უნგრეთი 1 მლრდ ფორინტზე მეტ ქონებაზე გადასახადის დაწესებას გეგმავს

უნგრეთი 2027 წლიდან მსხვილი ქონების მფლობელებისთვის ყოველწლიური გადასახადის შემოღებას აპირებს. მთავრობამ ორიენტირად 1 მლრდ ფორინტი განსაზღვრა — დაახლოებით $3,1 მლნ მიმდინარე კურსით, თუმცა საბოლოო წესები ჯერ არ გამოქვეყნებულა. მანამდე ხელისუფლება განიხილავდა 1%-იან განაკვეთს ამ ზღვარს ზემოთ წმინდა ქონების ნაწილზე და გაანგარიშებაში უძრავი ქონების, კომპანიებში წილებისა და ფინანსური აქტივების ჩართვას. ეს პარამეტრები ჯერჯერობით საპროექტო რჩება. მთავრობა ახალი გადასახადიდან წელიწადში 300–600 მლრდ ფორინტის მიღებას ვარაუდობს, ხოლო საკანონმდებლო მომზადება ოფიციალურად ჯერ კიდევ მაისში დაიწყო.

მთავრობამ მსხვილ ქონებაზე გადასახადი დაადასტურა

უნგრეთის მთავრობამ 2 სექტემბერს დაადასტურა განზრახვა ისეთი გადასახადის შემოღების შესახებ, რომელიც ქვეყნის ყველაზე შეძლებულ მცხოვრებლებს შეეხება. პრემიერ-მინისტრის აპარატის ხელმძღვანელმა მინისტრმა ბალინტ რუფმა განაცხადა, რომ წესები უკვე დიდი ხანია მზადდება და 1 მლრდ ფორინტის ზღვარზეა ორიენტირებული.

Bloomberg-ი ამ თანხას დაახლოებით $3,1 მლნ-ად აფასებს და იუწყება, რომ ახალი გადასახადის გამოყენება მომდევნო წლიდან იგეგმება. ამასთან, გამოქვეყნებული კანონი, რომელიც განაკვეთის, საგადასახადო ბაზისა და გაანგარიშების წესის საბოლოოდ განსაზღვრის საშუალებას მისცემდა, 2 სექტემბრის მდგომარეობით ჯერ არ არსებობს.

ეს პრინციპული შეზღუდვაა რეფორმის შესაფასებლად. გადასახადის შემოღების პოლიტიკური გადაწყვეტილება უკვე დადასტურებულია, თუმცა უძრავი ქონების ან ბიზნესის მფლობელისთვის ვალდებულებების კონკრეტული ოდენობის გამოთვლა ჯერ შეუძლებელია.

1 მლრდ ფორინტის ზღვარი უკვე დადასტურებულია

Telex-თან ინტერვიუში რუფმა დაადასტურა, რომ ქონების გადასახადი შემოღებული იქნება და საუბარია 1 მლრდ ფორინტის ზღვარზე. უნგრულმა გამოცემამ მისი სიტყვები გადმოსცა როგორც ამ თანხაზე მეტი შემოსავლების დაბეგვრა, მაშინ როდესაც Bloomberg-ი ინიციატივას აღწერს, როგორც გადასახადს 1 მლრდ ფორინტზე მეტი ღირებულების აქტივებზე. თავად რუფს ინტერვიუში არ გაუმჟღავნებია გაანგარიშების ფორმულა და ქონების ჩამონათვალი.

ფორმულირებებში ეს განსხვავება კიდევ ერთხელ აჩვენებს, თუ რატომ არის ჯერჯერობით არაკორექტული ზღვრის განხილვა მოქმედი გადასახადის მზა წესად. მთავრობის ადრინდელი განცხადებები და საგადასახადო კონსულტანტები მომავალ სისტემას აღწერდნენ სწორედ როგორც ქონების ყოველწლიურ დაბეგვრას და არა როგორც საშემოსავლო გადასახადის დამატებით განაკვეთს.

1%-იანი განაკვეთი ჯერჯერობით სამუშაო ვარიანტად რჩება

ახალი რეჟიმის შესაძლო კონსტრუქცია ყველაზე დეტალურად ივნისში EY Hungary-მ აღწერა. საგადასახადო კონსულტანტები ელოდნენ 1%-იან განაკვეთს უნგრეთის საგადასახადო რეზიდენტის წმინდა ქონების იმ ნაწილზე, რომელიც 1 მლრდ ფორინტს აღემატება. ივნისში ეს ზღვარი დაახლოებით €2,81 მლნ-ს შეესაბამებოდა.

საკვანძო სიტყვა აქ არის — «აღემატება». თუ ეს მოდელი შენარჩუნდება, გადასახადი უნდა დაირიცხოს არა პირის მთელ ქონებაზე ზღვრის მიღწევის შემდეგ, არამედ 1 მლრდ ფორინტს ზემოთ არსებულ თანხაზე.

მაგალითად, 1,2 მლრდ ფორინტის წმინდა ქონებისა და 1%-იანი განაკვეთის პირობებში პოტენციური საგადასახადო ბაზა შეადგენდა 200 მლნ ფორინტს. გადასახადი ასეთი კონსტრუქციის დროს წელიწადში 2 მლნ ფორინტს მიაღწევდა. თუმცა ეს მხოლოდ ადრე განხილული მოდელის ილუსტრაციაა და არა უკვე მიღებული კანონის მიხედვით გაანგარიშება.

უძრავი ქონება განიხილება როგორც ქონების ნაწილი

ივნისის კონცეფცია ითვალისწინებდა ფართო საგადასახადო ბაზას. მასში შესაძლოა შესულიყო უძრავი ქონება, თანხები საბანკო ანგარიშებზე, საინვესტიციო და საბროკერო ანგარიშები, ნაღდი ფული, ფასიანი ქაღალდები, წილები კომპანიებში და, შესაძლოა, ცალკეული ძვირადღირებული სატრანსპორტო საშუალებები და სხვა ღირებული აქტივები.

უძრავ ქონებაში ინვესტორებისთვის ეს ნიშნავს, რომ ზღვარი პოტენციურად განისაზღვრება არა ერთი სახლის ან ბინის ღირებულებით, არამედ პირის მთლიანი ქონებით.

600 მლნ ფორინტის უძრავი ქონებისა და კიდევ 600 მლნ-ის კორპორაციული წილების მფლობელი ფართო მოდელის დროს შესაძლოა ზღვარს ზემოთ აღმოჩნდეს, თუნდაც არცერთი აქტივი ცალკე აღებული არ ღირდეს 1 მლრდ.

თუმცა უცნობია, ექნება თუ არა ძირითად საცხოვრებელს ცალკე გამონაკლისი, რომელი ვალების გამოკლება იქნება შესაძლებელი აქტივების ღირებულებიდან, როგორ მოხდება იპოთეკის გათვალისწინება და რა გზით განსაზღვრავს ხელისუფლება ობიექტების საბაზრო ფასს.

კანონმდებლობის მომზადება ჯერ კიდევ მაისში დაიწყო

ინიციატივამ უკვე მიიღო ოფიციალური სახე მთავრობის დონეზე.

ოფიციალურ Magyar Közlöny-ში გამოქვეყნებულმა 14 მაისის 1147/2026 დადგენილებამ ფინანსთა მინისტრს დაავალა მოამზადოს კანონმდებლობა, რომელიც ქონების დაბეგვრის პირობებს განსაზღვრავს. ამ დავალების შესრულების ვადად 5 ივნისი განისაზღვრა. დოკუმენტი პარალელურად ითვალისწინებს საკანონმდებლო მომზადებას ქონების მინდობით მართვასთან დაკავშირებული საგადასახადო შეღავათის გაუქმებისთვის.

თავად დადგენილება გადასახადს ჯერ არ აწესებს. ის წარმოადგენს სამართლებრივი ბაზის შემუშავების დავალებას, ამიტომ მისი გამოქვეყნების შემდეგ განხილული პარამეტრები აუცილებელია გაიმიჯნოს უკვე მოქმედი კანონმდებლობისგან.

ამოქმედება 2027 წელს არის მოსალოდნელი

პრემიერ-მინისტრი პეტერ მადიარი ჯერ კიდევ 11 ივნისს იტყობინებოდა, რომ მთავრობა ახალი გადასახადის კონსტრუქციის რამდენიმე ვარიანტს განიხილავს.

მაშინ ხელისუფლება გეგმავდა აუცილებელი წესების მიღებას 2027 წლის ბიუჯეტის მომზადებასთან ერთად. Bloomberg Law იუწყებოდა, რომ მთავრობა წლიურ შემოსავლებად 300–600 მლრდ ფორინტს ელის და კომპანიებში წილებს, უძრავ ქონებასა და საკუთრების სხვა ფორმებს შესაძლო საგადასახადო ბაზად განიხილავს.

ივნისის განცხადებებში ასევე ფიგურირებდა მიზანი, რომ კანონი მიეღოთ არაუგვიანეს ოქტომბრის ბოლოს, რათა ახალი წესების ამოქმედება 2027 წლის 1 იანვრიდან გამხდარიყო შესაძლებელი.

2 სექტემბრის მდგომარეობით უფრო მართებულია საუბარი სწორედ 2027 წელს დაგეგმილ ამოქმედებაზე: საბოლოო თარიღი მიღებული კანონიდან უნდა გამომდინარეობდეს.

ბაზის დიდი ნაწილი შესაძლოა ბიზნესზე მოდიოდეს

უძრავი ქონება — ასეთი გადასახადისთვის ერთ-ერთი ყველაზე აშკარა აქტივია, თუმცა ის შესაძლოა სულაც არ აღმოჩნდეს შემოსავლების მთავარი წყარო.

მადიარმა ადრე მიუთითა, რომ დასაბეგრი ქონების მნიშვნელოვანი ნაწილი, სავარაუდოდ, კომპანიებში წილებზე მოვა. მათთვის მთავრობა განიხილავდა ბიზნესის ღირებულების 2025 წლის ბოლოსთვის არსებული მონაცემებით გამოყენების შესაძლებლობას, 2026 წელს წარდგენილ ფინანსურ ანგარიშგებაზე დაყრდნობით.

სწორედ არასაჯარო კომპანიების შეფასება შეიძლება გახდეს რეფორმის ერთ-ერთი ყველაზე რთული ნაწილი. საჯარო კომპანიის აქციისთვის არსებობს საბაზრო კოტირება, მაშინ როდესაც კერძო საწარმოს ღირებულება შესაძლოა არსებითად განსხვავდებოდეს საბალანსო ღირებულების, მოგების, ფულადი ნაკადის ან ანალოგიურ კომპანიებთან შედარების მიხედვით.

ამ მეთოდებს შორის განსხვავებას შეუძლია ერთი ბიზნესის საგადასახადო შეფასება რამდენჯერმე შეცვალოს.

უნგრეთი წელიწადში 300–600 მლრდ ფორინტს ელის

მთავრობა მოელის, რომ ახალ გადასახადს ბიუჯეტისთვის ყოველწლიურად 300 მლრდ-დან 600 მლრდ ფორინტამდე მოტანა შეეძლება.

კვლევითმა ინსტიტუტმა GKI-მ ეს ორიენტირი უმსხვილესი კერძო ქონების შესახებ მონაცემებს შეადარა. 2026 წლის რეიტინგში ასი ყველაზე შეძლებული უნგრელის მთლიანი სიმდიდრე 12,579 ტრლნ ფორინტად იყო შეფასებული. მთელ ამ თანხაზე 1%-იანი განაკვეთის მარტივი გამოყენება დაახლოებით 125 მლრდ ფორინტს მოიტანდა.

თუმცა ასეთი გაანგარიშების პირდაპირ შედარება პოტენციურ საბიუჯეტო შემოსავლებთან არ შეიძლება. რეიტინგი მხოლოდ ას ადამიანს მოიცავს, ხოლო მომავალი გადასახადი შესაძლოა მესაკუთრეთა ბევრად უფრო ფართო წრეს შეეხოს.

GKI ასევე მოჰყავს შეფასება, რომლის მიხედვითაც შინამეურნეობების მფლობელობაში არსებული არასაჯარო კომპანიების წილების ღირებულება შეადგენს დაახლოებით 40 ტრლნ ფორინტს, ხოლო შინამეურნეობების არაფინანსური აქტივები — დაახლოებით 235 ტრლნ ფორინტს 2025 წლის ბოლოსთვის.

სწორედ ამიტომ ინსტიტუტი უშვებს, რომ სამთავრობო ორიენტირი შესაძლოა მიღწევადი იყოს ფართო საგადასახადო ბაზისა და გამონაკლისების მცირე რაოდენობის პირობებში.

ბიუჯეტი დამატებითი შემოსავლების საჭიროებას ზრდის

ახალი გადასახადის მომზადება დაემთხვა სახელმწიფო ფინანსების არსებით გადახედვას.

მთავრობამ 2026 წლის ბიუჯეტის მიზნობრივი დეფიციტი მშპ-ის 7,5%-მდე გაზარდა. პარალელურად სახელმწიფო ვალის შეფარდება მშპ-სთან შესაძლოა დროებით გაიზარდოს 74,6%-დან 77,5%-მდე, რის შემდეგაც ხელისუფლება მის ხელახლა შემცირებაზე გადასვლას გეგმავს.

ეს პარამეტრები მოცემულია უნგრეთის მთავრობის აგვისტოს შეტყობინებაში ბიუჯეტის გადახედვის შესახებ. ვალის შემცირების საშუალოვადიანი გეგმის წარდგენას ხელისუფლება 2027 წლის ბიუჯეტის პროექტთან ერთად ოქტომბერში აპირებს.

ქონების გადასახადიდან მიღებული შემოსავლების მაქსიმალური შეფასებაც კი — 600 მლრდ ფორინტი — თავისთავად ვერ გადაჭრის საბიუჯეტო დეფიციტის პრობლემას. თუმცა ამოქმედების შემდეგ გადასახადი შეიძლება შემოსავლების მუდმივ დამატებით წყაროდ იქცეს.

ტრასტებიც მოექცა რეფორმის არეალში

შეძლებული ბიზნესის მფლობელებისთვის მნიშვნელოვანი ელემენტი შეიძლება გახდეს მინდობითი მართვის სტრუქტურებში განთავსებული ქონების დაბეგვრა.

მთავრობის 14 მაისის დადგენილება პირდაპირ უკავშირებს გადასახადის მომზადებას ქონების მინდობითი მართვის საგადასახადო შეღავათის გაუქმებას.

ეს პოტენციურად ხურავს ერთ-ერთ ყველაზე აშკარა გზას ქონების ნაწილის ფიზიკური პირის პირდაპირი მფლობელობიდან გამოსაყვანად.

ამასთან, საბოლოოდ უცნობია, კონკრეტულად ვის მიეწერება აქტივები საგადასახადო მიზნებისთვის — თავდაპირველ მფლობელს, მმართველ სტრუქტურას თუ ბენეფიციარს.

ასეთ დეტალებს შეუძლია არსებითად შეცვალოს რეალური საგადასახადო ტვირთი საოჯახო კაპიტალსა და მსხვილ კერძო ქონებაზე.

საერთაშორისო ინვესტორებისთვის მნიშვნელოვანია რეზიდენტის სტატუსი

სამუშაო მოდელი, რომელიც საგადასახადო კონსულტანტებმა აღწერეს, ორიენტირებულია უპირველეს ყოვლისა ფიზიკურ პირებზე — უნგრეთის საგადასახადო რეზიდენტებზე.

ღიად რჩება საკითხი, ვალდებული იქნება თუ არა რეზიდენტი გაითვალისწინოს ქონება მთელ მსოფლიოში თუ მხოლოდ ქვეყნის შიგნით არსებული აქტივები.

საჯარო განხილვებში ასევე გაჩნდა სპეციალური წესების შესაძლებლობა იმ შეძლებული ადამიანებისთვის, რომლებიც იცვლიან საგადასახადო რეზიდენტობას ახალი რეჟიმის შემოღებამდე. ვარიანტებს შორის სახელდებოდა გადასახადი უნგრეთის საგადასახადო სისტემიდან გასვლისას (exit tax), თუმცა კონკრეტული ნორმა ჯერ არ არის.

უძრავი ქონების უცხოელი მფლობელებისთვის ეს ნაწილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: უნგრეთში ძვირადღირებული ობიექტის უბრალო ფლობა და საგადასახადო რეზიდენტის სტატუსი — სხვადასხვა იურიდიული გარემოებაა.

ამიტომ იმის მტკიცება, რომ ახალი გადასახადი ავტომატურად გავრცელდება ყველა უცხოელზე, რომელსაც გარკვეულ დონეზე მაღალი ღირებულების უნგრული უძრავი ქონება აქვს, ჯერ არ შეიძლება.

უძრავი ქონება ქმნის ყოველწლიური შეფასების პრობლემას

ფულადი სახსრებისგან ან საჯარო აქციებისგან განსხვავებით, უძრავ ქონებას არ გააჩნია ერთიანი, მუდმივად დაკვირვებადი საბაზრო ღირებულება.

ბუდაპეშტში სტანდარტული ბინისთვის ორიენტირის მიღება შესაძლებელია შედარებადი გარიგებებიდან. ისტორიული სასახლის, სასტუმროს, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის ან მსხვილი კომერციული შენობისთვის ფასი შესაძლოა შეფასების მეთოდზე იყოს დამოკიდებული.

თუ გადასახადი ყოველწლიური გახდება, სახელმწიფოს დასჭირდება განსაზღვროს, რამდენად ხშირად გადაიხედება ობიექტების ღირებულება, ვის აქვს შეფასების ჩატარების უფლება და რა გზით შეძლებს მესაკუთრე მის გასაჩივრებას.

არანაკლებ მნიშვნელოვანია დავალიანების საკითხი. 1 მლრდ ფორინტის ღირებულების უძრავი ქონება, რომელიც კრედიტის გარეშეა შეძენილი, და იგივე ობიექტი 600 მლნ-ის დაუფარავი იპოთეკით — ქმნის წმინდა ქონების სრულიად განსხვავებულ მოცულობას.

ამიტომ უძრავი ქონების ბაზრისთვის ვალების გათვალისწინების წესებს შესაძლოა არანაკლები მნიშვნელობა ჰქონდეს, ვიდრე თავად განაკვეთს.

საბოლოო კანონი განსაზღვრავს გავლენას ბაზარზე

სექტემბრის დასაწყისისთვის ცნობილია მომავალი რეფორმის სამი შედარებით მყარი ელემენტი: მთავრობა აპირებს მსხვილ ქონებაზე გადასახადის შემოღებას, ორიენტირებულია 1 მლრდ ფორინტის ზღვარზე და გეგმავს ახალი სისტემის გამოყენების დაწყებას 2027 წელს.

1%-იანი განაკვეთი, მხოლოდ ზღვარს ზემოთ თანხის დაბეგვრა, აქტივების ჩამონათვალი, უძრავი ქონებისა და კომპანიების შეფასების წესები, ვალების გათვალისწინება და გამონაკლისები ჯერჯერობით საპროექტო მოდელს მიეკუთვნება და არა საბოლოოდ მიღებულ კანონმდებლობას.

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უძრავი ქონების მესაკუთრეებისთვის. ჯერჯერობით შეუძლებელია სარწმუნოდ გამოთვლა, როგორ შეცვლის გადასახადი ძვირადღირებული ბინის, გასაქირავებელი საცხოვრებლის პორტფელის, სასტუმროს ან კომერციული შენობის მფლობელის ხარჯებს.

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, უნგრული გადასახადის პოტენციური გავლენა დამოკიდებული იქნება უპირველეს ყოვლისა არა ფართოდ განხილულ 1%-იან განაკვეთზე, არამედ წმინდა ქონების განსაზღვრაზე. უძრავი ქონებისა და არასაჯარო კომპანიებში წილების ჩართვას გამონაკლისების მცირე რაოდენობის პირობებში შეუძლია შექმნას მნიშვნელოვანი საგადასახადო ბაზა, მაგრამ ამავდროულად მოითხოვს შეფასების რთულ სისტემას. კაპიტალტევადი აქტივების მფლობელებისთვის ჩნდება ცალკე რისკი: ბიზნესის ან უძრავი ქონების მაღალი საანგარიშო ღირებულება ყოველთვის არ ნიშნავს შესაბამისი თავისუფალი ფულადი ნაკადის არსებობას გადასახადის ყოველწლიური გადახდისთვის. საბოლოო კანონის გამოქვეყნებამდე უნგრული უძრავი ქონების საინვესტიციო მიმზიდველობის შემცირებაზე საუბარი ან ფასების ცვლილების პროგნოზირება ნაადრევია.

FAQ: ქონების გადასახადი უნგრეთში

რა ზღვრის დაწესებას გეგმავს უნგრეთი?

მთავრობა ორიენტირებულია 1 მლრდ ფორინტზე. Bloomberg-ი ამ თანხას დაახლოებით $3,1 მლნ-ად აფასებს 2026 წლის სექტემბრის დასაწყისის კურსით.

უკვე მიღებულია კანონი გადასახადის შესახებ?

არა. მთავრობამ ოფიციალურად დაავალა კანონმდებლობის მომზადება, ხოლო კაბინეტის წარმომადგენლებმა დაადასტურეს გადასახადის შემოღების განზრახვა. საბოლოო წესები 2 სექტემბრის მდგომარეობით ჯერ არ გამოქვეყნებულა.

როგორი იქნება განაკვეთი?

ადრინდელ სამუშაო მოდელში ფიგურირებდა 1%-იანი განაკვეთი 1 მლრდ ფორინტზე მეტი წმინდა ქონების ნაწილზე. ჯერჯერობით ის საბოლოო კანონით განმტკიცებული არ არის.

როდის შეიძლება შევიდეს გადასახადი ძალაში?

მთავრობა მის გამოყენებას 2027 წელს გეგმავს. მანამდე ხელისუფლება 1 იანვარს ასახელებდა ამოქმედების შესაძლო თარიღად 2026 წლის შემოდგომაზე კანონმდებლობის მიღების შემთხვევაში.

შევიდეს თუ არა უძრავი ქონება გაანგარიშებაში?

ივნისის კონცეფციაში უძრავი ქონება შედიოდა აქტივების სავარაუდო ჩამონათვალში. საბოლოო კანონმა უნდა განსაზღვროს გამონაკლისები, შეფასების მეთოდი და იპოთეკური და სხვა ვალების გათვალისწინების წესი.

დაირიცხება თუ არა გადასახადი მთელ ქონებაზე ზღვრის მიღწევის შემდეგ?

ადრე განიხილებოდა მოდელი, რომლის მიხედვითაც 1% ერიცხება მხოლოდ 1 მლრდ ფორინტს ზემოთ არსებულ წმინდა ქონებას. საბოლოო მექანიზმი ჯერ კიდევ კანონით უნდა განმტკიცდეს.

გაითვალისწინება თუ არა წილები კომპანიებში?

მთავრობა კორპორაციულ წილებს პოტენციური საგადასახადო ბაზის ერთ-ერთ მთავარ ნაწილად განიხილავს. არასაჯარო კომპანიების შეფასების მეთოდიკა ჯერჯერობით საბოლოოდ განსაზღვრული არ არის.

რამდენის შეგროვებას ვარაუდობს ხელისუფლება?

სამთავრობო ორიენტირი წელიწადში 300–600 მლრდ ფორინტს შეადგენს.

გადაიხდიან თუ არა უძრავი ქონების უცხოელი მფლობელები?

ეს ჯერ დადგენილი არ არის. სამუშაო კონცეფცია პირველ რიგში უნგრეთის საგადასახადო რეზიდენტებს ეხება, ხოლო არარეზიდენტებისა და საზღვარგარეთული აქტივების წესები ჯერ კიდევ დაზუსტებას მოითხოვს.