ისრაელის მშპ წლის დასაწყისში დაფიქსირებული ვარდნის შემდეგ მკვეთრად გაიზარდა

Calcalist

2026 წლის მეორე კვარტალში ისრაელის ეკონომიკა იანვარ-მარტის ვარდნის შემდეგ ზრდას დაუბრუნდა. მშპ პირველი სამი თვის დონესთან შედარებით 3,5%-ით გაიზარდა. 12 თვის განმავლობაში ასეთი დინამიკის შენარჩუნების შემთხვევაში მაჩვენებელმა შესაძლოა 14,9%-ს მიაღწიოს. მთავარი მხარდაჭერა შიდა მოთხოვნამ და სახელმწიფო ხარჯებმა უზრუნველყო, იტყობინება Globes ისრაელის ცენტრალურ სტატისტიკურ ბიუროზე დაყრდნობით.

ისრაელის ეკონომიკა პირველ ნახევარწელში

2026 წლის პირველ კვარტალში ისრაელის მშპ 1,7%-ით შემცირდა. თავდაპირველად ცენტრალური სტატისტიკური ბიურო ვარდნას 2,2%-ად აფასებდა, თუმცა მოგვიანებით მონაცემები გადაიხედა. ეს იყო წლის პირველი ნახევრის ყველაზე სუსტი პერიოდი.

მეორე კვარტალში მაჩვენებელი იანვარ-მარტთან შედარებით 3,5%-ით გაიზარდა, ხოლო 12 თვის გაანგარიშებით — 14,9%-ით. თავდაპირველი შეფასება ოდნავ მაღალი იყო — 15,4%. კერძო მოხმარება შესაბამისად 3,5%-ით და 15%-ით გაიზარდა, სახელმწიფო ხარჯები — 5,1%-ით და 22,2%-ით, ხოლო ინვესტიციები ძირითად კაპიტალში — 1%-ით და 4,1%-ით. საქონლისა და მომსახურების ექსპორტი სტარტაპებისა და ბრილიანტების გარეშე კვარტალში 3,9%-ით, ხოლო წლიური გაანგარიშებით 16,6%-ით გაიზარდა, იმპორტი თავდაცვითი მიწოდებების, თვითმფრინავების, გემებისა და ძვირფასი ქვების გარეშე — 5,6%-ით და 24,4%-ით.

პირველი ნახევარწლის შედეგებით მშპ 2025 წლის მეორე ნახევართან შედარებით 3,5%-ით გაიზარდა. ისრაელში რეგისტრირებული იმ კომპანიების საქმიანობის გამოკლებით, რომლებსაც საზღვარგარეთ აქვთ წარმოება და გაყიდვები, ზრდამ 1,1% შეადგინა. სხვაობა აჩვენებს, რომ საზღვარგარეთის ოპერაციებმა საერთო შედეგი შესამჩნევად გააძლიერა.

ისრაელის ეკონომიკის აღდგენის მიზეზები

ისრაელის ეკონომიკის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი პირველი კვარტლის ვარდნის შემდეგ საქმიანი აქტივობის დაბრუნება გახდა. ირანის წინააღმდეგ ოპერაციის დროს კომპანიების მუშაობას ზღუდავდა სარაკეტო თავდასხმები, საგანმანათლებლო დაწესებულებების დახურვა და რეზერვისტების მობილიზაცია. ეს აფერხებდა წარმოებას, მოხმარებასა და დასაქმებას. შეზღუდვების შემსუბუქების შემდეგ საწარმოებმა და შინამეურნეობებმა ჩვეულ რეჟიმში დაბრუნება დაიწყეს.

მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა სახელმწიფო ხარჯებმა უზრუნველყო. სტატისტიკის გადახედვის შემდეგ გაირკვა, რომ მათი წვლილი თავდაპირველ შეფასებებზე მაღალი აღმოჩნდა, განსაკუთრებით სამხედრო მოხმარების ხარჯზე. ეს კომპონენტი უფრო სწრაფად იზრდებოდა, ვიდრე ინვესტიციები და რიგი სხვა მიმართულებები, რითაც აძლიერებდა აღდგენის საერთო ტემპს.

დამატებითი ფაქტორი გახდა შიდა მოთხოვნის გამოცოცხლება. განახლდა შინამეურნეობების შესყიდვები, საწარმოების მუშაობა და საქონლისა და საწარმოო რესურსების იმპორტი. ექსპორტი და ინვესტიციები ისრაელში უფრო ნელა აღდგებოდა, მეორე კვარტალში ძირითადი იმპულსი უპირველეს ყოვლისა შიდა ბაზრიდან და საბიუჯეტო ხარჯებიდან მოდიოდა.

ისრაელის ეკონომიკის პერსპექტივები

2026 წლის შედეგებით ისრაელის მშპ-ის 4%-ით ზრდაა მოსალოდნელი, რაც ოდნავ აღემატება მარტის შეფასებას — 3,8%-ს. 2027 წლისთვის ეროვნული ბანკი 5,5%-მდე აჩქარებას ვარაუდობს. მარეგულირებელი მოელის, რომ ამას ხელს შეუწყობს მიწოდების მხრიდან შეზღუდვების ეტაპობრივი მოხსნა, რეზერვისტების დაბრუნება შრომის ბაზარზე და უცხოელი მუშახელის რაოდენობის ზრდა. კერძო მოხმარება მიმდინარე პერიოდში შესაძლოა 3%-ით, ხოლო მომდევნოში 6,5%-ით გაიზარდოს.

ძირითადი მაჩვენებლების გაუმჯობესების მიუხედავადაც კი, 2027 წლის ბოლოსთვის ეკონომიკა შესაძლოა ომამდელ ტრაექტორიაზე დაბლა დარჩეს. ცენტრალური ბანკის გათვლებით, აღდგენაზე გავლენას კვლავ ახდენს სამუშაო ძალის დეფიციტი, რეზერვისტების ხანგრძლივი სამსახური, საბრძოლო მოქმედებების შედეგად დაზარალებულთა ნაწილის დასაქმებაში არასრული დაბრუნება და უარყოფითი მიგრაციული ბალანსი. 2026 წლის მეორე ნახევარში გაფართოებული უმუშევრობა, მარეგულირებლის შეფასებით, შესაძლოა დაახლოებით 3%-ის დონეზე დასტაბილურდეს.

ძირითად რისკებს შორის რჩება საბიუჯეტო დატვირთვა და გეოპოლიტიკური ვითარების შესაძლო გაუარესება. საბაზისო სცენარში ისრაელის ბიუჯეტის დეფიციტი 2026 წელს მშპ-ის 4,9%-ად, ხოლო 2027 წელს 4,2%-ად არის შეფასებული, სახელმწიფო ვალი კი — ეკონომიკის დაახლოებით 69%-ად. International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ეს გათვლები გულისხმობს ახალი მასშტაბური კონფლიქტის არარსებობას და თავდაცვის ხარჯების შენარჩუნებას გათვალისწინებულ ფარგლებში. დამატებით სამხედრო ხარჯებს შეუძლია გააუარესოს სახელმწიფო ფინანსების მდგომარეობა და გააძლიეროს ინფლაციური ზეწოლა.