მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი პასპორტები მოგზაურობის, ცხოვრებისა და ინვესტიციებისთვის

კომპანია Global Citizen Solutions-მა 200 სახელმწიფო შეადარა 15 მაჩვენებლის მიხედვით, სადაც გათვალისწინებული იყო მოგზაურობის თავისუფლება, საინვესტიციო პირობები და ცხოვრების ხარისხი. მსოფლიო პასპორტების რეიტინგს სათავეში ჩაუდგნენ შვედეთი, შვეიცარია და ფინეთი, ხოლო სიის ბოლოში სომალი და ავღანეთი აღმოჩნდნენ.

როგორ შედგა პასპორტების რეიტინგი

Global Passport Index-ის შედგენისას ქვეყნები 15 მაჩვენებლის მიხედვით შეფასდა, რომლებიც სამ მიმართულებად გაერთიანდა. საბოლოო ქულის ნახევარს საერთაშორისო მობილობა აყალიბებს, კიდევ 25-25% კი საინვესტიციო შესაძლებლობებსა და ცხოვრების ხარისხზე მოდის.

მობილობის გაანგარიშებისას მხედველობაში მიიღება სხვა სახელმწიფოებში შესვლის პირობები — უვიზოდ, ვიზით ჩასვლისთანავე თუ ელექტრონული ნებართვით. მნიშვნელობა აქვს ხელმისაწვდომ მიმართულებებში ცხოვრების ხარისხსაც: უფრო წარმატებულ და კეთილდღეობის მქონე ქვეყნებში მოგზაურობას მეტი წონა ენიჭება.

საინვესტიციო ბლოკი მოიცავს ეკონომიკისა და ბიზნესგარემოს მდგომარეობას, შემოსავლების დონესა და დაბეგვრას. ცხოვრების ხარისხის შეფასებისას გათვალისწინებულია ცხოვრების ღირებულება, უსაფრთხოება, ინფრასტრუქტურა, პირადი თავისუფლებები, ეკოლოგიური პირობები და სხვა მაჩვენებლები.

შვედეთის პასპორტმა პირველი ადგილი დაიკავა

შვედეთმა 100-დან 96,05 ქულა მიიღო და ზედიზედ მესამე წელია პირველ ადგილს იკავებს Global Passport Index-ში. ამასთან, ის ცალკეული მაჩვენებლებით ლიდერი არ არის: საერთაშორისო მობილობით მე-11 პოზიციაზეა, საინვესტიციო შესაძლებლობებით — მეცხრეზე, ხოლო ცხოვრების ხარისხით — მეორეზე.

პირველი ადგილი სამივე მიმართულებით მაღალი შედეგების კომბინაციამ უზრუნველყო. შვედური პასპორტი იძლევა მოგზაურობის ფართო შესაძლებლობებს, ხოლო ქვეყნის მყარი პოზიციები ცხოვრების ხარისხსა და ეკონომიკურ პირობებში ზრდის საბოლოო შეფასებას.

შვედეთის უახლოესი კონკურენტი გახდა შვეიცარია. ის მეორე ადგილს იკავებს საერთო ჩათვლაში და საინვესტიციო მიმზიდველობით მსოფლიო ლიდერთა რიცხვში შედის, თუმცა ცხოვრების ხარისხით მხოლოდ 36-ე პოზიციაზეა. ფინეთი, რომელიც მესამე ადგილზე განთავსდა, საპირისპირო შედეგს აჩვენებს: ის სათავეში უდგას ცხოვრების ხარისხის რეიტინგს და მეოთხე ადგილს იკავებს საერთაშორისო მობილობით, მაგრამ საინვესტიციო მაჩვენებლებით საგრძნობლად ჩამორჩება ლიდერებს.

გერმანიამ მეოთხე ადგილი დაიკავა ცხოვრების ხარისხში მაღალი შედეგის წყალობით, სადაც ის მესამე პოზიციაზეა. პირველ ათეულში ასევე მოხვდნენ დანია, ნიდერლანდები, ირლანდია, დიდი ბრიტანეთი და ნორვეგია. ლიდერებს შორის ერთადერთი არაევროპული ქვეყანა სინგაპური გახდა: ის პირველ ადგილს იკავებს როგორც მობილობით, ასევე საინვესტიციო შესაძლებლობებით, თუმცა ცხოვრების ხარისხით 115-ე ადგილზეა, რამაც იგი საერთო რეიტინგის მეათე საფეხურზე ჩამოიყვანა.

სინგაპური ლიდერობს მოგზაურობის თავისუფლებით

სინგაპურმა საერთაშორისო მობილობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მიიღო — 114,2 ქულა. მისი მოქალაქეებისთვის ხელმისაწვდომია 184 მიმართულება: 129 ქვეყანაში მოქმედებს უვიზო რეჟიმი, კიდევ 55-ში შესაძლებელია ვიზის მიღება ჩასვლისთანავე ან ელექტრონული ნებართვით.

შემდეგ მოდიან არაბთა გაერთიანებული საამიროები და ესპანეთი 112,4 ქულით. სიის ზედა ნაწილში ასევე შევიდნენ ფინეთი, ნორვეგია, იტალია, ბელგია, შვეიცარია, საფრანგეთი და ირლანდია. ამასთან, ხელმისაწვდომი მიმართულებების რაოდენობის მიხედვით განსხვავება მინიმალურია: ესპანეთს, ნორვეგიას, იტალიასა და შვეიცარიას იმდენივე აქვთ, რამდენიც სინგაპურს — 184, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს, ბელგიასა და საფრანგეთს — 183, ფინეთსა და ირლანდიას — 182.

პოზიცია დამოკიდებულია არა მხოლოდ იმ ქვეყნების რაოდენობაზე, სადაც შესვლა ჩვეულებრივი ვიზის გარეშეა შესაძლებელი. Global Citizen Solutions დამატებით ითვალისწინებს ცხოვრების ხარისხს ხელმისაწვდომ მიმართულებებში, ამიტომ ერთნაირმა დაფარვამ შესაძლოა განსხვავებული საბოლოო ქულა მოგვცეს.

საინვესტიციო შესაძლებლობები

რეიტინგის საინვესტიციო ნაწილში პირველი ადგილი კვლავ სინგაპურმა დაიკავა — 84 ქულა. მას მოსდევს შვეიცარია (82,7) და აშშ (80). პირველ ხუთეულში ასევე შევიდნენ არაბთა გაერთიანებული საამიროები და მონაკო, რომლებმაც უპირატესობა მიიღეს, მათ შორის, ფიზიკური პირებისთვის საშემოსავლო გადასახადის ნულოვანი განაკვეთის წყალობით.

მაღალი პოზიციები დაიკავეს აგრეთვე ჰონგ-კონგმა, ანდორამ და მაკაომ. ამ იურისდიქციებში შედარებით დაბალი საგადასახადო ტვირთი ერწყმის ძლიერ ბიზნესგარემოსა და მოსახლეობის მაღალ შემოსავლებს. შვედეთი, საშემოსავლო გადასახადის მაქსიმალური 52%-იანი განაკვეთის მიუხედავად, მეცხრე ადგილზე აღმოჩნდა სხვა ეკონომიკური მაჩვენებლების გამო, ხოლო ათეული სამხრეთ კორეამ დახურა.

საინვესტიციო კომპონენტის გაანგარიშებისას Global Citizen Solutions ითვალისწინებს ბაზრებისა და ინოვაციების განვითარებას, მთლიან ეროვნულ შემოსავალს ერთ სულ მოსახლეზე და საშემოსავლო გადასახადის მაქსიმალურ განაკვეთს. ამასთან დაკავშირებით, ბლოკი გეოგრაფიით საგრძნობლად განსხვავდება საერთო რეიტინგისგან: აქ ევროპულ ქვეყნებთან ერთად მყარ პოზიციებს იკავებენ აზიის, ახლო აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სახელმწიფოები და ტერიტორიები.

ჩრდილოეთ ევროპა ლიდერობს ცხოვრების ხარისხით

ცხოვრების ხარისხით პირველი ადგილი ფინეთმა დაიკავა, რომელმაც 89,6 ქულა მიიღო და ოდნავ გაუსწრო შვედეთს — 89,2. შემდეგ განლაგდნენ გერმანია, დანია და ნორვეგია. ამრიგად, ხუთი ზედა პოზიციიდან ოთხი ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნებმა მიიღეს.

ათეულში ასევე შევიდნენ ესპანეთი, ახალი ზელანდია, კანადა, დიდი ბრიტანეთი და ნიდერლანდები. გაანგარიშებისას გათვალისწინებული იყო სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების დონე, ცხოვრების ღირებულება, პირადი თავისუფლებები, ეკოლოგიური ვითარება, სუბიექტური კეთილდღეობა და საზოგადოების დამოკიდებულება მიგრანტების მიმართ.

ამ მიმართულებით მაღალი შედეგები მეტწილად ხსნის ევროპული ქვეყნების პოზიციებს საერთო Global Passport Index-ში. მობილობის ან საინვესტიციო მიმზიდველობის უფრო მოკრძალებული მაჩვენებლების პირობებშიც კი, ცხოვრების ხარისხს შეუძლია საგრძნობლად გაზარდოს საბოლოო შეფასება.

კოსოვომ ყველაზე შესამჩნევი ზრდა აჩვენა

წლის განმავლობაში პოზიციები ყველაზე მეტად კოსოვომ გაიუმჯობესა: შედეგი გაიზარდა 5,27 ქულით და ქვეყანა ერთბაშად რვა საფეხურით დაწინაურდა — 91-ე ადგილამდე. მთავარი მიზეზი გახდა მოგზაურობის შესაძლებლობების გაფართოება შენგენის ზონასთან უვიზო რეჟიმის ამოქმედების შემდეგ. ხუთ წელიწადში მატებამ 18 ქულას მიაღწია — ეს მაქსიმალური მაჩვენებელია რეიტინგის ყველა მონაწილეს შორის.

პოზიციები საგრძნობლად გაიმყარა არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმაც. ახალი სავიზო შეთანხმებების წყალობით ქვეყანამ მესამე ადგილი დაიკავა საერთაშორისო მობილობით და საერთო ჩათვლაში მისთვის რეკორდულ 21-ე პოზიციას მიაღწია. ომანმა ასევე გაიუმჯობესა შედეგი უმთავრესად უვიზო წვდომის გაფართოების ხარჯზე.

ზოგიერთ სახელმწიფოში ზრდა ძირითადად ეკონომიკურ ცვლილებებს უკავშირდებოდა. ალბანეთმა გააუმჯობესა საინვესტიციო კლიმატისა და შემოსავლების მაჩვენებლები, საუდის არაბეთმა — შემოსავლების, ინვესტიციებისა და ცხოვრების ხარისხის, ხოლო ჰონგ-კონგი 12 პოზიციით დაწინაურდა ინდექსის ერთდროულად რამდენიმე კომპონენტის გაუმჯობესების წყალობით.

უფსკრული ქვეყნებს შორის კვლავ უზარმაზარია

Global Passport Index-ის საპირისპირო ბოლოში იმყოფება ავღანეთი — 23,10 ქულა. ყველაზე სუსტებს შორისაა ასევე სომალი, სამხრეთ სუდანი, იემენი და სირია. განსხვავება პირველ და ბოლო ადგილს შორის 72,95 ქულას აღწევს და, Global Citizen Solutions-ის მონაცემებით, 2021 წლიდან მოყოლებული მუდმივად იზრდება.

რეიტინგის ავტორები ამ უფსკრულს უკავშირებენ ქვეყნების ეკონომიკურ მდგომარეობას, სახელმწიფო ინსტიტუტების ხარისხს, საერთაშორისო ურთიერთობებსა და სავიზო პოლიტიკას. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა კონტრასტები აზიის შიგნით: სინგაპური შედის მსოფლიო ათეულში, არაბთა გაერთიანებული საამიროები 21-ე ადგილს იკავებს, იაპონია — 23-ეს, მაგრამ ავღანეთი, იემენი და სირია სიის სულ ბოლოში რჩებიან.

ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში რეიტინგის ზედა ნაწილი შედარებით ნაკლებად იცვლებოდა, ხოლო ბოლოში მყოფი სახელმწიფოების პოზიციები გაცილებით უფრო მოწყვლადი რჩებოდა. შედეგად, შესაძლებლობები, რომლებსაც მოქალაქეობა იძლევა მოგზაურობის, ინვესტიციებისა და ცხოვრებისთვის, კვლავინდებურად ძლიერ არის დამოკიდებული წარმოშობის ქვეყანაზე.

რას უჩვენებს რეიტინგი ინვესტორებს

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი ინდექსები შეიძლება გამოდგეს ორიენტირად მეორე მოქალაქეობის მისაღებად, საცხოვრებლად გადასასვლელად ან კაპიტალის გრძელვადიანი განთავსებისთვის ქვეყნის არჩევისას. მაღალი პოზიცია ასახავს რამდენიმე ფაქტორის კომბინაციას — მოგზაურობის თავისუფლებას, ეკონომიკურ მდგრადობას, ცხოვრების ხარისხს, საგადასახადო გარემოსა და საერთაშორისო შესაძლებლობებს.

ამასთან, რეიტინგში დაკავებული ადგილი არ ანაცვლებს კონკრეტული იურისდიქციის ანალიზს. მოქალაქეობის ან ბინადრობის ნებართვის მიღების პირობები, გადასახადები, კაპიტალის დაცვა, უძრავი ქონების ღირებულება და მოთხოვნები რეზიდენტების მიმართ შესაძლოა მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ახლო შედეგების მქონე ქვეყნებშიც კი. გარდა ამისა, უნივერსალური ინდექსები ყოველთვის არ ითვალისწინებს თავისებურებებს, რომლებიც მნიშვნელოვანია ინვესტორთა გარკვეული კატეგორიებისთვის.

მაგალითად, საქართველო საინვესტიციო შესაძლებლობებით რეიტინგის ზედა მესამედში მოხვდა და 68-ე ადგილი დაიკავა 200 ქვეყანას შორის. ამავდროულად, მისი მიმზიდველობა უცხოელი ინვესტორებისთვის განისაზღვრება სხვა ფაქტორებითაც: შემოსვლისა და ცხოვრების შედარებით მარტივი პირობებით, უძრავი ქონების უმეტესი სახეობის შეძენისას უცხოელებისთვის შეზღუდვების არარსებობით, რბილი დაბეგვრითა და შეღავათიანი რეჟიმებით მეწარმეთა და მესაკუთრეთა ცალკეული კატეგორიებისთვის.

მსგავსი რეიტინგები იძლევა ორიენტირს ქვეყნების შესადარებლად, თუმცა საბოლოო არჩევანი დამოკიდებულია ინვესტორის მიზნებსა და პრიორიტეტებზე.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან