უცხოური ავიაკომპანიები რუსეთში ფრენებს ზღუდავენ

RST

რუსეთთან საერთაშორისო ავიამიმოსვლა სულ უფრო ნაკლებად სტაბილური ხდება. უცხოელი გადამყვანები ახანგრძლივებენ ცალკეული მარშრუტების შეჩერებას, ამცირებენ საფრენოსნო პროგრამებს ან დროებით აუქმებენ რეისებს. განრიგზე გავლენას ახდენს დაძაბულობა ახლო აღმოსავლეთში, უსაფრთხოების რისკები რუსეთის ფედერაციის საჰაერო სივრცეში და დრონების თავდასხმების დროს აეროპორტების რეგულარული დახურვა.

რომელმა ავიაკომპანიებმა შეზღუდეს ფრენები რუსეთში

ყველაზე ხანგრძლივ შეზღუდვებს ინარჩუნებს ისრაელის El Al. «Ведомости» წერს, რომ გადამყვანი არ გეგმავს მოსკოვი – თელ-ავივის მარშრუტზე დაბრუნებას 2027 წლის 25 მარტამდე. კომპანიამ უკვე რამდენჯერმე გადადო მიმოსვლის აღდგენის ვადები, რომელიც 2026 წლის ზაფხულში რუსეთის საჰაერო სივრცეში უსაფრთხოების რისკების გამო შეჩერდა. ორ ქვეყანას შორის პირდაპირ ფრენებს რუსული ავიაკომპანიები აგრძელებენ.

Air Arabia-მაც შეამცირა პროგრამა რუსეთში. რუსეთის ტურინდუსტრიის კავშირის მონაცემებით, რეგულარული რეისები ფაქტობრივად არ სრულდება 28 თებერვლიდან, ხოლო ზაფხულში მხოლოდ რამდენიმე საცდელი გაფრენა განხორციელდა. ერთ-ერთი მიზეზი ირანის საჰაერო სივრცისთვის გვერდის ავლის აუცილებლობა გახდა. 8 ოქტომბრიდან კომპანია გეგმავს ყოველდღიური მიმოსვლის დაბრუნებას შარჯასა და მოსკოვს შორის, ხოლო 12 დეკემბრიდან — სიხშირის გაზრდას დღეში ორ რეისამდე. დანარჩენი რუსული მიმართულებები შეჩერებული დარჩება 2027 წლის 27 მარტამდე.

Air Tanzania-მ შეზღუდვები რამდენიმე დღით შემოიღო. 4 სექტემბერს გადამყვანმა ფრენები მარშრუტზე უსაფრთხოების რისკების შეფასების შემდეგ შეაჩერა, წერს Reuters, თუმცა 7 სექტემბრიდან პროგრამა უკვე განაახლა. ამჟამად კომპანია ასრულებს კვირაში სამამდე რეისს მარშრუტით მოსკოვი – ზანზიბარი – დარ-ეს-სალამი. მოთხოვნა მაღალი რჩება: თვითმფრინავების საშუალო დატვირთვამ აგვისტოში 89%-ს მიაღწია.

კორექტირებები შეეხო სხვა უცხოელ გადამყვანებსაც. Euronews ასახელებს Pegasus-ს, Flydubai-სა და Air India-ს იმ კომპანიებს შორის, რომლებმაც შეცვალეს განრიგი ან რუსეთში რეისების შესრულების პირობები. ასეთი გადაწყვეტილებების მასშტაბი განსხვავდება — ერთეული გაუქმებებიდან გრაფიკისა და მარშრუტების გადახედვამდე.

შეფერხებები რუსეთის აეროპორტებში რეგულარული გახდა

1 სექტემბერს უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა რუსეთის საჰაერო სივრცეში სამოქალაქო ავიაციისთვის რისკების ზრდის შესახებ და მოუწოდა გადამყვანებსა და მზღვეველებს, გაითვალისწინონ ახალი შეზღუდვების ალბათობა. რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ იმედოვნებს დარგის სტაბილური მუშაობის შენარჩუნებას და ხანგრძლივი შეფერხებების თავიდან არიდებას, თუმცა რეალობაში ამის გაკეთება სულ უფრო რთულდება.

აგვისტოში რუსეთის აეროპორტები დროებით დაიხურა 993-ჯერ — საშუალოდ 32-ჯერ დღე-ღამეში, Euronews-ის მონაცემებით. ზაფხულის განმავლობაში დაფიქსირდა 2 182 მსგავსი შემთხვევა, რაც უკვე აღემატება მთელი 2025 წლის მაჩვენებელს და ექვსჯერ აღემატება საშუალო თვიურ დონეს, Osprey Flight Solutions-ის შეფასებით. შეზღუდვები შეეხო 32 აეროპორტს, მათ შორის მოსკოვის საავიაციო კვანძსა და სანქტ-პეტერბურგს.

პრობლემა ნარჩუნდება სექტემბერშიც. Flightradar24-ის ინფორმაციით, თვის პირველ სამ დღეში რუსეთში დღე-ღამეში საშუალოდ 86 რეისი უქმდებოდა. შეფერხებების ასეთი სიხშირე პროგრამების შესრულებას ნაკლებად პროგნოზირებადს ხდის და ართულებს რუსული და უცხოური ავიაკომპანიების მუშაობას.

შედეგები რუსეთში ფრენებისთვის

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ უცხოელი გადამყვანების მხრიდან შეზღუდვებს ჯერჯერობით სისტემური არ შეიძლება ეწოდოს: გადაწყვეტილებებს ცალკეული კომპანიები იღებენ, ხოლო ცვლილებების ნაწილი დაკავშირებულია ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე საომარ მოქმედებებთან. თუმცა სულ უფრო არსებითი ფაქტორი ხდება რუსეთის აეროპორტების მუშაობაში რეგულარული შეფერხებები დრონების თავდასხმებისა და საჰაერო სივრცის დროებითი შეზღუდვების გამო.

აეროპორტების ხშირი დახურვა აიძულებს მარშრუტების შეცვლას, სათადარიგო აეროდრომების გამოყენებას და ფრენების გრაფიკის კორექტირებას. ეს ზრდის ხარჯებს საწვავზე, მომსახურებასა და რეისების ორგანიზებაზე. დამატებითმა რისკებმა შესაძლოა გავლენა იქონიოს დაზღვევის პირობებზეც, ხოლო განრიგის არასტაბილურობა ართულებს ბილეთების გაყიდვას ხანგრძლივი პერიოდით.

შეფერხებები აისახება ტრანსპორტის არჩევანზეც. Euronews-ის მონაცემებით, საქმიანი მგზავრთა ნაკადი მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგს შორის 20–23%-ით შემცირდა, ამასთან მოთხოვნა სარკინიგზო მგზავრობაზე დაახლოებით 20%-ით გაიზარდა. დაგვიანებებისა და გაუქმებების მაღალი ალბათობის პირობებში მატარებელი უფრო პროგნოზირებადი ალტერნატივა ხდება, განსაკუთრებით მკაცრი გრაფიკის მქონე საქმიანი მოგზაურობებისთვის.

დაძაბული ვითარების შენარჩუნების შემთხვევაში, მოთხოვნა შესაძლოა კიდევ უფრო გადაინაცვლოს ალტერნატიული სატრანსპორტო საშუალებების სასარგებლოდ. მგზავრობა რუსეთის აეროპორტების გავლით ნაკლებად პროგნოზირებადი ხდება, ხოლო რისკების ზრდა ამცირებს ცალკეული მარშრუტების მიმზიდველობას ტურისტებისთვის, ბიზნესისთვის და უცხოელი გადამყვანებისთვის.