და მარეგულირებლების მზადყოფნაზე, გაამჟღავნონ რეზერვების ცვლილებები.
nხშირად დასმული კითხვები
nრამდენი ოქრო იყიდეს ცენტრალურმა ბანკებმა 2026 წლის პირველ კვარტალში?
nწმინდა შესყიდვების გადახედილი შეფასება შეადგენს 56,5 ტონას, ანუ დაახლოებით 57 ტონას. თავდაპირველად მაჩვენებელი 244 ტონად ფასდებოდა.
nრატომ შემცირდა თავდაპირველი შეფასება?
nგამოჩნდა ახალი მონაცემები, ხოლო ოპერაციების ნაწილი სახელმწიფო მოთხოვნიდან არასაბირჟო და სხვა მოთხოვნაში გადაკვალიფიცირდა. ეს კატეგორია მოიცავს ნაკლებად გამჭვირვალე საინვესტიციო გარიგებებსა და სტატისტიკურ ცდომილებას.
nრამდენი ოქრო შეიძინეს ცენტრალურმა ბანკებმა მეორე კვარტალში?
nწმინდა შესყიდვებმა 288,9 ტონას მიაღწია. ეს არის რეკორდული მაჩვენებელი მეორე კვარტლისთვის და 62%-ით მეტი წინა წლის შედეგზე.
nრომელი ქვეყნები გახდნენ უმსხვილესი მყიდველები?
nპოლონეთმა მეორე კვარტალში 51 ტონა შეიძინა, ხოლო ჩინეთმა — 33 ტონა. შესამჩნევი შესყიდვები განახორციელეს ასევე უზბეკეთმა, ყაზახეთმა, იორდანიამ და ჩეხეთმა.
nრატომ ყიდიან ცენტრალური ბანკები ოქროს რეზერვებს?
nგაყიდვები საშუალებას იძლევა მოპოვებული იქნას უცხოური ვალუტა, დაიფაროს ლიკვიდურობის საჭიროება, შეიცვალოს რეზერვების სტრუქტურა ან დაფიქსირდეს მოგება. ზოგიერთ ოპერაციას დროებითი ხასიათი აქვს და ოქროს ვალუტაში გაცვლის გზით ხორციელდება.
nშემცირდა თუ არა ოქროზე გლობალური მოთხოვნა?
nარა. მეორე კვარტალში მოთხოვნა წინა წელთან შედარებით არ შეცვლილა, ხოლო პირველ ნახევარწელში 2%-ით გაიზარდა, 2 522 ტონამდე.
