აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ მიგრანტებისთვის წესების გამკაცრება დაამტკიცა
The Guardian
აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ მხარი დაუჭირა დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებებს, რომლებიც საზღვარზე თავშესაფრის მიცემაზე უარის თქმისა და მიგრანტთა ცალკეული ჯგუფებისთვის დროებითი დაცვის შეწყვეტის საშუალებას იძლევა, იუწყება The Guardian. ასევე გაფართოვდა მოქმედი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა დეპორტაციის უფლებამოსილებები.
რა შეიცვლება მიგრანტებისთვის აშშ-ში
ერთი კვირის განმავლობაში აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის ადმინისტრაციის სასარგებლოდ რამდენიმე გადაწყვეტილება მიიღო ერთდროულად. 25 ივნისს დაშვებული იქნა დროებითი დაცვის სტატუსის (Temporary Protected Status, TPS) პროგრამის შეწყვეტა ჰაიტისა და სირიიდან ჩამოსულთათვის. ეს პროგრამა ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აძლევდა ომებით, პოლიტიკური კრიზისებითა და სტიქიური უბედურებებით დაზარალებული ქვეყნების მოქალაქეებს აშშ-ში ლეგალურად ცხოვრებისა და მუშაობის უფლებას.
იმავე დღეს სასამართლომ დაადგინა, რომ მექსიკის საზღვარზე ე.წ. „დოზირების“ (metering) პოლიტიკის გამოყენება კვლავ დასაშვებია. ის ამერიკელ მესაზღვრეებს საშუალებას აძლევს, ფიზიკურად შეუშალონ ხელი იმ მიგრანტების შემოსვლას, რომლებიც თავშესაფრის მოთხოვნის განცხადების შეტანას გეგმავენ.
მანამდე, 23 ივნისს, სასაზღვრო სამსახურებს გრინ-ბარათის მფლობელთა დეპორტაციის უფლებამოსილებები გაუფართოვდათ. ახლა საიმიგრაციო ორგანოებმა მიიღეს მეტი შესაძლებლობა იმ მუდმივი რეზიდენტების დასაკავებლად და გასაძევებლად, რომლებმაც ჩაიდინეს „მორალური ნორმების დარღვევად“ (moral turpitude) კვალიფიცირებული დანაშაულები.
სამივე შემთხვევაში გადამწყვეტი აღმოჩნდა სასამართლოს კონსერვატიული უმრავლესობა ხმების თანაფარდობით ექვსი სამის წინააღმდეგ.
აშშ-ის მოქალაქეობა დაბადებით: პერსპექტივები
მიღებული გადაწყვეტილებები აშშ-ის მთავრობის უფრო ფართო პოლიტიკის ნაწილია, რომელიც მიმართულია იმიგრაციის არსებით შეზღუდვაზე, უპირველეს ყოვლისა, გლობალური სამხრეთის ქვეყნებიდან. უზენაეს სასამართლოს ჯერ კიდევ მოუწევს იმ საკითხის განხილვა, შეძლებს თუ არა დონალდ ტრამპი დაბადებით მოქალაქეობის უფლების შეზღუდვას იმ ბავშვებისთვის, რომლებიც აშშ-ში ქვეყანაში დროებით მყოფ უცხოელებსა და არალეგალ მიგრანტებს შეეძინათ.
თეთრ სახლში დაბრუნების შემდეგ ტრამპმა პრაქტიკულად სრულად შეაჩერა ლტოლვილთა მიღება და გამონაკლისი მხოლოდ თეთრკანიანი სამხრეთაფრიკელებისთვის დაუშვა. ადმინისტრაცია ასევე ცდილობდა მიღების სისტემის შეცვლას და პრიორიტეტის მინიჭებას ინგლისურენოვანი აპლიკანტებისა და ევროპიდან ჩამოსულებისთვის.
გარდა ამისა, თეთრმა სახლმა შეაჩერა საიმიგრაციო განაცხადების განხილვა 39 ქვეყნის მოქალაქეებისთვის, ძირითადად აფრიკიდან და ახლო აღმოსავლეთიდან. საუბარი იყო მათ შორის გრინ-ბარათებისა და თავშესაფრის მიღების განაცხადებზეც. მოგვიანებით ეს ზომა ფედერალურმა მოსამართლემ დაბლოკა.
აშშ-ის მიგრაციული პოლიტიკა და სასამართლო გადაწყვეტილებები
საზღვარზე თავშესაფრის პროცედურაზე წვდომის შეზღუდვის პრაქტიკა აშშ-ში ჯერ კიდევ 2016 წელს დაიწყო, როდესაც ბარაქ ობამას ადმინისტრაციამ მიგრანტთა რაოდენობის ზრდის საპასუხოდ შემოიღო ზომები, შეგვახსენებს Reuters. დონალდ ტრამპის პირველი საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში, 2018 წელს, სასაზღვრო სამსახურებს ნება დართეს, არ მიეღოთ და არ დაემუშავებინათ თავშესაფრის მოთხოვნის განცხადებები, თუ ხელისუფლება ჩათვლიდა, რომ სისტემა დატვირთვას ვერ უმკლავდებოდა. ამას metering-ის პოლიტიკა ეწოდა. 2021 წელს ჯო ბაიდენის ადმინისტრაციამ შეზღუდვები გააუქმა.
თეთრ სახლში ტრამპის დაბრუნების შემდეგ მისმა გუნდმა განაცხადა საზღვარზე ვითარების ცვლილების შემთხვევაში პრაქტიკის შესაძლო განახლების შესახებ, თუმცა მსგავსი გადაწყვეტილებების კრიტერიუმები არ დაუზუსტებია. ასევე, ადმინისტრაცია დაუბრუნდა უფრო მკაცრ კურსს იმიგრაციის სფეროში.
metering-ის პოლიტიკის სამართლებრივი გასაჩივრება 2017 წლიდან მიმდინარეობს. მოსარჩელედ უფლებადამცველი ორგანიზაცია Al Otro Lado გამოვიდა. 2024 წელს აშშ-ის მეცხრე ოლქის სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ფედერალური კანონმდებლობა ავალდებულებს სასაზღვრო სამსახურებს, შეამოწმონ თავშესაფრის ყველა მაძიებელი, რომლებიც გამშვებ პუნქტებში „ცხადდებიან“, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მათ ჯერ არ გადაუკვეთავთ აშშ-ის საზღვარი, და ეს პრაქტიკა აღნიშნულ მოთხოვნებთან შეუსაბამოდ ცნო.
აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ მანამდეც დაუჭირა მხარი ტრამპის ადმინისტრაციის პოზიციას მიგრაციასთან დაკავშირებულ რამდენიმე გადაუდებელ საქმეში. მათ შორის იყო მიგრანტების მესამე ქვეყნებში დეპორტაციის ნებართვა და ასობით ათასი ვენესუელელისთვის დროებითი სამართლებრივი სტატუსის გაუქმება.
ექსპერტების პოზიცია აშშ-ში მიგრანტების შესახებ
თეთრი სახლის მრჩეველმა სტივენ მილერმა საზღვარზე თავშესაფრის მოთხოვნის განცხადებებს „ფიქტიური“ უწოდა და ამტკიცებდა, რომ ისინი არ ეფუძნება რეალურ დევნას წარმოშობის ქვეყნებში. მან განაცხადა, რომ „ამერიკის კარები თავშესაფრის მაძიებელთათვის სრულად დახურულია“. მრავალი ექსპერტი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაცია ცდილობს 1920-იანი წლების მიდგომებს დაუბრუნდეს, როდესაც აშშ-მა მკვეთრად შეზღუდა უცხოელთა შემოსვლა და ფაქტობრივად ნულამდე დაიყვანა წმინდა მიგრაცია.
უფლებადამცველები აფრთხილებენ, რომ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებების შედეგებმა შესაძლოა მილიონობით ადამიანზე მოახდინოს გავლენა. TPS-თან დაკავშირებული გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება ჰაიტის დაახლოებით 350 000 და სირიის დაახლოებით 400 000 მოქალაქეს, რომლებმაც აშშ-ში ცხოვრების შესაძლებლობა პოლიტიკურ არასტაბილურობას, ეკონომიკურ კრიზისს, სტიქიურ უბედურებებსა და სამოქალაქო ომს გამოქცევის შემდეგ მიიღეს.
ორგანიზაცია National TPS Alliance-ის კოორდინატორმა ხოსე პალმამ განაცხადა, რომ ადმინისტრაცია ფაქტობრივად ართმევს სამართლებრივ სტატუსს ადამიანებს, რომლებიც წლების განმავლობაში კანონიერ საფუძველზე ცხოვრობდნენ აშშ-ში. სირიელი მოსარჩელეების ადვოკატი ახილან არულანანტამი მიიჩნევს, რომ უზენაესი სასამართლოს დასკვნები სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს არა მხოლოდ საიმიგრაციო საქმეების კონტექსტში, არამედ ზოგადად ქვეყანაში რასობრივი სამართლიანობის მდგომარეობის თვალსაზრისითაც.
უფლებადამცველი ორგანიზაცია Al Otro Lado-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა ერიკა პინიეირომ ხაზი გაუსვა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საერთაშორისო სამართალსა და კონგრესის განზრახვას. ის ძირს უთხრის აშშ-ის, როგორც ლტოლვილთა უფლებების დაცვის გლობალური ლიდერის პოზიციას და შესაძლოა საშიშ პრეცედენტად იქცეს სხვა ქვეყნებისთვის, რომლებიც ზღუდავენ ადამიანების წვდომას დაცვის ძიებაზე.
