English  עברית  ქართული  Русский  

ცარიელი სახლები და მოკლევადიანი იჯარა საბერძნეთში საბინაო კრიზისს ამწვავებს

ცარიელი სახლები და მოკლევადიანი იჯარა საბერძნეთში საბინაო კრიზისს ამწვავებს

Protothema

საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა განაცხადა, რომ საბერძნეთი საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობის ღრმა კრიზისის წინაშე დგას, რაც უძრავი ქონების ბაზარზე არსებული სერიოზული სტრუქტურული დისპროპორციებით არის განპირობებული. ექსპერტთა ყურადღების ცენტრშია მზარდი უფსკრული ობიექტების ტურისტულ გამოყენებასა და გრძელვადიანი ხელმისაწვდომი საცხოვრებლის საჭიროებას შორის, ასევე ცარიელი და არაეფექტურად გამოყენებული სახლების მაღალი წილი.

n

საცხოვრებლის განაწილება საბერძნეთში

n

სსფ-ის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ერთ სულ მოსახლეზე საცხოვრებლის რაოდენობით საბერძნეთი ევროპის ლიდერთა შორისაა. ქაღალდზე ქვეყანა უძრავი ქონების დეფიციტს არ განიცდის, თუმცა მთლიანი საბინაო ფონდის დაახლოებით 35% არ არის განკუთვნილი ძირითად საცხოვრებელ ადგილად გამოსაყენებლად, ხოლო ყველა სახლის დაახლოებით 12–13% სრულიად ცარიელია.

n

ამრიგად, კრიზისი აიხსნება არა საერთო დეფიციტით, არამედ არსებული საბინაო ფონდის არაეფექტური გამოყენებით. გარდა ამისა, ბევრი ობიექტი ძველია, ენერგოარაეფექტურია, აქვს იურიდიული სირთულეები, დამძიმებულია წილობრივი საკუთრებით ან მოითხოვს ზედმეტად ძვირადღირებულ რემონტს.

n

შედეგად, ეროვნულ დონეზე ბაზარი შეიძლება კარგად უზრუნველყოფილი ჩანდეს, მაგრამ პრაქტიკაში მაღალი მოთხოვნის რეგიონებში – ათენში, სალონიკში, მსხვილ ტურისტულ ცენტრებსა და ეკონომიკური აქტივობის კონცენტრაციის რაიონებში – შესაფერისი საცხოვრებელი არასაკმარისია.

n

მოკლევადიანი იჯარა საბერძნეთში, როგორც წნეხის ფაქტორი

n

სსფ განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს მოკლევადიან იჯარას. საბერძნეთის ტურიზმის კონფედერაციის ინსტიტუტის (INSETE) მონაცემებით, ამ სექტორში განცხადებების რაოდენობა 2017 წლიდან 2024 წლამდე 240%-ით გაიზარდა – 100 000-ზე ნაკლებიდან 230 000-ზე მეტამდე. ეს შეადგენს ქვეყნის მთლიანი საბინაო ფონდის დაახლოებით 3,5%-ს, დაუკავებელი ობიექტების 10%-ს და ცარიელი სახლების 29%-ს.

n

მოკლევადიანი იჯარა ძირითადად კონცენტრირებულია ტურისტულ კუნძულებზე, ათენის ცენტრსა და პირეუსში – სწორედ იქ, სადაც საბინაო ბაზარზე წნეხი უკვე მაქსიმალურია. შეინიშნება იმ ობიექტების რაოდენობის შემცირება, რომლებიც გრძელვადიანი ვადით ქირავდება. მსგავსი ობიექტების მაღალი კონცენტრაცია კორელირებს გასაყიდი ფასების ზრდასთან, განსაკუთრებით იმ რაიონებში, სადაც საკუთარი სახლების ფლობის დაბალი დონეა.

n

უცხოური მოთხოვნა და საბერძნეთის Golden Visa-ს პროგრამა

n

ფასების ზრდაში მნიშვნელოვანი როლი საერთაშორისო მოთხოვნამაც ითამაშა. ფინანსური კრიზისის წლებში ობიექტების ღირებულების მკვეთრი ვარდნის შემდეგ, საბერძნეთის უძრავი ქონება სულ უფრო მიმზიდველი გახდა უცხოელი მყიდველებისთვის, მათ შორის დიასპორის წარმომადგენლებისთვის.

n

დაბალმა ფასებმა, კაპიტალის მომავალი ზრდის მოლოდინმა, საგადასახადო შეღავათებმა და „ოქროს ვიზის“ პროგრამამ ინვესტიციების შემოდინებას შეუწყო ხელი. საბერძნეთმა უკვე გაამკაცრა მოთხოვნები „ოქროს ვიზაზე“ ინვესტიციების მინიმალური ზღვრების გაზრდით, თუმცა რეგულაციების თანმიმდევრულმა ცვლილებებმა შესაძლოა მყიდველთა აქტივობის მკვეთრი აფეთქებები გამოიწვია, რადგან ინვესტორები ცდილობდნენ გარიგებები ძველი პირობებით დაესრულებინათ უფრო მკაცრი ნორმების ძალაში შესვლამდე.

n

უცხოური კაპიტალით გამოწვეული საფასო წნეხი არათანაბრად გადანაწილდა: მოხსენებაში მოყვანილი საბაზრო მონაცემების თანახმად, დიდი ათენის (ატიკა), სალონიკისა და მსხვილი ტურისტული ცენტრების უძრავი ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად მაღალია, ვიდრე ქვეყნის დანარჩენ ნაწილში.

n

საცხოვრებლის ფასები საბერძნეთში: შენელება მკვეთრი ზრდის შემდეგ

n

ეროვნული ბანკის მონაცემებით, გაყიდვების ბაზარზე სიტუაცია იცვლება და ეს ტენდენცია კიდევ უფრო შესამჩნევი გახდა 2026 წლის პირველ კვარტალში. საცხოვრებელი საბერძნეთში 12 თვის განმავლობაში საშუალოდ 5,7%-ით გაძვირდა. ამასთან, წინა წლების დინამიკა გაცილებით მაღალი იყო: 2024 წლის იანვარ-მარტში ზრდა შეადგენდა 9,1%-ს, ხოლო 2025 წელს — 8,1%-ს. ამრიგად, ორ წელიწადში საცხოვრებლის ღირებულების მატების ტემპი თითქმის 3,5 პროცენტული პუნქტით შემცირდა.

n

შენელება მთელ ბაზარს ეხება. ამასთან, ახალაშენებული, ანუ ხუთ წლამდე ასაკის ობიექტები 6%-ით გაძვირდა და ბაზრის ყველაზე დინამიკურ სეგმენტად დარჩა. ხუთ წელზე მეტი ხნის საცხოვრებელმა უფრო ზომიერი ზრდა აჩვენა — 5,5%.

n

ათენში საცხოვრებელი 5,2%-ით გაძვირდა, რაც ბაზრის საშუალო დონეზე დაბალია. სალონიკში მატება უფრო მაღალი აღმოჩნდა — 6,4%. ქვეყნის სხვა დიდ ქალაქებში ფასები 5,4%-ით გაიზარდა. ურბანულ რაიონებში ფასების საშუალო ზრდამ 5,6% შეადგინა. ამასთან, ყველაზე დიდი მატება რეგიონებში დაფიქსირდა — 6,9%, რაც პერიფერიას ბაზრის ყველაზე სწრაფად მზარდ სეგმენტად აქცევს.

n

კრიზისი საბერძნეთის ტურიზმის სფეროსაც ეხება

n

საცხოვრებლის დეფიციტი სულ უფრო მჭიდროდ ებმის საბერძნეთის ტურისტული ეკონომიკის ფუნქციონირებას. ყველაზე პოპულარულ ლოკაციებში საცხოვრებლის ფასები მაღალია, იჯარის შეთავაზებები კი არასაკმარისი. შედეგად, ხელმისაწვდომი უძრავი ქონების პოვნა რთულია როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისთვის, ისე ტურიზმის სფეროში მომუშავე ჩამოსულებისთვის.

n

სსფ საგანგებოდ არ განიხილავს სტუმართმასპინძლობის ინდუსტრიის თანამშრომელთა სეზონური განთავსების საკითხს, თუმცა უფრო ფართო ანალიზი ფუნდამენტურ პრობლემაზე მიუთითებს. დროთა განმავლობაში ამან შესაძლოა შეამციროს სამუშაო ძალის მობილობა და შეასუსტოს პროდუქტიულობა, რაც საბოლოოდ აისახება იმ ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობაზე, რომელშიც ტურიზმი ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს დარგად რჩება.

n

შინამეურნეობები გადატვირთულია საცხოვრებლის ხარჯებით

n

ხელმისაწვდომობის პრობლემა უკვე უკიდურესად მწვავეა მრავალი ოჯახისთვის. სსფ-ის გათვლებით, 2025 წელს საცხოვრებლის მედიანური ხარჯები, იპოთეკური გადახდების ჩათვლით, განკარგვადი შემოსავლის ერთ მესამედს აღემატებოდა. დაახლოებით ყოველი ორი ხუთი შინამეურნეობიდან კლასიფიცირდება როგორც გადატვირთული, რომელიც საკუთარი განკარგვადი შემოსავლის 40%-ზე მეტს საცხოვრებელზე ხარჯავს. კიდევ 20% ხარჯავს 30-დან 40%-მდე, რაც მათ მოწყვლად ფინანსურ მდგომარეობაში აყენებს. განსაკუთრებით მწვავედ ეს ტვირთი მოიჯარეებზე, დაბალშემოსავლიან ოჯახებზე, მარტოხელა მშობლიან ოჯახებსა და მარტო მცხოვრებ ადამიანებზე აისახება. მოიჯარეები ატიკასა და ცენტრალურ მაკედონიაში (სადაც სალონიკია განლაგებული) ჭარბი საბინაო ხარჯების განსაკუთრებით მაღალი რისკის ქვეშ არიან.

n

სსფ-ის რეკომენდაციები საბერძნეთის საბინაო ბაზრისთვის

n

ფონდის მთავარი რეკომენდაცია გამოუყენებელი საცხოვრებლის უზარმაზარი მასივის გააქტიურებაა. ამისათვის საჭიროა სტიმულებისა და შემაკავებელი ფაქტორების შეხამება, მათ შორის სუბსიდიები რემონტზე, ენერგოეფექტურობის ამაღლების პროგრამები, საგადასახადო შეღავათები იმ მფლობელებისთვის, რომლებიც საცხოვრებელს გრძელვადიანი იჯარით აქირავებენ. მისაღები ვარიანტი იქნება ის ზომებიც, რომლებიც ზრდის ცარიელი ობიექტების შენახვის ღირებულებას მაღალი მოთხოვნის რაიონებში.

ამასთან, ფონდის ანალიტიკოსები ნებისმიერი შეზღუდვის გაწონასწორებული შეფასებისკენ მოუწოდებენ და შეახსენებენ, რომ მოკლევადიანი იჯარა მხარს უჭერს ტურიზმს, ადგილობრივ შემოსავლებსა და ეკონომიკურ აქტივობას, ამიტომ ნებისმიერმა პოლიტიკურმა რეაქციამ უნდა გაითვალისწინოს როგორც საბინაო, ისე ეკონომიკური შედეგები.

n

გარდა ამისა, მოკლევადიან იჯარაზე შეზღუდვების დაწესება არ ნიშნავს გრძელვადიანი იჯარის ბაზარზე სახლების დიდი რაოდენობის ავტომატურ დაბრუნებას. ეს ობიექტები ყოველთვის ურთიერთჩანაცვლებადი არ არის. მაგალითად, ცარიელი სახლების ორი მესამედი მეორეული რეზიდენცია ან აგარაკია, რომლებსაც მფლობელები წლის მხოლოდ გარკვეულ პერიოდში იყენებენ.

n

სსფ აფრთხილებს, რომ გეოგრაფიულად წერტილოვანმა შეზღუდვებმა შესაძლოა უბრალოდ გადაამისამართოს მოთხოვნა და საფასო წნეხი მეზობელ რაიონებზე, ისე რომ უფრო ფართო მასშტაბით ხელმისაწვდომობის პრობლემა არ გადაჭრას.

n

დასკვნა

n

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ საბერძნეთის საბინაო ბაზარზე უკვე მოქმედებს რეგულირების მთელი რიგი ზომები, რომლებიც თანდათან ცვლის უძრავი ქონების ფლობის ეკონომიკას. ინვესტორებისთვის პირობების გამკაცრება, საგადასახადო კორექტირებები და მოკლევადიან იჯარასთან დაკავშირებული წესები ზრდის მესაკუთრეთა ხარჯებს და ამცირებს ობიექტების პოტენციურ შემოსავლიანობას, განსაკუთრებით ტურისტულ და საქალაქო ზონებში.

n

ამასთან, საბერძნეთი ინარჩუნებს „ოქროს ვიზის“ პროგრამას და რჩება ევროკავშირის იმ მცირერიცხოვან სახელმწიფოთა შორის, სადაც უძრავ ქონებაში ინვესტიციები კვლავ გამოიყენება ბინადრობის ნებართვის მიღების მექანიზმად. მსგავსი სქემების გადახედვის ან შეჩერების საერთოევროპული ტენდენციის ფონზე, ეს მხარს უჭერს დამატებით გარე მოთხოვნას და აძლიერებს კონკურენციას საცხოვრებელზე ყველაზე მიმზიდველ ლოკაციებში.

n

საბერძნეთის უძრავი ქონების ბაზარი სეგმენტაციის გაძლიერების მიმართულებით სვლას განაგრძობს. სიტუაციის შემდგომი განვითარება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად მოქნილად შეძლებს საბერძნეთის ხელისუფლება ინვესტორებისთვის მიმზიდველობის შერწყმას ადგილობრივი მოსახლეობის საჭიროებებთან, ასევე ევროკავშირის დონეზე შესაძლო ახალ მარეგულირებელ ნაბიჯებზე ბინადრობის ნებართვის პროგრამებსა და მოკლევადიან იჯარასთან დაკავშირებით.

n

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან