EFE / MARISCAL

კანარის კუნძულებზე რამდენიმე დღეში დასავლეთ აფრიკიდან ნავებით ათასობით მიგრანტი ჩავიდა. პატარა ელ-იერო მათ მიღებას ვეღარ აუდის: ადგილობრივი საავადმყოფო, მაშველები და ტრანსპორტი გადატვირთული აღმოჩნდა. რეგიონული ხელისუფლების მიმართვის შემდეგ, მადრიდმა 10 ნოემბერს საგანგებო მიგრაციული მდგომარეობა გამოაცხადა და კუნძულების დასახმარებლად 16,18 მლნ ევრო შეათანხმა.

რა მოხდა

მიგრაციული კრიზისი კანარის კუნძულებზე შემოდგომაზე მკვეთრად გამწვავდა. 2026 წლის პირველ ნახევარში არქიპელაგზე 3708 ადამიანი ჩავიდა. ოქტომბერში — 6194, ხოლო ნოემბრის პირველ ათ დღეში — უკვე 7432. ამდენი ადამიანის მიღებასა და განთავსების ცენტრებში გადაყვანას ადგილობრივი სამსახურები ასეთ მოკლე დროში ვერ ასწრებდნენ. განსაკუთრებით მძიმე ვითარება შეიქმნა ელ-იეროზე, სადაც დროებითი მიღების შესაძლებლობები შეზღუდულია.

RTVE-ის მონაცემებით, 7 ნოემბრამდე განვლილ ხუთ კვირაში ელ-იეროზე 8000-ზე მეტი ადამიანი ჩავიდა — მაშინ როცა კუნძულის მუდმივი მოსახლეობა დაახლოებით 11 400-ია. ჯერ კიდევ 6 ნოემბერს ადგილობრივმა საბჭომ საგანგებო სოციალური მდგომარეობა გამოაცხადა: არ ჰყოფნიდათ თანამშრომლები და პირველადი მიღების ადგილები, ხოლო ჩასულების სხვა კუნძულებზე გადაყვანას დროულად ვერ ახერხებდნენ. კანარის მეთაურმა ფერნანდო კლავიხომ მადრიდის ჩარევა მოითხოვა, კრიზისი პრემიერ-მინისტრ პედრო სანჩესთან განიხილა და 10 ნოემბერს უწყებათაშორისი კომისიის რიგგარეშე სხდომის ჩატარებას მიაღწია.

ელ-იერო ნაკადს ვეღარ უმკლავდება

ზღვით ჩასული მიგრანტები ლა-რესტინგას პორტში მიჰყავთ, სადაც მათ ექიმები სინჯავენ. შემდეგ უცხოელები სან-ანდრესის დროებითი მიღების ცენტრში გადაჰყავთ. ხანგრძლივი ცურვის შემდეგ ზოგიერთს გაუწყლოებისა და სხვა გართულებების გამო სამედიცინო დახმარება ესაჭიროება. მძიმე მდგომარეობაში მყოფ პაციენტებს ელ-იეროს საავადმყოფოში აგზავნიან, რომელიც ადგილობრივ მცხოვრებლებს ემსახურება. მომართვიანობის მკვეთრმა ზრდამ მედიკოსებზე დატვირთვა გაზარდა, ხოლო საგანგებო სამსახურების თანამშრომლებს ფაქტობრივად უწყვეტ რეჟიმში უწევთ მუშაობა.

სირთულეები შეიქმნა ტრანსპორტთან დაკავშირებითაც. კუნძულზე დაახლოებით 40 ავტობუსია, რომლებიც რეგულარულ, სასკოლო და ტურისტულ მარშრუტებს ემსახურება. მანქანების ნაწილის მიმართვა პორტიდან მიგრანტების გადასაყვანად გახდა საჭირო, რის გამოც ხელისუფლებამ დამატებით ოთხიდან ექვსამდე ავტობუსი მოითხოვა. ლა-რესტინგას მუშაობაში შეფერხებები შეეხო მეთევზეებს, რესტორნებსა და დაივინგ-ცენტრებს. პატარა დასახლებისთვის, რომლის ეკონომიკაც დიდწილად მეთევზეობასა და ტურიზმზეა დამოკიდებული, ასეთი შეზღუდვები განსაკუთრებით საგრძნობია.

რა შეიცვლება მადრიდის გადაწყვეტილების შემდეგ

ესპანეთის მთავრობა 15,18 მლნ ევროს მიმართავს სახელმწიფო მიღების ცენტრებში დამატებითი ადგილების შესაქმნელად და მიგრანტების კუნძულებს შორის თუ კონტინენტზე გადასაყვანად. კიდევ 1 მლნ ევროს მიიღებს წითელი ჯვარი პორტსა და პირველადი დათვალიერების პუნქტებში სამედიცინო დახმარების გასაწევად. ამ ზომებმა უნდა განტვირთოს საავადმყოფო და დააჩქაროს ადამიანების ელ-იეროდან გამგზავრება, სადაც ხანგრძლივი განთავსების შესაძლებლობები შეზღუდულია.

კანარის კუნძულებზე გადაისვრიან სამაშველო გემ Guardamar Calíope-ს. ამის შემდეგ არქიპელაგის განკარგულებაში იქნება ესპანეთში მოქმედი ამ კლასის ხუთი გემიდან სამი. მადრიდმა ასევე შეათანხმა პოლიციის, სამოქალაქო გვარდიისა და თარჯიმანთა სამსახურების გაძლიერება: სპეციალისტების ნაკლებობა აფერხებდა ჩასულთა რეგისტრაციასა და მათ შემდგომ განაწილებას. დამატებითი კადრები დაკავდებიან სრულწლოვანთა თანხლების გარეშე მყოფი არასრულწლოვნების სხვა რეგიონებში გადასაყვანი დოკუმენტების მომზადებით.

არქიპელაგის მთავრობა ასევე ცდილობს მიაღწიოს კომპენსაციებს ლა-რესტინგას დაზარალებული ბიზნესისთვის. მადრიდი დათანხმდა, შეისწავლოს ადგილობრივი ხელისუფლების ხარჯები და კრიზისის გავლენა კუნძულის ეკონომიკაზე, თუმცა გადასახდელი თანხების ოდენობა ჯერ დადგენილი არ არის. ცალკე იქნა შეთავაზებული საგადასახადო შეღავათები დასახლების მცხოვრებთათვის. ესპანეთის ფინანსთა სამინისტროს ეს ინიციატივა ჯერ არ დაუმტკიცებია, ამიტომ მის მოქმედ ზომად მიჩნევა ჯერჯერობით არ შეიძლება.

რატომ გაიზარდა ნაკადი აფრიკიდან

RTVE ატლანტის ოკეანით მიგრაციის ზრდას ზღვაზე შემოდგომის სიმშვიდესა და დასავლეთ აფრიკის სანაპიროზე კონტროლის შესუსტებას უკავშირებს. კანარის ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ სენეგალში დაახლოებით 15 000 სამართალდამცავი გადაიყვანეს ახალგაზრდული ოლიმპიური თამაშების დასაცავად, რომლებიც 31 ოქტომბრიდან 13 ნოემბრამდე იმართება. მისი ვერსიით, ამით ისარგებლეს არალეგალური საზღვაო გადაყვანების ორგანიზატორებმა. დამოუკიდებელი შეფასება იმისა, თუ კონკრეტულად რამდენად იმოქმედა ამან ნაკადის ნახტომისებურ ზრდაზე, ჯერჯერობით არ არსებობს.

ვარაუდობენ, რომ გამბიაში სანაპირო პატრულირება წინასაარჩევნო კამპანიის გამო შესუსტდა. მავრიტანიის მახლობლად კონტროლის გამკაცრება გადამზიდველებს ასევე აიძულებს ოკეანეში უფრო შორს შევიდნენ. გზა სენეგალიდან და გამბიიდან შესაძლოა ხუთიდან შვიდ დღემდე გაგრძელდეს და უფრო საშიში ხდება. ელ-იერო ასეთ მარშრუტზე ერთ-ერთი პირველი კუნძულია, თუმცა მისი ინფრასტრუქტურა ადამიანთა მასობრივი მიღებისთვის გათვლილი არ არის.

კანარის კუნძულები ევროკავშირისგან მხარდაჭერას ითხოვს

6 ნოემბერს კანარის მეთაურმა ფერნანდო კლავიხომ შინაგან საქმეთა და მიგრაციის საკითხებში ევროკომისარ მაგნუს ბრუნერს წერილი გაუგზავნა არქიპელაგისთვის გადაუდებელი დახმარების მოთხოვნით. რეგიონი ითხოვს Frontex-ის საქმიანობის გაფართოებას ნავების გამოსვლის ქვეყნებში, თანამშრომლობას სენეგალთან, გამბიასთან და მავრიტანიასთან, ასევე მიგრანტთა მიღების მუდმივ დაფინანსებას. მადრიდისგან ხელისუფლება ასევე მოითხოვს ადამიანების კონტინენტზე გადაყვანის დაჩქარებას. კლავიხო ხაზს უსვამს, რომ კუნძულები ევროკავშირის საგარეო საზღვარზე მდებარეობს და მზარდ დატვირთვას მარტო ვერ გაუმკლავდება.

მადრიდში გამართული შეხვედრის შემდეგ ცენტრალური და რეგიონული ხელისუფლებები შეთანხმდნენ, რომ შეთანხმებული ზომების შესრულებას ყოველკვირეულად შეამოწმებენ. კლავიხომ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა, მაგრამ ხაზი გაუსვა, რომ დახმარებამ დაიგვიანა: საგანგებო რესურსები უკვე მაშინ გახდა საჭირო, როცა საავადმყოფომ, ტრანსპორტმა და მიღების სამსახურებმა ზღვარს მიაღწიეს. კრიზისის შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება ელ-იეროდან გადაყვანის სისწრაფესა და აფრიკიდან ნავების სახიფათო გამოსვლების რაოდენობის შემცირებაზე.

ტენდენციები და პერსპექტივები

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ესპანეთი საზღვრის სხვადასხვა მონაკვეთზე რეგულარულად აწყდება არალეგალური მიგრაციის მკვეთრ აფეთქებებს. 30–31 ივლისს სეუტაში მასობრივი გადასვლის დროს, პრემიერ-მინისტრ პედრო სანჩესის შეფასებით, დაახლოებით 70 000 ადამიანი შევიდა. რეაქცია ქვეყნის ფარგლებს გასცდა: იტალიამ ესპანეთთან საჰაერო და საზღვაო მიმოსვლაზე დროებით შემოიღო შემოწმებები. პირობები გაამკაცრა საფრანგეთმაც. ნოემბრის კრიზისმა კანარის კუნძულებზე კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ასეთი მოვლენების შედეგები მთელ შენგენის ზონას ეხება.

ამასთან, მადრიდი ინარჩუნებს კურსს იმ მიგრანტების ლეგალიზაციაზე, რომლებიც უკვე ცხოვრობენ ქვეყანაში. 2026 წლის პროგრამის ფარგლებში 1 174 978 განაცხადი შევიდა; ახლად ჩასულები მასში არ შედიან. ესპანეთი ერთმანეთისგან მიჯნავს უკანონო შემოსვლის აღკვეთის ზომებსა და მის ტერიტორიაზე მყოფი უცხოელების სტატუსის მოწესრიგებას. თუმცა ევროკავშირის რიგი პარტნიორებისთვის პირველხარისხოვან ამოცანად სასაზღვრო კონტროლის გაძლიერება რჩება, და განმეორებადმა კრიზისებმა შესაძლოა უთანხმოებები გაამწვავოს.

უახლოეს პერიოდში ესპანეთის ხელისუფლებას, სავარაუდოდ, მოუწევს საზღვაო პატრულირების გაძლიერება, დასავლეთ აფრიკის ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაფართოება და პატარა კუნძულებიდან ჩასულთა გადაყვანის დაჩქარება. ეს სულაც არ ნიშნავს მიგრანტთა ინტეგრაციისადმი ძველი მიდგომის უარყოფას. ახალი მასობრივი გადასვლების შემთხვევაში ევროკავშირის სხვა ქვეყნებმა შესაძლოა ესპანეთის მიგრაციული პოლიტიკის გამკაცრება მოითხოვონ და შენგენის ზონის შიგნით სასაზღვრო კონტროლი კვლავ გააძლიერონ.