ჩინეთი ეკონომიკის შენელების ფონზე საბიუჯეტო ხარჯებს დააჩქარებს
ჩინეთის ხელისუფლება გეგმავს დააჩქაროს საბიუჯეტო ხარჯები, გააფართოოს შიდა მოთხოვნა და საჭიროების შემთხვევაში მიიღოს მხარდაჭერის დამატებითი ზომები მსოფლიოს მეორე ეკონომიკის ზრდის შენელების შემდეგ. ამასთან, პოლიტბიუროს არ გამოუცხადებია მასშტაბური ახალი სტიმულირების პაკეტი, არ შეუცვლია ბიუჯეტი და არ გადაუხედავს სახელმწიფო ობლიგაციების გამოშვების გრაფიკისთვის.
ჩინეთმა მასშტაბური სტიმულების ნაცვლად მიზნობრივი მხარდაჭერა აირჩია
ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიურომ 30 ივლისს განსაზღვრა 2026 წლის მეორე ნახევრის ეკონომიკური პრიორიტეტები. სხდომა ჩინეთის ცკ კპკ-ის გენერალური მდივნისა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარის, სი ძინპინის თავმჯდომარეობით გაიმართა.
საბოლოო შეტყობინების გამოქვეყნებამდე Bloomberg იტყობინებოდა, რომ ქვეყნის უმაღლესი ხელმძღვანელობა ეკონომიკური მაჩვენებლების გაუარესების შემდეგ მხარდაჭერის ახალ ზომებს განიხილავდა. მიღებული გადაწყვეტილებები მოლოდინებთან შედარებით თავშეკავებული აღმოჩნდა: ხელისუფლება დაჰპირდა მოქმედი პროგრამების სრულად ამოქმედებასა და დამატებითი მიზნობრივი ზომების დროულ დანერგვას, მაგრამ ცალკე მსხვილი დაფინანსების პაკეტი არ წარმოუდგენია.
როგორც სააგენტო „სინხუას“ განცხადებიდან ირკვევა, პეკინი გააგრძელებს უფრო აქტიურ საბიუჯეტო და ზომიერად რბილ მონეტარულ პოლიტიკას. ხელისუფლება გეგმავს კონტრციკლური რეგულირების გაძლიერებას — ზომების, რომლებიც ხელს უწყობს მოთხოვნასა და ბიზნესაქტივობას ეკონომიკური შენელების დროს — ასევე საბიუჯეტო ხარჯებისა და სახელმწიფო ობლიგაციებით მოზიდული სახსრების ათვისების დაჩქარებას.
ბიუჯეტის დეფიციტის გაზრდის ან დამატებითი ობლიგაციების გამოშვების შესახებ ცალკე გადაწყვეტილება არ მიღებულა. ამიტომ, ივლისის განცხადებები უპირველეს ყოვლისა ნიშნავს უკვე დამტკიცებული ბიუჯეტის უფრო სწრაფ შესრულებას და არა სახელმწიფო სესხების მკვეთრ გაფართოებას.
ჩინეთის მშპ-ის ზრდა 4,3 პროცენტამდე შენელდა
ჩინეთის ეკონომიკა 2026 წლის მეორე კვარტალში წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 4,3%-ით გაიზარდა, პირველ კვარტალში დაფიქსირებული 5%-იანი ზრდის შემდეგ. წინა სამ თვესთან შედარებით მთლიანი შიდა პროდუქტი 0,9%-ით გაიზარდა.
პირველ ნახევარწლიურ პერიოდში მშპ-მ 69,57 ტრილიონ იუანს მიაღწია და 4,7%-ით გაიზარდა. ეს შედეგი მთავრობის მიერ დადგენილ 4,5–5%-იან წლიურ დიაპაზონში ჯდება. ცალკეული კვარტალის მაჩვენებლის შედარება წლიურ მიზანთან სიფრთხილეს მოითხოვს: გეგმის შესასრულებლად გათვალისწინებულია მთელი 2026 წლის ზრდა.
ჩინეთის სტატისტიკის სახელმწიფო სამმართველოს მონაცემები აჩვენებს შესამჩნევ სხვაობას სტაბილურ წარმოებასა და სუსტ შიდა მოთხოვნას შორის. თავად უწყებამ აღიარა, რომ შეუსაბამობა ძლიერ მიწოდებასა და არასაკმარის მოთხოვნას შორის კვლავ მწვავეა, ხოლო ეკონომიკის შემდგომი აღდგენის საფუძველი განმტკიცებას საჭიროებს.
მოხმარება და ინვესტიციები სუსტი რჩება
სამომხმარებლო საქონლის საცალო გაყიდვები პირველ ნახევარწელში მხოლოდ 1,3%-ით გაიზარდა და 24,87 ტრილიონი იუანი შეადგინა. ივნისში წლიურმა ზრდამ 1% შეადგინა. საზოგადოებრივი კვების ობიექტების შემოსავლები ექვს თვეში 2,8%-ით გაიზარდა.
საქონლისა და მომსახურების გაყიდვების უფრო ფართო მაჩვენებელი 2,7%-ით გაიზარდა. მომსახურების გაყიდვები 5,3%-ით გაიზარდა, ხოლო საქონლის გაყიდვებს 1,1% დაემატა. ეს მიუთითებს უფრო სტაბილურ მოთხოვნაზე ტურიზმში, კავშირგაბმულობაში, დასვენებასა და სხვა სერვისებში, მატერიალური საქონლით ვაჭრობის სუსტი დინამიკის ფონზე.
ძირითად კაპიტალში ინვესტიციები, სოფლის შინამეურნეობების გარეშე, 5,7%-ით შემცირდა და 22,64 ტრილიონი იუანი შეადგინა. უძრავი ქონების გარეშე კლებამ 2,7% შეადგინა. ინფრასტრუქტურაში დაბანდება 2,4%-ით შემცირდა, გადამამუშავებელ მრეწველობაში — 1,2%-ით, ხოლო კერძო ინვესტიციები 8,5%-ით დაეცა.
ყველაზე ღრმა ვარდნა საცხოვრებელ სექტორში შენარჩუნდა. უძრავი ქონების მშენებლობაში ინვესტიციები 18%-ით შემცირდა, გაყიდული ახალი კომერციული ობიექტების ფართობი — 11,6%-ით, ხოლო მათი გაყიდვების ღირებულება — 13,6%-ით. პოლიტბიურომ კვლავ დააყენა ბაზრის სტაბილიზაციის ამოცანა, მაგრამ დეველოპერებისა თუ საცხოვრებლის მყიდველებისთვის ახალი დეტალური ზომები არ წარმოუდგენია.
მრეწველობა და ტექნოლოგიები უსწრებს შიდა მოთხოვნას
მსხვილი სამრეწველო საწარმოების, ანუ იმ კომპანიების დამატებული ღირებულება, რომელთა წლიური შემოსავალი ძირითადი საქმიანობიდან არანაკლებ 20 მილიონი იუანია, პირველ ნახევარწელში 5,4%-ით გაიზარდა. გადამამუშავებელი მრეწველობა 5,6%-ით გაიზარდა, აღჭურვილობის წარმოება — 9,3%-ით, მაღალტექნოლოგიური წარმოება — 13,3%-ით.
სამგანზომილებიანი ბეჭდვის მოწყობილობების გამოშვება 48,5%-ით გაიზარდა, ლითიუმ-იონური აკუმულატორების — 39,3%-ით, სამრეწველო რობოტების — 28%-ით. კაპიტალური დაბანდებების საერთო შემცირების მიუხედავად, ინვესტიციები მაღალტექნოლოგიურ დარგებში 4,6%-ით გაიზარდა.
მომსახურების სფეროს 5,2% დაემატა. საინფორმაციო ტექნოლოგიებში, პროგრამულ უზრუნველყოფასა და მონაცემთა გადაცემაში ზრდამ 10,7%-ს მიაღწია. ეს მაჩვენებლები ადასტურებს, რომ სამრეწველო მოდერნიზაცია და ციფრული დარგები განაგრძობს ეკონომიკის მხარდაჭერას, თუმცა ჯერჯერობით ვერ ანაზღაურებს მოხმარების, უძრავი ქონებისა და კერძო ინვესტიციების სისუსტეს.
ექსპორტი ინარჩუნებს ჩინეთის ეკონომიკის საყრდენის როლს
საქონლით საგარეო ვაჭრობა პირველ ნახევარწელში იუანში 16,9%-ით გაიზარდა და 25,47 ტრილიონი იუანი შეადგინა. ექსპორტი 13,4%-ით გაიზარდა და 14,73 ტრილიონი იუანი შეადგინა, იმპორტი კი 22,1%-ით გაიზარდა და 10,74 ტრილიონ იუანს მიაღწია.
საზღვარგარეთ მანქანებისა და ელექტროტექნიკური პროდუქციის მიწოდება 20,1%-ით გაიზარდა. კერძო საწარმოების საგარეო ვაჭრობა 17%-ით გაიზარდა, ხოლო მათი წილი საერთო სავაჭრო ბრუნვაში 57%-ს გაუტოლდა.
ძლიერი ექსპორტი არბილებს შიდა შენელების შედეგებს, მაგრამ ამავდროულად აძლიერებს ეკონომიკის დამოკიდებულებას საგარეო მოთხოვნაზე. პოლიტბიურომ განაცხადა მომსახურებით ვაჭრობის განვითარების, უცხოური ინვესტიციების მოზიდვისა და უფრო დაბალანსებული საგარეო ვაჭრობის მიღწევის განზრახვის შესახებ.
პეკინი დააჩქარებს უკვე დამტკიცებულ საინვესტიციო პროექტებს
მხარდაჭერის ძირითადი ნაწილი მიმართული იქნება ინფრასტრუქტურაზე, აღჭურვილობის განახლებაზე, სახელმწიფო პროგრამებსა და შესყიდვების სტიმულირებაზე. ხელისუფლება გეგმავს ექვსი მსხვილი ინფრასტრუქტურული ქსელის შექმნის დაჩქარებას, მათ შორის ენერგეტიკის, წყალმომარაგების, ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის, მიწისქვეშა კომუნიკაციების, კავშირგაბმულობისა და გამოთვლითი ცენტრების მიმართულებით.
მარტში წარმოდგენილი გეგმა, რომელიც გამოქვეყნებულია ჩინეთის სამთავრობო პორტალზე, 2026 წელს ითვალისწინებს 7 ტრილიონ იუანზე მეტ მთლიან ინვესტიციას ინფრასტრუქტურაში, საზოგადოებრივ მომსახურებასა და სხვა საკვანძო მიმართულებებში. ეს თანხა არ წარმოადგენს ახალ ივლისის პაკეტს და არ უნდა განიხილებოდეს ექსკლუზიურად ცენტრალური მთავრობის პირდაპირ ხარჯებად.
ზეგრძელვადიანი სპეციალური სახელმწიფო ობლიგაციებიდან 250 მილიარდი იუანი განკუთვნილია ძველი საყოფაცხოვრებო ტექნიკის, ავტომობილებისა და სხვა საქონლის ახლით ჩანაცვლების პროგრამებისთვის. კიდევ 100 მილიარდი იუანი გათვალისწინებულია შეთანხმებული საბიუჯეტო და ფინანსური ზომებისთვის, რომლებიც მხარს უჭერს კერძო ინვესტიციებსა და სამომხმარებლო ხარჯებს.
მონეტარული პოლიტიკა ზომიერად რბილი დარჩება
პოლიტბიურომ გასცა განკარგულება მონეტარული ინსტრუმენტების კომპლექსურად და დროულად გამოყენების შესახებ. მათ შორისაა საპროცენტო განაკვეთები, ბანკების სავალდებულო რეზერვების ნორმები და ფინანსური სისტემისთვის ლიკვიდურობის, ანუ დაკრედიტებისა და ანგარიშსწორებისთვის საჭირო სახსრების მიწოდება.
თუმცა სხდომაზე განაკვეთების ან სარეზერვო მოთხოვნების კონკრეტული შემცირება არ გამოცხადებულა. გადაწყვეტილებები დამოკიდებული იქნება მოთხოვნის დინამიკაზე, დაკრედიტებაზე, უძრავი ქონების ბაზარსა და საგარეო რისკებზე.
სამომხმარებლო ფასები პირველ ნახევარწელში 1%-ით გაიზარდა, საბაზისო ინფლაციამ სურსათისა და ენერგორესურსების გარეშე 1,2% შეადგინა, ხოლო მწარმოებელთა ფასები 1,5%-ით გაიზარდა. ეს მაჩვენებლები არ მიუთითებს ფასების საყოველთაო კლებაზე მთელ ეკონომიკაში, თუმცა ზომიერი ინფლაცია ერწყმის სუსტ მოხმარებასა და ჭარბ მიწოდებას ცალკეულ დარგებში.
ხელისუფლება შეზღუდავს დამანგრეველ საფასო კონკურენციას
პეკინი აპირებს ებრძოლოს პრაქტიკას, როდესაც კომპანიები მუდმივად ამცირებენ ფასებსა და მოგებას ბაზრის წილის შენარჩუნების მიზნით. ასეთმა კონკურენციამ შეიძლება გაზარდოს გამოშვება, მაგრამ აუარესებს საწარმოების ფინანსურ მდგომარეობას, ამცირებს საინვესტიციო შესაძლებლობებს და აძლიერებს ზეწოლას ფასებზე.
ხელისუფლებამ ასევე განაცხადა ერთიანი შიდა ბაზრის განვითარების, კერძო და ციფრული პლატფორმების მხარდაჭერის, სახელმწიფო საწარმოების რეფორმისა და პროგრამა „ხელოვნური ინტელექტი პლუსის“ შემდგომი წინსვლის შესახებ. ეს პროგრამა ითვალისწინებს ხელოვნური ინტელექტის სისტემების უფრო ფართო გამოყენებას მრეწველობაში, მომსახურებასა და სახელმწიფო მმართველობაში.
დამატებით პრიორიტეტებში შევიდა დასაქმების მხარდაჭერა, მოქნილი ფორმით დასაქმებული მუშაკების დაცვა, ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოების სავალო რისკების შემცირება, მცირე და საშუალო ფინანსური ორგანიზაციების გაჯანსაღება და კაპიტალის ბაზრის დაფინანსების მექანიზმების რეფორმა.
როგორც იტყობინებოდა Reuters, მრავალი ეკონომისტი უკვე გათვალისწინებული ინფრასტრუქტურული პროექტების დაჩქარებას მიიჩნევს ზრდის სტაბილიზაციის საშუალებად ბიუჯეტის დეფიციტის გაზრდის გარეშე. ამასთან, ახალი თანხების, ვადებისა და მოსახლეობის შემოსავლების პირდაპირი მხარდაჭერის ზომების არარსებობა ადასტურებს გადაწყვეტილებების ფრთხილ ხასიათს.
როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, საბიუჯეტო სახსრების დაჩქარებულ ათვისებას შეუძლია ჩინეთის ეკონომიკის მხარდაჭერა მეორე ნახევარწელში, თუმცა ზომების სტრუქტურა მოწყვლადი რჩება: ინვესტიციები უძრავ ქონებაში 18%-ით შემცირდა, კერძო დაბანდებები — 8,5%-ით, ხოლო საცალო გაყიდვები მხოლოდ 1,3%-ით გაიზარდა. თუ მხარდაჭერა კვლავ ძირითადად ინფრასტრუქტურასა და წარმოებაზე იქნება კონცენტრირებული, ძლიერ მიწოდებასა და სუსტ შიდა მოთხოვნას შორის არსებული სხვაობა შენარჩუნდება. უფრო მდგრადი ზრდისთვის პეკინს დასჭირდება ზომები, რომლებიც შესამჩნევად გაზრდის შინამეურნეობების შემოსავლებს, მოხმარებასა და კერძო ბიზნესის თავდაჯერებულობას.
FAQ: ჩინეთის ეკონომიკის სტიმულირება
გამოაცხადა თუ არა ჩინეთმა ახალი მსხვილი სტიმულირების პაკეტი?
არა. პოლიტბიურო დაჰპირდა მოქმედი საბიუჯეტო პროგრამების დაჩქარებას და საჭიროების შემთხვევაში დამატებითი მიზნობრივი ზომების მიღებას, მაგრამ ცალკე მსხვილი პაკეტი, ბიუჯეტის შეცვლა ან ობლიგაციების გამოშვების ახალი გრაფიკი არ გამოუცხადებია.
რამდენად სწრაფად იზრდებოდა ჩინეთის ეკონომიკა 2026 წლის მეორე კვარტალში?
მშპ წლიური გამოხატულებით 4,3%-ით გაიზარდა, ხოლო წინა კვარტალთან შედარებით — 0,9%-ით. მთლიანად პირველ ნახევარწელში ეკონომიკა 4,7%-ით გაიზარდა.
რა არის ჩინეთის მიზანი მშპ-ის ზრდასთან დაკავშირებით 2026 წელს?
მთავრობამ დაადგინა წლიური მიზნობრივი დიაპაზონი 4,5–5%. მეორე კვარტალის მაჩვენებელი პირდაპირ ვერ ჩაითვლება მიზნის შეუსრულებლობად, რადგან ის ეხება მთლიან წელს.
რომელი დარგები მიიღებს მხარდაჭერას?
პრიორიტეტებად დასახელებულია ინფრასტრუქტურა, აღჭურვილობის განახლება, სამომხმარებლო პროგრამები, ფუნდამენტური კვლევები, ხელოვნური ინტელექტი, პერსპექტიული წარმოებები და უძრავი ქონების სტაბილიზაცია.
რატომ რჩება შიდა მოთხოვნა მთავარ პრობლემად?
სამომხმარებლო საქონლის საცალო გაყიდვები მხოლოდ 1,3%-ით გაიზარდა, მაშინ როდესაც სამრეწველო წარმოება 5,4%-ით გაიზარდა. ეს აჩვენებს, რომ მიწოდება გაცილებით სწრაფად იზრდება, ვიდრე მოხმარება.
