English  עברית  ქართული  Русский  

საქართველოს პორტებში ტვირთნაკადი 24%-ით გაიზარდა — 2029 წლისთვის გამტარუნარიანობის გაორმაგებაა დაგეგმილი

საქართველოს პორტებში ტვირთნაკადი 24%-ით გაიზარდა — 2029 წლისთვის გამტარუნარიანობის გაორმაგებაა დაგეგმილი

საქართველოს საზღვაო პორტებსა და ტერმინალებში ტვირთნაკადის ზრდა გრძელდება. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ გავრცელებული უახლესი, 2026 წლის 16 ნოემბრის განცხადების თანახმად, მიმდინარე წელს პორტებში გადამუშავებული ტვირთის მოცულობა წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 24%-ით გაიზარდა. პარალელურად, სახელმწიფო სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მასშტაბურ განვითარებას გეგმავს: 2029 წლისთვის საქართველოს რკინიგზისა და საპორტო ინფრასტრუქტურის ტვირთგამტარუნარიანობა 30 მლნ ტონამდე უნდა გაიზარდოს.

საზღვაო პორტებში ტვირთნაკადი 24%-ით გაიზარდა

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის, მარიამ ქვრივიშვილის განცხადებით, 2026 წელს საქართველოს თითოეულ ნავსადგურსა და ტერმინალში გადამუშავებული ტვირთნაკადის მოცულობა წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 24%-ით აღემატება. მინისტრმა ამის შესახებ 16 ნოემბერს გამართულ კონფერენციაზე — "ბიზნესგარემო საქართველოში, დიალოგი მთავრობასა და ბიზნესს შორის" — განაცხადა.

სამინისტროს მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, მიმდინარე წელს რეკორდული შედეგები დაფიქსირდა საქართველოს სატრანსპორტო და ლოჯისტიკური სექტორის სხვადასხვა მიმართულებით. კერძოდ, საზღვაო ინფრასტრუქტურაში ზრდა შეეხო როგორც ცალკეულ ნავსადგურებსა და ტერმინალებს, ისე ტვირთების ძირითად კატეგორიებს.

უწყების მიერ 14 სექტემბერს გამოქვეყნებული მონაცემებით, 2026 წლის იანვარ–აგვისტოში საქართველოს საზღვაო ნავსადგურებსა და ტერმინალებში 13.7 მლნ ტონა ტვირთი გადამუშავდა, რაც წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 24%-ით მეტია. ამავე პერიოდში გადამუშავებული კონტეინერების რაოდენობამ 554,174 TEU შეადგინა, რაც წლიურად 9%-იანი მატებაა.

ეს მონაცემები, იანვარ–აგვისტოს პერიოდისთვის, ბოლო ათწლეულის რეკორდს წარმოადგენდა. ნოემბრის განცხადებაში მინისტრმა დაადასტურა, რომ ზრდის დინამიკა მომდევნო პერიოდშიც გაგრძელდა.

ბათუმის პორტი: 6.9 მლნ ტონა ტვირთი ათ თვეში

ბათუმის საზღვაო პორტის ოფიციალური მონაცემებით, 2026 წლის იანვარ–ოქტომბერში, პორტმა, 6.9 მლნ ტონა ტვირთი გადაამუშავა, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 13%-იანი ზრდაა.

პორტის შედეგებში ზრდა რამდენიმე მიმართულებით დაფიქსირდა:

როგორც ვხედავთ, ყველაზე მაღალი ზრდა საბორნე გადაზიდვების მიმართულებით დაფიქსირდა. პორტის განმარტებით, შედეგზე გავლენა იქონია კონსტანცა–ბათუმის დამატებითი მომსახურების დაწყებამ და ვარნა–ბათუმის მარშრუტზე დამატებითი ბორნის ამოქმედებამ.

საბორნე ტვირთების ზრდა შავი ზღვის სატრანსპორტო კავშირების გაფართოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. რეგულარული საბორნე მომსახურება პორტს საშუალებას აძლევს ტვირთების გადაზიდვაში არა მხოლოდ კონტეინერული და ნავთობტვირთების, არამედ სახმელეთო ტრანსპორტთან დაკავშირებული საბორნე ოპერაციების როლიც გაზარდოს.

ბათუმის პორტის შედეგები აჩვენებს, რომ ზრდა მხოლოდ ერთი ტიპის ტვირთზე არ არის დამოკიდებული და საკონტეინერო და მშრალი ტვირთების მატებასთან ერთად, განსაკუთრებით გააქტიურდა საბორნე მიმართულებაც.

ფოთის პორტი: გენერალური ტვირთების მოცულობა 61.7%-ით გაიზარდა

APM Terminals Poti-ის მიერ გამოქვეყნებული ოპერაციული მონაცემებით, 2026 წლის იანვარ–სექტემბერში ფოთის პორტმა 525,211 TEU კონტეინერი გადაამუშავა, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 9%-ით მეტია.

ამ პერიოდში პორტში 336 საკონტეინერო გემი შევიდა, მაშინ, როდესაც 2025 წლის პირველ ცხრა თვეში მათი რაოდენობა 268 იყო.

განსაკუთრებით მაღალი ზრდა დაფიქსირდა გენერალური ტვირთების მიმართულებით. მათი მოცულობა 324,656 ტონას გაუტოლდა, რაც წლიურ ჭრილში 61.7%-იანი მატებაა.

ამასთან, გაიზარდა საბორნე ტვირთების გადამუშავებაც: 2026 წლის პირველ ცხრა თვეში მოცულობამ 162,843 ტონა შეადგინა, წინა წლის შესაბამის პერიოდში კი 123,350 ტონა იყო.

მზარდი ტვირთნაკადის მომსახურებისთვის APM Terminals Poti ახალ მრავალფუნქციურ მობილურ ნავსადგურის ამწეს იძენს. კომპანიის ინფორმაციით, მოწყობილობის მიწოდება 2026 წლის ბოლომდეა დაგეგმილი. ინვესტიცია 7.1 მლნ აშშ დოლარს შეადგენს.

ახალი ამწე საკონტეინერო გადამუშავების შესაძლებლობას 650 ათას TEU-ზე მეტამდე გაზრდის. ამასთან, კონტეინერებისა და არაკონტეინერული ტვირთების დამუშავების შესაძლებლობა დაახლოებით 500 ათასი ტონით გაიზრდება.

APM Terminals Poti-ის მონაცემებით, კომპანიამ, 2025 წელს, რეკორდული 636,466 TEU გადაამუშავა. შესაბამისად, ახალი ტექნიკის შეძენა, მიმდინარე ზრდის ფონზე, პორტის გამტარუნარიანობისა და ოპერაციული მოქნილობის გაძლიერებას ემსახურება.

2025 წლის შედეგები: გენერალური ტვირთების მნიშვნელოვანი წილი

საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, 2025 წელს, ქვეყნის ნავსადგურებსა და ტერმინალებში, 16.6376 მლნ ტონა ტვირთი გადამუშავდა, რაც 2024 წლის მაჩვენებელს 6.8%-ით აღემატებოდა.

ტვირთების სტრუქტურაში ყველაზე დიდი წილი გენერალურ ტვირთებზე მოდიოდა — 47.7%. თხევადი ტვირთების წილი 31%-ს, ხოლო მშრალი ნაყარი ტვირთების წილი 21.3%-ს შეადგენდა.

2025 წლის მონაცემებით, გენერალური ტვირთების მოცულობამ დაახლოებით 7.94 მლნ ტონა, თხევადი ტვირთებისამ — 5.16 მლნ ტონა, ხოლო მშრალი ნაყარი ტვირთებისამ — 3.54 მლნ ტონა შეადგინა.

გრძელვადიანი დინამიკა აჩვენებს, რომ 2022 წლის შემდეგ, როდესაც საერთო მოცულობა 15.2887 მლნ ტონამდე შემცირდა, ბაზარმა ზრდის მიმართულება შეინარჩუნა. 2023 წელს გადამუშავებული ტვირთის მოცულობა 14.7095 მლნ ტონა იყო, 2024 წელს — 15.5845 მლნ ტონა, ხოლო 2025 წელს — 16.6376 მლნ ტონა.

ეს მონაცემები აჩვენებს, რომ პორტების საქმიანობა რამდენიმე განსხვავებულ ტვირთის კატეგორიას ეფუძნება. შესაბამისად, საერთო ტვირთბრუნვის ზრდის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ტონაჟის, არამედ ტვირთების სტრუქტურისა და თითოეული მიმართულების ცვლილების გათვალისწინებაც.

2029 წლის მიზანი — ტვირთგამტარუნარიანობის 30 მლნ ტონამდე გაზრდა

16 ნოემბერს გამართულ კონფერენციაზე მარიამ ქვრივიშვილმა საქართველოს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების ერთ-ერთი მთავარი მიზანიც დაასახელა.

მინისტრის განცხადებით, სახელმწიფოს ამბიციური გეგმის მიხედვით, 2029 წელს საქართველოს რკინიგზამ და ქვეყნის საპორტო ინფრასტრუქტურამ არსებული ტვირთების გამტარუნარიანობა უნდა გააორმაგონ და 30 მლნ ტონას მიაღწიონ.

ამ მიზნის მისაღწევად, სახელმწიფო, სატრანსპორტო სექტორში დაახლოებით 7 მლრდ აშშ დოლარის ინვესტიციის განხორციელებას გეგმავს.

მინისტრის განმარტებით, მომდევნო სამი წლის განმავლობაში საქართველოს რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის განახლებისა და გაფართოებისთვის დაახლოებით 2 მლრდ ლარი დაიხარჯება. დაგეგმილია 50 ახალი ლოკომოტივის, 10 სამგზავრო მატარებლისა და დაახლოებით 2,000 სატვირთო ვაგონის შეძენა.

მინისტრის განცხადებით, 400-ზე მეტი სატვირთო ვაგონი უკვე შეძენილია, ხოლო 10 სამგზავრო მატარებლისა და 50 ლოკომოტივის შესყიდვაზე აქტიური სატენდერო პროცესი მიმდინარეობს.

ეს ღონისძიებები უშუალოდ უკავშირდება პორტების გამტარუნარიანობის ზრდასაც: საზღვაო ნავსადგურების ეფექტიანი მუშაობა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული მათთან დაკავშირებული სარკინიგზო და საავტომობილო ქსელის შესაძლებლობებზე.

ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი — პირველი გემი 2029 წელს უნდა შემოვიდეს

საქართველოს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების გრძელვადიან გეგმაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტს.

ეკონომიკის მინისტრის განცხადებით, პროექტი აქტიური განვითარების ფაზაშია და სამშენებლო სამუშაოები უკვე მიმდინარეობს. მათ შორის, ადგილზე ხორციელდება ფსკერის დაღრმავებასთან დაკავშირებული სამუშაოები.

ამასთან, სამინისტროს ინფორმაციით, გამოცხადებულია ტენდერი ანაკლიამდე მისასვლელი რკინიგზის მშენებლობაზე. პროექტის მიზნობრივი გეგმის თანახმად, ანაკლიის ღრმაწყლოვანმა პორტმა პირველი გემი 2029 წელს უნდა მიიღოს.

ანაკლიის პორტის მნიშვნელობა მხოლოდ ახალი ნავსადგურის შექმნით არ შემოიფარგლება. პროექტი საქართველოს საზღვაო და სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ერთიან სისტემაში განვითარებას უკავშირდება. მისი ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება ტერმინალების განვითარებაზე, ინვესტიციების მოზიდვაზე, სახმელეთო მისასვლელების მზადყოფნასა და საერთაშორისო ტვირთნაკადების მოზიდვის შესაძლებლობაზე.

საქართველოს სატრანზიტო კონკურენტუნარიანობა — სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების შემდეგი ეტაპი

საქართველოს პორტებში ტვირთნაკადის 24%-იანი ზრდა, ბათუმისა და ფოთის ოპერატორების მიერ გამოქვეყნებული შედეგები და სახელმწიფოს მიერ დასახული 2029 წლის მიზანი აჩვენებს, რომ საზღვაო ინფრასტრუქტურა ქვეყნის სატრანსპორტო პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ მიმართულებად რჩება.

თუმცა, ტვირთბრუნვის ზრდა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ არსებული ინფრასტრუქტურა მომავალში მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად საკმარისი იქნება. სექტორის კონკურენტუნარიანობა დამოკიდებული იქნება პორტების ტექნიკურ გადაიარაღებაზე, ნავმისადგომებისა და ტერმინალების განვითარებაზე, სარკინიგზო კავშირების გაუმჯობესებასა და ტვირთის დამუშავების დროის შემცირებაზე.

აქვე აღსანიშნავია ისიც, რომ ბათუმისა და ფოთის მონაცემები განსხვავებულ ტენდენციებს აჩვენებს. კერძოდ,  ბათუმში განსაკუთრებით გაიზარდა საბორნე და საკონტეინერო ტვირთები, ფოთში კი გენერალური ტვირთების მოცულობა. ეს განსხვავება ხაზს უსვამს პორტების ფუნქციური შესაძლებლობების განვითარებისა და სპეციალიზაციის მნიშვნელობას.

შესაბამისად, მომდევნო წლებში საქართველოსთვის მთავარი გამოწვევა მზარდი სატრანზიტო მოთხოვნის მდგრად ეკონომიკურ შესაძლებლობად გარდაქმნა იქნება. 2029 წლისთვის 30 მლნ ტონის გამტარუნარიანობის მიზნის მიღწევა მოითხოვს არა მხოლოდ მსხვილ ინფრასტრუქტურულ ინვესტიციებს, არამედ პორტების, რკინიგზისა და ლოჯისტიკური მომსახურების ერთიან, კოორდინირებულ განვითარებას.