English  עברית  ქართული  Русский  

საბერძნეთი მიგრანტების გაძევებას აჩქარებს

საბერძნეთი მიგრანტების გაძევებას აჩქარებს

საბერძნეთი გახდა ევროკავშირის ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა, რომელსაც დაბრუნების ახალი ევროპული პოლიტიკა ეროვნულ კანონმდებლობაში გადააქვს: პარლამენტმა დაამტკიცა თავშესაფარზე უარყოფილ განმცხადებელთა დაჩქარებული დეპორტაცია და მათი ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულ მომავალ დაბრუნების ცენტრებში გადაყვანის შესაძლებლობა. ათენისთვის ეს არა მხოლოდ მიგრაციული რეფორმაა, არამედ ევროპის სამხრეთ საზღვარზე კონტროლის უფრო მკაცრი მოდელის განმტკიცების მცდელობაც.

პარლამენტმა დაადასტურა დაჩქარებული დაბრუნებები

საბერძნეთის პარლამენტმა 2026 წლის 9 ივნისს გვიან საღამოს დაამტკიცა კანონი, რომელიც აჩქარებს იმ პირთა დეპორტაციას, ვისი თავშესაფრის მოთხოვნაც უარყოფილი იქნა. კანონი ასევე იძლევა ასეთი პირების ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულ სპეციალურ „დაბრუნების ცენტრებში“ გადაყვანის საშუალებას, თუ საბერძნეთი და ევროკავშირის სხვა ქვეყნები მესამე სახელმწიფოებთან შესაბამის ორმხრივ შეთანხმებებს გააფორმებენ.

დაბრუნება მიგრაციულ პოლიტიკაში არის უცხო ქვეყნის მოქალაქის გამგზავრების ან გაძევების პროცედურა, რომელსაც ქვეყანაში დარჩენის უფლება არ გააჩნია. თავშესაფრის მაძიებელთა შემთხვევაში საქმე ეხება პირებს, რომლებსაც სახელმწიფომ საქმის განხილვის შემდეგ საერთაშორისო დაცვაზე უარი უთხრა. ხელისუფლება აცხადებს, რომ თავშესაფრის სისტემა ნდობას კარგავს, თუ უარს ფაქტობრივი გამგზავრება არ მოჰყვება.

ახალი კანონი უფრო ფართო ევროპულ ძვრას ასახავს. ევროკავშირი უკვე რამდენიმე წელია ცდილობს დაბრუნების პროცესის დაჩქარებას, რადგან გამგზავრების შესახებ გადაწყვეტილებების მნიშვნელოვანი ნაწილი არ სრულდება. საგარეო საზღვრის ქვეყნებისთვის, მათ შორის საბერძნეთისთვის, იტალიისთვის, ესპანეთისთვის, კვიპროსისა და მალტისთვის, ეს განსაკუთრებით მგრძნობიარეა: ისინი პირველები იღებენ მიგრანტებს, თუმცა ხშირად ვერ ახერხებენ მათ სწრაფ დეპორტაციას, ვინც დაცვა ვერ მიიღო.

დაბრუნების ცენტრები ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ გადადის

რეფორმის ყველაზე სადავო ნაწილი ადამიანების ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულ დაბრუნების ცენტრებში გაგზავნის შესაძლებლობაა. ასეთმა ცენტრებმა უნდა მიიღონ პირები, რომლებსაც ყოფნის უფლებაზე უარი ეთქვათ, და დააკავონ ისინი წარმოშობის ქვეყანაში ან მათ მიმღებ სხვა ქვეყანაში შემდგომ დაბრუნებამდე. პრაქტიკაში ეს მიგრაციული ინფრასტრუქტურის ნაწილის ევროპის ტერიტორიის გარეთ გადატანას ნიშნავს.

დაბრუნების ცენტრი არ არის ჩვეულებრივი ლტოლვილთა ბანაკი და არც დროებითი მიღების პუნქტი. მისი ფუნქცია მდგომარეობს არა ადამიანის ინტეგრაციაში ან პირველადი განცხადების განხილვაში, არამედ გამგზავრების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფაში. სწორედ ამიტომ უფლებადამცველები შიშობენ, რომ ასეთი სტრუქტურები შესაძლოა სამართლებრივი გაურკვევლობის ზონებად იქცეს, სადაც სასამართლოების, ადვოკატების, ჟურნალისტებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხრიდან კონტროლი უფრო სუსტი იქნება.

საბერძნეთი მარტო არ მოქმედებს. გერმანია, ნიდერლანდები, ავსტრია, დანია და საბერძნეთი განიხილავენ ასეთი მექანიზმების ევროპის ფარგლებს გარეთ შექმნას. ევროკავშირისთვის ეს დაბრუნების პროცედურების უფრო მეტად აღსრულებადობის მცდელობაა, განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც წარმოშობის ქვეყნები უარს ამბობენ საკუთარი მოქალაქეების მიღებაზე ან აჭიანურებენ დოკუმენტების გაფორმებას.

ათენი რეფორმას ევროპულ პაქტს უკავშირებს

საბერძნეთის ხელისუფლება ახალ კანონს წარმოაჩენს, როგორც ევროკავშირის მიგრაციისა და თავშესაფრის პაქტთან ადაპტაციის ნაწილს. ამ პაკეტმა უნდა შეცვალოს რეგისტრაციის, შემოწმების, პასუხისმგებლობის განაწილების, განცხადებების განხილვისა და იმ პირთა დაბრუნების წესები, რომლებმაც დარჩენის უფლება ვერ მიიღეს. ათენისთვის მნიშვნელოვანია აჩვენოს, რომ ქვეყანა არა მხოლოდ იცავს ევროკავშირის საგარეო საზღვარს, არამედ სწრაფად ნერგავს ახალ საერთო ევროპულ ინსტრუმენტებს.

ევროკავშირის მიგრაციისა და თავშესაფრის პაქტი არის კანონთა კომპლექსი, რომელმაც სისტემა უფრო მართვადი უნდა გახადოს 2015 წლის კრიზისისა და ჩამოსვლების შემდგომი ტალღების შემდეგ. იგი აძლიერებს პროცედურებს საზღვარზე, აწესებს განხილვის უფრო მკაფიო ვადებს, აფართოებს მონაცემთა გაცვლას და დაბრუნებას მიგრაციული პოლიტიკის ცენტრალურ ელემენტად აქცევს.

საბერძნეთისთვის ამ გადასვლას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ქვეყანა უკვე ათ წელზე მეტია ევროპული მიგრაციის წინა ხაზზე იმყოფება. ეგეოსის ზღვის კუნძულები, სახმელეთო საზღვარი თურქეთთან, ხოლო ბოლო წლებში ასევე მარშრუტები ლიბიის, კრეტისა და გავდოსის გავლით, მუდმივად ამოწმებს სისტემის უნარს, მიიღოს, დაარეგისტრიროს, განათავსოს და დააბრუნოს ადამიანები.

საბერძნეთი რჩება აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის მთავარ მარშრუტად

UNHCR-ის მონაცემებით, 2025 წელს საბერძნეთში ზღვით ჩავიდა 41 696 ლტოლვილი და მიგრანტი, კიდევ 7 075 ადამიანი კი ხმელეთით შემოვიდა. ეს გაცილებით ნაკლებია 2015 წელთან შედარებით, როდესაც ქვეყანაზე ასობით ათასმა ადამიანმა გაიარა, თუმცა საგრძნობლად მეტია პანდემიის შემდგომ ჩამოსვლების მკვეთრი ვარდნის პერიოდთან შედარებით.

მარშრუტი შეიცვალა. თუ ადრე ძირითადი დატვირთვა მოდიოდა ლესბოსზე, ქიოსზე, სამოსსა და თურქეთის სანაპიროსთან მდებარე სხვა კუნძულებზე, 2025 წელს მკვეთრად გაიზარდა კრეტისა და გავდოსის მნიშვნელობა ჩრდილოეთ აფრიკიდან, უპირველეს ყოვლისა ლიბიიდან მომავალი მარშრუტების გამო. ამან შეცვალა ზეწოლის გეოგრაფია: კუნძულები, რომლებსაც მასობრივი მიღების ჩვეული ინფრასტრუქტურა არ გააჩნდათ, ახალი ნაკადების წინაშე აღმოჩნდნენ.

მთავრობისთვის ეს გამკაცრების სასარგებლოდ არგუმენტად იქცა. ათენი აცხადებს, რომ სისტემამ არა მხოლოდ უნდა მიიღოს განცხადებები, არამედ სწრაფად გამიჯნოს დაუსაბუთებელი საქმეები, ებრძოლოს კონტრაბანდისტებს და დააბრუნოს ისინი, ვისაც დაცვის უფლება არ აქვს. კრიტიკოსები პასუხობენ, რომ სისწრაფემ არ უნდა ჩაანაცვლოს ინდივიდუალური განხილვა და გასაჩივრების უფლება.

დაბრუნება ევროპული სისტემის სუსტ რგოლად რჩება

რეფორმის მთავარი მიზეზი ევროკავშირში დაბრუნების დაბალი ეფექტიანობაა. ბევრ ქვეყანაში ადამიანები, რომლებმაც ტერიტორიის დატოვების განკარგულება მიიღეს, ფაქტობრივად ადგილზე რჩებიან: დოკუმენტების არქონის, წარმოშობის ქვეყნის მიერ მათი მიღების უარის, სასამართლო გასაჩივრებების, არგაძევების (non-refoulement) პრინციპის დარღვევის რისკის ან პირადობის დადგენის შეუძლებლობის გამო.

არგაძევების პრინციპი — ეს არის ადამიანის დაბრუნების აკრძალვა იქ, სადაც მას შეიძლება წამება, დევნა, არაადამიანური მოპყრობა ან სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდეს. ის ლტოლვილთა საერთაშორისო სამართლისა და ადამიანის უფლებების ერთ-ერთი საბაზისო პრინციპია. ამიტომ, თავშესაფარზე უარის თქმის შემთხვევაშიც კი, სახელმწიფო ვალდებულია გადაამოწმოს, შეუქმნის თუ არა დეპორტაცია დაუშვებელ რისკს.

სწორედ აქ წარმოიშობა კონფლიქტი პოლიტიკურ ლოგიკასა და სამართლებრივ სისტემას შორის. პოლიტიკოსებს სურთ ამომრჩეველს აჩვენონ, რომ უარი გამგზავრებას ნიშნავს. იურისტები და უფლებადამცველები შეახსენებენ, რომ ყოველი დაბრუნება მოითხოვს უსაფრთხოების შემოწმებას, დაცვაზე ხელმისაწვდომობასა და გასაჩივრების შესაძლებლობას. რაც უფრო სწრაფია პროცედურა, მით უფრო მაღალია შეცდომების რისკი.

ახალი კანონი აძლიერებს შემაკავებელ სიგნალს

საბერძნეთი უკვე რამდენიმე წელია უფრო მკაცრი მიგრაციული პოლიტიკისკენ მიდის. ხელისუფლებამ გააძლიერა დახურული მიღების ცენტრები კუნძულებზე, გაამკაცრა კონტროლი საზღვრებზე და გააფართოვა ადმინისტრაციული დაკავების პრაქტიკა. ახალი კანონი ამ მოდელს უმატებს გაძევების უფრო სწრაფ მექანიზმს და გარე დაბრუნების ცენტრების პერსპექტივას.

შეკავება არის პოლიტიკა, როდესაც სახელმწიფო ცდილობს არალეგალური შემოსვლა ნაკლებად მიმზიდველი გახადოს დაკავების, უარის თქმისა და დეპორტაციის რისკის გაზრდით. ათენში მიაჩნიათ, რომ ასეთი სიგნალის გარეშე აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის გავლით მარშრუტები კვლავ გაიზრდება, ხოლო კონტრაბანდისტები პროცედურების სისუსტეს გამოიყენებენ.

თუმცა შეკავებას საზღვრები აქვს. ადამიანები აგრძელებენ გზას, თუ გარბიან კონფლიქტებს, სიღარიბეს, რეპრესიებს, კლიმატურ რისკებს ან პერსპექტივის უქონლობას. უფრო მკაცრმა პოლიტიკამ შესაძლოა შეამციროს ჩამოსვლების რაოდენობა ერთ მარშრუტზე, მაგრამ ხშირად ნაკადი უფრო სახიფათო გზებზე გადაჰყავს, რაც ზრდის სიკვდილიანობას და აძლიერებს კონტრაბანდისტებზე დამოკიდებულებას.

უფლებადამცველები სამართლებრივი „ნაცრისფერი ზონის“ შესახებ აფრთხილებენ

რეფორმის კრიტიკა უპირველეს ყოვლისა ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ მომავალ დაბრუნების ცენტრებს უკავშირდება. ევროპის საბჭო, უფლებადამცველი ორგანიზაციები და ევროპელი დეპუტატების ნაწილი აფრთხილებენ, რომ ასეთი სტრუქტურები შესაძლოა ადამიანის უფლებების თვალსაზრისით „შავ ხვრელებად“ იქცეს, თუ იქ არ იქნება სრულფასოვანი ხელმისაწვდომობა ადვოკატებთან, სასამართლოებთან, სამედიცინო დახმარებასთან, მონიტორინგსა და დაცვის პროცედურებთან.

მთავარი კითხვაა — ვინ აგებს პასუხს ადამიანზე, რომელიც ევროკავშირის გარეთ არსებულ ცენტრში იმყოფება. თუ ის საბერძნეთმა გადაიყვანა, მაგრამ ტერიტორია მესამე ქვეყანას ეკუთვნის, ჩნდება რთული იურიდიული კონსტრუქცია. პასუხისმგებლობა შესაძლოა განაწილდეს ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოს, მიმღებ ქვეყანას, ცენტრის ოპერატორსა და ევროპულ ინსტიტუტებს შორის. რაც უფრო რთულია სქემა, მით უფრო რთულია უფლებების დაცვის მიღწევა.

შიშებს აძლიერებს მიგრაციის გარე დამუშავების წინა მცდელობების გამოცდილება. ავსტრალია, დიდი ბრიტანეთი და ევროკავშირის ზოგიერთი ქვეყანა უკვე განიხილავდნენ ან იყენებდნენ მიგრაციული პროცედურების საკუთარი ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ გატანის მოდელებს. მათ გარშემო თითქმის ყოველთვის წარმოიშობოდა დავა ხანგრძლივი დაკავების, ადამიანთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის, მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობისა და სამართლებრივი ჩიხიდან გამოსვლის ფაქტობრივი შეუძლებლობის შესახებ.

საბერძნეთის პოლიტიკა საერთო ევროპული შემობრუნების ნაწილი ხდება

საბერძნეთის ახალი კანონი არ შეიძლება განხილულ იქნეს საერთო ევროპული პოლიტიკისგან განცალკევებით. 2026 წელს ევროკავშირი დაბრუნების უფრო მკაცრ წესებს უჭერს მხარს, მათ შორის გარე პლატფორმების შექმნის შესაძლებლობას, განმეორებით შესვლაზე უფრო ხანგრძლივ აკრძალვებსა და სანქციების გამკაცრებას მათთვის, ვინც არ ასრულებს გამგზავრების გადაწყვეტილებას. ეს მიგრაციულ დისკუსიაში მარჯვნივ პოლიტიკურ გადახრას ასახავს.

მიზეზი მხოლოდ ჩამოსულთა რაოდენობის ზრდაში არ არის. მიგრაცია ევროპული არჩევნების, შიდაპოლიტიკური კრიზისებისა და მემარჯვენე პარტიების ზრდის ერთ-ერთ მთავარ თემად იქცა. ცენტრისტული მთავრობები სულ უფრო ხშირად იღებენ მკაცრ რიტორიკას, რათა აჩვენონ საზღვრებზე კონტროლი და შეამცირონ ოპოზიციის მხრიდან ზეწოლა.

ამ ლოგიკაში საბერძნეთი გამონაკლისი კი არა, ერთ-ერთი ფრონტისპირა სახელმწიფოა. მის ხელისუფლებას სურს, რომ ევროკავშირმა არა მხოლოდ მოითხოვოს პროცედურების დაცვა, არამედ დაეხმაროს ადამიანების ფიზიკურ დაბრუნებაში, ინფრასტრუქტურის დაფინანსებაში, მესამე ქვეყნებთან შეთანხმებების გაფორმებასა და პასუხისმგებლობის განაწილებაში.

მესამე ქვეყნები საკვანძო მონაწილეები ხდებიან

მესამე ქვეყნებთან შეთანხმებების გარეშე დაბრუნების ცენტრები პრაქტიკული გამოყენების არმქონე იურიდიულ კონსტრუქციად დარჩება. ევროკავშირის მიღმა არსებული სახელმწიფო უნდა დათანხმდეს იმ ადამიანების მიღებას, რომლებიც მისი მოქალაქეები არ არიან, ან მათ დროებით განთავსებას შემდგომ დეპორტაციამდე. სანაცვლოდ ის, სავარაუდოდ, მოითხოვს ფულს, სავიზო დათმობებს, სავაჭრო უპირატესობებს, ინვესტიციებს ან პოლიტიკურ მხარდაჭერას.

ასეთი შეთანხმებები შეიძლება გავდეს ევროკავშირის მიგრაციულ გარიგებებს თურქეთთან, ტუნისთან, ეგვიპტესთან, ლიბანთან და სხვა პარტნიორებთან, თუმცა დაბრუნების ცენტრები უფრო სადავო ფორმატია. თუ მესამე ქვეყანა იღებს დაფინანსებას ადამიანების დაკავებისთვის, ჩნდება ევროკავშირის დამოკიდებულების რისკი იმ რეჟიმებზე, რომელთა ადამიანის უფლებათა სტანდარტები შესაძლოა ევროპულზე დაბალი იყოს.

საბერძნეთისთვის ეს საკითხი განსაკუთრებით მგრძნობიარეა თურქეთიდან, ლიბიიდან და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან მომავალი მარშრუტების გამო. ათენი დაინტერესებულია, რომ წარმოშობისა და ტრანზიტის ქვეყნებმა უფრო აქტიურად მიიღონ ადამიანები უკან. თუმცა დაბრუნების შესახებ მოლაპარაკებები ყოველთვის რთულია: მთავრობებს არ სურთ დეპორტირებული მოქალაქეების მიღება, განსაკუთრებით თუ მათ დოკუმენტები არ აქვთ ან შესაძლოა სამშობლოში პოლიტიკურ პრობლემად იქცნენ.

სასამართლოები რეფორმის მთავარი ფილტრი გახდება

კანონის მიღების შემდეგაც კი მისი პრაქტიკული გამოყენება სასამართლოებზე იქნება დამოკიდებული. ნებისმიერი დაჩქარებული დეპორტაცია შეიძლება გასაჩივრდეს, თუ განმცხადებელი ამტკიცებს, რომ მისი საქმე ზედაპირულად განიხილეს, თარგმანი იყო უხარისხო, მტკიცებულებები არ მიიღეს, გასაჩივრების ვადა იყო ძალიან მოკლე ან დაბრუნება ქმნის საერთაშორისო სამართლის დარღვევის რისკს.

საბერძნეთის სასამართლოები, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო და ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლო შესაძლოა საკვანძო არბიტრებად იქცნენ. თუ დაბრუნების ცენტრების პრაქტიკა დაარღვევს ეფექტური დაცვის უფლებას, კოლექტიური გაძევების აკრძალვას ან არგაძევების პრინციპს, ის შესაძლოა შეიზღუდოს ან დაიბლოკოს. ამიტომ მთავრობისთვის მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მკაცრი კანონის მიღება, არამედ ისეთი პროცედურის ჩამოყალიბებაც, რომელიც სასამართლო შემოწმებას გაუძლებს.

ეს რეფორმას ნაკლებად მარტივს ხდის, ვიდრე პოლიტიკურად ჩანს. დეპორტაციის შესახებ სწრაფ გადაწყვეტილებას თან უნდა ახლდეს თარგმანი, იურიდიული დახმარება, საქმეზე ხელმისაწვდომობა, რისკის ინდივიდუალური შეფასება და გასაჩივრების რეალური უფლება. ამ ელემენტების გარეშე სისწრაფე შესაძლოა გადაწყვეტილებების გაუქმებად და ახალ შეფერხებებად იქცეს.

ეკონომიკას მიგრაცია სჭირდება, მაგრამ პოლიტიკა სიმკაცრეს მოითხოვს

საბერძნეთის პოლიტიკის პარადოქსი იმაში მდგომარეობს, რომ ქვეყანა ერთდროულად ამკაცრებს არალეგალურ მიგრაციას და ლეგალური სამუშაო ძალის საჭიროებას განიცდის. ტურიზმი, სოფლის მეურნეობა, მშენებლობა, ხანდაზმულთა მოვლა, ლოგისტიკა და სეზონური მომსახურება კადრების დეფიციტს განიცდის. სამხრეთ ევროპის სხვა ქვეყნების მსგავსად, საბერძნეთი მოსახლეობის დაბერებასა და დაბალ და საშუალოკვალიფიციურ სექტორებში მუშახელის ნაკლებობას აწყდება.

ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ დეპორტაციები არ არის საკმარისი მდგრადი მიგრაციული პოლიტიკისთვის. საჭიროა შემოსვლის ლეგალური არხები, სამუშაო ვიზები, სეზონური პროგრამები, კვალიფიკაციების აღიარება და დამსაქმებელთა კონტროლი. თუ სახელმწიფო მხოლოდ ძალოვან ბლოკზე აკეთებს აქცენტს, მან შესაძლოა შეამციროს არალეგალური შემოსვლების რაოდენობა, მაგრამ ეკონომიკის საჭიროებებს ვერ დააკმაყოფილებს.

უფრო მეტიც, ზედმეტად მკაცრმა პოლიტიკამ შესაძლოა ადამიანთა ნაწილი არალეგალურ დასაქმებაში გადაიყვანოს. თუ განმცხადებელი არ იღებს დაცვას, მაგრამ ფაქტობრივად ვერ ხერხდება მისი დაბრუნება, ის რისკავს აღმოჩნდეს ნაცრისფერ ზონაში დოკუმენტების, საცხოვრებლისა და ნორმალურ სამუშაოზე წვდომის გარეშე. ეს ქმნის ექსპლუატაციის, ჩრდილოვანი ეკონომიკისა და სოციალური მარგინალიზაციის რისკებს.

საბერძნეთი ცდილობს შეცვალოს შიშისა და სამართლის ბალანსი

ახალი კანონი აჩვენებს, რომ ათენს სურს შეცვალოს მიგრანტებისა და კონტრაბანდისტების ქცევა დაბრუნების უფრო სწრაფი და პროგნოზირებადი რისკის მეშვეობით. მთავრობის ლოგიკით, თუ უარი ნიშნავს რეალურ გამგზავრებას და არა წლობით ლოდინს, მიგრაციული სისტემა ნაკლებად მიმზიდველი ხდება დაუსაბუთებელი განცხადებებისთვის.

თუმცა თავშესაფრის სისტემა მხოლოდ ფილტრაციისთვის არ არსებობს. მან უნდა დაიცვას ადამიანები, რომლებიც ნამდვილად გარბიან დევნის, კონფლიქტებისა და საფრთხეებისგან. ამიტომ რეფორმის მთავარი კითხვაა — შეძლებს თუ არა ის უარის აშკარა შემთხვევების დაჩქარებას რთული საქმეების განხილვის ხარისხის დაუზიანებლად.

ევროპული მიგრაციული პოლიტიკის ისტორია აჩვენებს, რომ სიმკაცრე თავისთავად არ იძლევა ეფექტიანობის გარანტიას. დაბრუნება დამოკიდებულია დიპლომატიაზე, დოკუმენტებზე, სასამართლოებზე, ტრანსპორტზე, უსაფრთხოებასა და მესამე ქვეყნების თანამშრომლობის მზაობაზე. თუ ერთ-ერთი ეს ელემენტი არ მუშაობს, ყველაზე მკაცრი კანონიც კი დეკლარაციად რჩება.

ევროკავშირის მიგრაციული პოლიტიკა ახალ ფაზაში შედის

საბერძნეთის გადაწყვეტილება გახდა ახალი ფაზის ნაწილი, რომელშიც ევროკავშირი ცდილობს სამი ელემენტის გაერთიანებას: სწრაფი სკრინინგი საზღვარზე, განცხადებების უფრო მოკლე განხილვა და უფრო მეტად აღსრულებადი დაბრუნება. ასეთი სისტემა მართვადი უნდა ჩანდეს ამომრჩევლისთვის და შემაკავებელი — მიგრაციული მარშრუტებისთვის.

თუმცა რისკი იმაში მდგომარეობს, რომ გარე კონტროლი დაცვაზე უფრო მნიშვნელოვანი გახდეს. თუ დაბრუნების ცენტრები ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ ცუდად გაკონტროლდება, თუ გასაჩივრება ფორმალობად იქცევა და თუ მესამე ქვეყნები მიიღებენ ადამიანებს უსაფრთხოების გარანტიების გარეშე, ევროპული სისტემა შესაძლოა ლეგიტიმურობის კრიზისს შეეჯახოს.

საბერძნეთისთვის ფსონი განსაკუთრებით მაღალია. ქვეყანას სურს აჩვენოს, რომ ის აღარ წარმოადგენს ევროკავშირის საგარეო საზღვრის სუსტ რგოლს. მაგრამ რაც უფრო მკაცრია პოლიტიკა, მით უფრო მაღალია პასუხისმგებლობა თითოეულ შეცდომაზე: უკანონო დაბრუნება, მოწყვლადი პირის დაკავება, თავშესაფრის უფლების დარღვევა ან სიკვდილი მარშრუტზე შესაძლოა არა მხოლოდ ჰუმანიტარულ, არამედ პოლიტიკურ კრიზისადაც იქცეს.

საბერძნეთი აჩქარებს დაბრუნებას, რადგან ძველი ევროპული სისტემა ხშირად არ ასრულებდა საკუთარ გადაწყვეტილებებს. თუმცა ახალი მოდელი მდგრადი იქნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სისწრაფე კანონიერებას არ ჩაანაცვლებს. როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, კრიტიკული რისკი იმაში მდგომარეობს, რომ ევროკავშირის მიღმა დაბრუნების ცენტრები შესაძლოა მოსახერხებელ პოლიტიკურ პასუხად იქცეს, მაგრამ სუსტ სამართლებრივ მექანიზმად: თუ ათენი და ბრიუსელი არ უზრუნველყოფენ გამჭვირვალე კონტროლს, დაცვაზე ხელმისაწვდომობასა და მესამე ქვეყნების პასუხისმგებლობას, რეფორმა წესრიგს კი არა, სასამართლო დავებს, უფლებადამცველთა კრიტიკასა და ევროპული მიგრაციული პოლიტიკისადმი უნდობლობას გააძლიერებს.

FAQ

რა დაამტკიცა საბერძნეთის პარლამენტმა?

პარლამენტმა დაამტკიცა კანონი, რომელიც აჩქარებს თავშესაფარზე უარყოფილ განმცხადებელთა დეპორტაციას და იძლევა მათი ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულ მომავალ დაბრუნების ცენტრებში გადაყვანის შესაძლებლობას მესამე ქვეყნებთან შეთანხმებების შემდეგ.

რა არის დაბრუნების ცენტრი?

ეს არის ობიექტი ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ, სადაც შეიძლება განთავსდნენ პირები, რომლებსაც უარი ეთქვათ ყოფნის უფლებაზე, წარმოშობის ქვეყანაში ან მათ მიმღებ სხვა ქვეყანაში შემდგომ დაბრუნებამდე.

რატომ ამკაცრებს საბერძნეთი წესებს?

ათენში მიაჩნიათ, რომ თავშესაფრის სისტემა ეფექტიანობას კარგავს, თუ უარყოფილი განმცხადებლები ფაქტობრივად რჩებიან ქვეყანაში. მთავრობა ასევე ცდილობს შეაკავოს ახალი მარშრუტები აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის, კრეტისა და გავდოსის გავლით.

რამდენი მიგრანტი ჩავიდა საბერძნეთში 2025 წელს?

UNHCR-ის მონაცემებით, 2025 წელს საბერძნეთში ზღვით ჩავიდა 41 696 ადამიანი, კიდევ 7 075 შემოვიდა ხმელეთით.

რატომ აკრიტიკებენ უფლებადამცველები რეფორმას?

ისინი შიშობენ, რომ დაჩქარებულმა პროცედურებმა და ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულმა ცენტრებმა შესაძლოა შეზღუდოს გასაჩივრების უფლება, ადვოკატებთან ხელმისაწვდომობა, სამედიცინო დახმარება და უკანონო დაბრუნებისგან დაცვა.

დაკავშირებულია თუ არა საბერძნეთის რეფორმა ევროკავშირის პოლიტიკასთან?

დიახ. კანონი ჯდება უფრო ფართო ევროპულ შემობრუნებაში დაჩქარებული დაბრუნების, გარე პლატფორმებისა და არალეგალურ მიგრაციაზე უფრო მკაცრი კონტროლისკენ.