საცხოვრებელი უძრავი ქონების გაყიდვები ევროკავშირის ცხრა ქვეყანაში შემცირდა
ევროპის საცხოვრებელი უძრავი ქონების ბაზარი 2026 წლის დასაწყისში შენელდა წინა წლის შესამჩნევი აღდგენის შემდეგ. გაყიდული სახლებისა და ბინების რაოდენობა შემცირდა ევროკავშირის იმ 16 ქვეყნიდან ცხრაში, რომლებმაც Eurostat-ს კვარტალური მონაცემები მიაწოდეს. ხორვატიამ, ბულგარეთმა და ფინეთმა ყველაზე მკვეთრი ვარდნა აჩვენეს, თუმცა საცხოვრებლის ფასები თითქმის მთელ ევროკავშირში ზრდას განაგრძობდა.
ხორვატიამ ყველაზე მკვეთრი ვარდნა აჩვენა
2026 წლის პირველ კვარტალში საცხოვრებელზე გარიგებების რაოდენობა შემცირდა ევროკავშირის 16 მოცული ქვეყნიდან ცხრაში 2025 წლის იანვარ–მარტთან შედარებით. ხორვატიაში გაყიდვები 42,2%-ით შემცირდა, ბულგარეთში — 18,5%-ით, ფინეთში — 11,8%-ით. ზრდა შენარჩუნდა შვიდ სახელმწიფოში, სადაც საუკეთესო შედეგები აჩვენეს კვიპროსმა 13,6%-იანი მატებით და დანიამ — 8,4%-ით.
სტატისტიკა მოიცავს გარიგებებს ახალაშენებულ და არსებულ ბინებსა და კერძო სახლებზე, როდესაც მყიდველი არის შინამეურნეობა. ის არ მოიცავს უძრავი ქონების მთლიან საინვესტიციო ბრუნვას, კომპანიებს შორის გარიგებებსა და ინსტიტუციური ინვესტორების მიერ მსხვილი საცხოვრებელი პორტფელების შესყიდვას.
ეს მონაცემები მთელ ევროკავშირზე დათქმების გარეშე ვერ განზოგადდება. ქვეყნები Eurostat-ს გაყიდვების სტატისტიკას ნებაყოფლობით აწვდიან, ამიტომ კვარტალური შედარება ევროკავშირის 27 ქვეყნიდან მხოლოდ 16-ს მოიცავს. ცხრილის მიხედვით, მონაცემებს აწვდის 15-დან 21-მდე ქვეყანა, ასევე ნორვეგია.
ბაზარი 2025 წლის აღდგენის შემდეგ დასუსტდა
2025 წლის მეორე კვარტალში გაყიდვები გაიზარდა ყველა 17 ქვეყანაში, რომელთა მონაცემებიც ხელმისაწვდომი იყო. მესამე კვარტალში კლება მხოლოდ ხორვატიაში დაფიქსირდა, სადაც გარიგებების რიცხვი 16%-ით შემცირდა. მეოთხე კვარტალში Eurostat-მა დაასახელა კლება ლუქსემბურგში 31,3%-ით, ხორვატიაში 13,7%-ით და პორტუგალიაში 3,6%-ით. ამასთან, პუბლიკაციის ტექსტში საუბარია ოთხ ქვეყანაზე, მაგრამ მეოთხე დასახელებული არ არის, რაც დოკუმენტის შიდა შეუსაბამობაა.
მთლიანი 2025 წლის შედეგებით, გაყიდული სახლებისა და ბინების რაოდენობა გაიზარდა მონაცემების მიმწოდებელი 18 ქვეყნიდან 15-ში. ლიდერები გახდნენ სლოვენია 29,9%-იანი ზრდით, ლიეტუვა — 22,8%-ით და ავსტრია — 21,4%-ით. კლება დაფიქსირდა ხორვატიაში 4,1%-ით, ბულგარეთში 2,5%-ით და პოლონეთში 1,1%-ით.
ამიტომ 2026 წლის დასაწყისი ტემპის შესამჩნევ დაკარგვას ჰგავს, თუმცა ერთი კვარტალი არ არის საკმარისი ხანგრძლივ საყოველთაო ევროპულ ვარდნაზე დასკვნის გამოსატანად. გარიგებების რეგისტრაციაზე შესაძლოა გავლენა იქონიოს საგადასახადო ცვლილებებმა, მყიდველთა მხარდაჭერის პროგრამების დასრულებამ და ხელშეკრულებების იურიდიული გაფორმების ვადებმა.
პირველი კვარტალი ტრადიციულად ყველაზე სუსტი რჩება
შესწავლილი 17 ქვეყნიდან 14-ში წლიური გარიგებების მინიმალური წილი საშუალოდ 2015–2025 წლებში პირველ კვარტალზე მოდიოდა. გამონაკლისები იყვნენ სლოვენია, უნგრეთი და პოლონეთი. ათ ქვეყანაში ყველაზე აქტიური პერიოდი ჩვეულებრივ მეოთხე კვარტალი ხდებოდა.
ჩვეულებრივი სეზონურობა სრულად ვერ ხსნის კლებას, რადგან Eurostat 2026 წლის პირველ კვარტალს 2025 წლის იმავე პერიოდს ადარებს. განსაკუთრებით გამოირჩევა ხორვატია, სადაც უარყოფითი დინამიკა ზედიზედ სამი კვარტლის განმავლობაში ნარჩუნდებოდა და მკვეთრად გაძლიერდა 2026 წლის იანვარ–მარტში.
მცირე ბაზრებმა შესაძლოა ძლიერი კვარტალური რყევები აჩვენონ. რამდენიმე მსხვილი პროექტის რეგისტრაციის გადატანას ან ადმინისტრაციული პროცედურის ცვლილებას შეუძლია წლიურ მაჩვენებელზე შესამჩნევი გავლენა მოახდინოს.
ფასებმა გარიგებების შემცირების ფონზეც განაგრძო ზრდა
ევროკავშირში საცხოვრებელი ქონება 2026 წლის პირველ კვარტალში 5,1%-ით გაძვირდა 2025 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით და 1,2%-ით წინა კვარტალთან შედარებით. ევროზონაში წლიურმა ზრდამ 4,7% შეადგინა, კვარტალურმა კი — 1%.
ევროკავშირის 26 ქვეყნიდან, სადაც ფასების მონაცემები ხელმისაწვდომი იყო, წლიური კლება მხოლოდ ფინეთში დაფიქსირდა — 2%-ით. საცხოვრებელი ყველაზე სწრაფად ძვირდებოდა პორტუგალიაში — 17,8%-ით, ბულგარეთში — 14,8%-ით და სლოვაკეთში — 14,4%-ით.
ბულგარეთში გარიგებების რაოდენობა 18,5%-ით შემცირდა, თუმცა ფასები 14,8%-ით გაიზარდა. ხორვატიაში გაყიდვები 42,2%-ით დაეცა, მაშინ როდესაც საცხოვრებელი 14,3%-ით გაძვირდა. ფინეთმა უფრო ჩვეულებრივი გაგრილება აჩვენა: გარიგებები 11,8%-ით შემცირდა, ფასები კი — 2%-ით. დანიაში ერთდროულად გაიზარდა გაყიდვები 8,4%-ით და ფასები 8,3%-ით, კვიპროსში — 13,6%-ით და 3,4%-ით შესაბამისად.
გაყიდვებსა და ფასებს შორის აცდენა თავისთავად არ ამტკიცებს ერთი კონკრეტული მიზეზის არსებობას. მას შეუძლია ასახოს შეზღუდული მიწოდება, გამყიდველების სურვილის არქონა მოლოდინების შესამცირებლად, გაყიდული ობიექტების შემადგენლობის ცვლილება ან მოთხოვნის კონცენტრაცია უფრო ძვირადღირებულ სეგმენტში.
გაყიდვების შემცირება არ იძლევა იაფი საცხოვრებლის გარანტიას
ბრუნვის შემცირებას ყოველთვის არ მივყავართ ფასების ვარდნამდე. მფლობელებმა შეიძლება ობიექტი გაყიდვიდან მოხსნან, თუ მყიდველების შეთავაზებები მათ არ აკმაყოფილებთ, ხოლო დეველოპერებმა ახალი პროექტების დაწყება გადადონ. შედეგად, ბაზარზე ნაკლები გარიგება იდება, მაგრამ ხელმისაწვდომი ობიექტების რაოდენობაც არ იზრდება.
საშუალო მაჩვენებლებზე გავლენას ახდენს გაყიდვების სტრუქტურაც. თუ უფრო სწრაფად მცირდება გარიგებები მცირე და იაფ ობიექტებზე, ხოლო მყიდველები განაგრძობენ ახალი ან პრემიუმ კლასის ბინების შეძენას, ფასების ინდექსი შეიძლება გაიზარდოს გაყიდვების საერთო რაოდენობის შემცირების პირობებშიც კი.
Eurostat-ის საცხოვრებლის ფასების ინდექსი ზომავს საცხოვრებელი უძრავი ქონების ღირებულების ცვლილებას, ხოლო გაყიდვების სტატისტიკა — დარეგისტრირებული გარიგებების რაოდენობას. ეს მაჩვენებლები ბაზრის სხვადასხვა მხარეს აღწერს და ერთობლივად უნდა გაანალიზდეს.
ბრუნვის ძირითად ნაწილს მეორადი ბაზარი აყალიბებს
მხოლოდ 11-მა ქვეყანამ მიაწოდა Eurostat-ს გაყიდვების დაყოფა ახალაშენებულ და არსებულ სახლებზე 2024–2025 წლებში. ყველა მათგანში გარიგებები მეორად საცხოვრებელზე მეტი იყო, ვიდრე ახალაშენებულებზე, ამიტომ ცვლილებები ამ სეგმენტში უფრო მეტ გავლენას ახდენდა საერთო ბაზარზე.
ახალაშენებულების გაყიდვები 2025 წელს ყველაზე მეტად გაიზარდა ლუქსემბურგში — 36,2%-ით და უნგრეთში — 33,6%-ით. ყველაზე შესამჩნევი კლება მოხდა ფინეთში — 22,3%-ით და სლოვენიაში — 11,6%-ით.
მეორად ბაზარზე სლოვენიამ აჩვენა 34%-იანი ზრდა, ლიეტუვამ — 23%-იანი. კლება დაფიქსირდა ხორვატიაში 7,2%-ით, ბულგარეთში 5%-ით და ირლანდიაში 0,4%-ით.
ამ ნაწილში PDF შეიცავს კიდევ ერთ შიდა შეუსაბამობას. Eurostat წერს, რომ გარიგებების საერთო რაოდენობა შემცირდა ხორვატიაში, ბულგარეთსა და ირლანდიაში, თუმცა წლიური შეჯამება და გრაფიკი მესამე ქვეყნად პოლონეთს ასახელებს. საცხოვრებლის ტიპების მიხედვით მონაცემები აჩვენებს, რომ ირლანდიაში მხოლოდ არსებული ობიექტების გაყიდვები შემცირდა, ხოლო ახალაშენებულებზე გარიგებების ზრდამ მცირე საერთო ზრდის შენარჩუნების საშუალება მისცა.
გარიგებების ღირებულება ფასებზე სწრაფად აღდგა
Eurostat ცალკე აფასებს ევროზონაში გაყიდული საცხოვრებლის მთლიანი ღირებულების ცვლილებას. 2023 წელს ის შემცირდა 17,1%-ით, მაშინ როდესაც ფასები მხოლოდ 1%-ით შემცირდა. 2024 წელს გარიგებების ღირებულება გაიზარდა 4,2%-ით, ხოლო ფასები — 2,2%-ით. 2025 წელს მაჩვენებლები გაიზარდა 16,5%-ით და 5,3%-ით შესაბამისად.
ეს სხვაობა აჩვენებს, რომ 2025 წლის აღდგენა დაკავშირებული იყო არა მხოლოდ უძრავი ქონების ღირებულების ზრდასთან, არამედ საბაზრო აქტივობის მოცულობის ზრდასთანაც.
ეს მაჩვენებელი შეფასებაა და არა ევროზონის ყველა ქვეყნის სრული აგრეგატი. PDF-ის ძირითად ტექსტში საუბარია 15 სახელმწიფოს მონაცემებზე, რომლებიც წარმოადგენდნენ ევროზონის ეკონომიკური წონის დაახლოებით 70%-ს 2022 წელს. გრაფიკის ქვეშ მითითებული შენიშვნა ერთდროულად ახსენებს 17 ქვეყანას და 71%-იან წონას 2025 წელს. ამ მეთოდოლოგიური შეუსაბამობის გამო, უმჯობესია ეს მაჩვენებელი გამოყენებულ იქნას ბაზრის მიმართულების შესაფასებლად და არა როგორც EA21-ის ყველა გარიგების ზუსტი საერთო ღირებულება.
იპოთეკური დაკრედიტება შემაკავებელ ფაქტორად რჩება
ევროზონაში ახალი საბინაო სესხების ღირებულების შემაჯამებელი ინდიკატორი 2026 წლის მაისში წლიურ 3,48%-მდე გაიზარდა. ეს მაჩვენებელი აერთიანებს განაკვეთებს სხვადასხვა სახის იპოთეკურ სესხებზე ახალი დაკრედიტების მოცულობის გათანაბრებული წონების გამოყენებით.
განაკვეთები განსხვავდებოდა ფიქსაციის თავდაპირველი ვადის მიხედვით. სესხები მცურავი განაკვეთით ან ერთ წლამდე ფიქსაციით გაიცემოდა საშუალოდ 3,60%-ით, ერთიდან ხუთ წლამდე ფიქსაციით — 3,47%-ით, ხუთიდან ათ წლამდე — 3,65%-ით, ათ წელზე მეტი ვადით — 3,32%-ით.
პირველ კვარტალში ევროზონის ბანკებმა ოდნავ გაამკაცრეს მოთხოვნები საბინაო სესხების გაცემაზე. მოთხოვნა იპოთეკაზე არ შეცვლილა და ბანკების ადრინდელ მოლოდინებზე სუსტი აღმოჩნდა. მეორე კვარტალში საკრედიტო ორგანიზაციები სტანდარტების უფრო შესამჩნევ გამკაცრებასა და საბინაო სესხებზე მოთხოვნის შემცირებას პროგნოზირებდნენ.
იპოთეკური განაკვეთები უკვე დაბალია წინა მაქსიმუმებზე, მაგრამ მყიდველებს უწევთ ისეთი ობიექტების დაფინანსება, რომელთა ფასებიც კვლავ იზრდება. ამ კომბინაციას შეუძლია შეაკავოს გარიგებების რაოდენობა საცხოვრებლის ღირებულების მკვეთრი ვარდნის გარეშე.
ხორვატია ლიკვიდურობის ვარდნას წააწყდა
ხორვატიაში გარიგებების რაოდენობა შემცირდა 16%-ით 2025 წლის მესამე კვარტალში, 13,7%-ით მეოთხეში და 42,2%-ით 2026 წლის პირველ კვარტალში. 2025 წლის შედეგებით, გაყიდვები 4,1%-ით შემცირდა.
ფასები ამავდროულად გაიზარდა 14,3%-ით წლიურ ჭრილში და 3,3%-ით პირველ კვარტალში. მზარდი ფასების კომბინაცია მყიდველების რაოდენობის მკვეთრ შემცირებასთან შესაძლოა ლიკვიდურობის კლებას ნიშნავდეს: მესაკუთრეები ინარჩუნებენ მაღალ მოლოდინებს, თუმცა გარიგებები უფრო იშვიათად იდება. ეს ანალიტიკური დასკვნაა და არა Eurostat-ის მიერ დადგენილი მიზეზი.
საერთო ეროვნული მონაცემები არ იძლევა ზაგრების, ადრიატიკის სანაპიროსა და ქვეყნის შიდა რეგიონების ცალკე შეფასების საშუალებას, სადაც დინამიკა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს.
ბულგარეთი ფასების ზრდას სუსტ ბრუნვასთან აერთიანებს
ბულგარეთში გარიგებების რაოდენობა შემცირდა 18,5%-ით 2026 წლის პირველ კვარტალში 2025 წლის შედეგებით 2,5%-იანი კლების შემდეგ. არსებული საცხოვრებლის გაყიდვები გასულ წელს 5%-ით შემცირდა, მაშინ როდესაც ახალაშენებულებზე გარიგებები გაიზარდა.
ფასები გაიზარდა 14,8%-ით წლიურად და 6,2%-ით კვარტალში. ეს იყო ყველაზე მაღალი კვარტალური ზრდა ევროკავშირის ქვეყნებს შორის.
ამ დინამიკამ შესაძლოა ასახოს მოთხოვნის გადაადგილება ახალ და უფრო ძვირადღირებულ პროექტებში, შეზღუდული მიწოდება ან მეორადი საცხოვრებლის მესაკუთრეთა უარი ფასების შემცირებაზე. მიზეზების დასადგენად საჭიროა ეროვნული მონაცემები რეგიონებისა და ობიექტების ტიპების მიხედვით.
ავსტრიამ 2025 წელი გარიგებების ზრდით დაასრულა
ავსტრია 2025 წლის ლიდერებს შორის მოხვდა: გაყიდული საცხოვრებელი ობიექტების რაოდენობა გაიზარდა 21,4%-ით. მეოთხე კვარტალში წლიური ზრდა 20,2%-ს აღწევდა.
ფასები ავსტრიულ საცხოვრებელზე უფრო ნელა იზრდებოდა — 4,2%-ით 2026 წლის პირველ კვარტალში წინა წელთან შედარებით და 1,6%-ით წინა კვარტალთან შედარებით.
ასეთი თანაფარდობა უფრო დაბალანსებულად გამოიყურება, ვიდრე ხორვატიისა და ბულგარეთის ბაზრებზე: ბრუნვის ზრდას თან ახლდა ფასების ზომიერი აღდგენა. Eurostat-ის პუბლიკაცია არ შეიცავს ცალკე სტატისტიკას ვენაზე, ზალცბურგსა და ავსტრიის სხვა რეგიონებზე.
მყიდველები და ინვესტორები სხვადასხვა რისკებს აწყდებიან
მყიდველისთვის გარიგებების რაოდენობის კლება ავტომატურად მასობრივი ფასდაკლებების გაჩენას არ ნიშნავს. თუ მიწოდება მცირე რჩება, მესაკუთრეებს შეუძლიათ შეინარჩუნონ ძველი ფასები გაყიდვის ვადის გაზრდის შემთხვევაშიც კი.
ინვესტორისთვის სუსტი ბრუნვა ნაკლებად ლიკვიდურ ბაზარს ნიშნავს. ბოლო დარეგისტრირებული ფასი ყოველთვის არ აჩვენებს, რა თანხად შეიძლება ანალოგიური ობიექტის სწრაფად გაყიდვა.
დეველოპერებისთვის გაყიდვების შენელება გაუყიდავი ბინების დაგროვების რისკს ზრდის. ამავდროულად, ახალი მშენებლობების შემცირებას შეუძლია კიდევ უფრო შეზღუდოს მიწოდება და მხარი დაუჭიროს ფასებს მომდევნო წლებში.
დასკვნა
Eurostat-მა დააფიქსირა დინამიკის შესამჩნევი გაუარესება 2025 წლის აღდგენის შემდეგ: გაყიდვები შემცირდა იმ 16 ქვეყნიდან ცხრაში, რომლებმაც კვარტალური მონაცემები მიაწოდეს. ყველაზე მკვეთრი ვარდნა მოხდა ხორვატიაში, ბულგარეთსა და ფინეთში, მაშინ როდესაც კვიპროსმა და დანიამ ზრდა შეინარჩუნეს.
ბაზრის მთავარი თავისებურება გარიგებების რაოდენობასა და ფასებს შორის აცდენაა. საცხოვრებელი ევროკავშირში 5,1%-ით გაძვირდა, ფასების კლება კი მხოლოდ ფინეთში დაფიქსირდა. ხორვატიამ და ბულგარეთმა ერთდროულად აჩვენეს გაყიდვების ორნიშნა შემცირება და უძრავი ქონების ღირებულების ორნიშნა ზრდა.
როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, მონაცემები ჯერჯერობით არ ადასტურებს საცხოვრებელი უძრავი ქონების ბაზრის საყოველთაო ევროპულ კრახს. ისინი მიუთითებენ ლიკვიდურობის შემცირებასა და ხელმისაწვდომობის პრობლემების შენარჩუნებაზე: იპოთეკური დაფინანსება შედარებით ძვირი რჩება, მყიდველები ნაკლებ გარიგებას დებენ, მაგრამ ფასებს მხარს უჭერს შეზღუდული მიწოდება, გაყიდვების სტრუქტურა და მესაკუთრეთა მოლოდინები. შემდგომი დინამიკა დამოკიდებული იქნება იპოთეკურ განაკვეთებზე, ბანკების საკრედიტო მოთხოვნებზე, მშენებლობის მოცულობებზე და გამყიდველების მზადყოფნაზე, შეცვალონ ფასები.
