ისრაელი რუსებსა და უკრაინელებს აძევებს
Unsplash
ისრაელში რუსებსა და უკრაინელებს დროებითი ყოფნის ნებართვების გაგრძელება შეუწყვიტეს. თავშესაფრის მაძიებლებს ქვეყნის შვიდ დღეში დატოვებას ავალდებულებენ, თუმცა დაბრუნება უცხოელებს სამშობლოში დევნითა და სისხლისსამართლებრივი სასჯელით ემუქრება. ქნესეთის დეპუტატმა ალექს რიფმა გაძევების შეჩერება და მიგრაციის სამსახურის გადაწყვეტილებების გადახედვა მოითხოვა.
დოკუმენტების გაგრძელებაზე უარის თქმა
რუსებსა და უკრაინელებს სულ უფრო ხშირად ეუბნებიან უარს იმ ნებართვების გაგრძელებაზე, რომლებიც ისრაელში თავშესაფრის მოთხოვნის განაცხადების განხილვის პერიოდში გაიცემა. ზოგიერთს ქვეყნის შვიდ დღეში დატოვებას ავალდებულებენ. ანალოგიური გადაწყვეტილებები ბელარუსის მოქალაქეებსაც ეხებათ. გაძევების საფრთხის წინაშე აღმოჩნდნენ უცხოელები, რომლებიც თავიანთ განაცხადებზე გადაწყვეტილებას წლების განმავლობაში ელოდნენ.
ცვლილებები ჯერ კიდევ 2026 წლის ივნისში დაიწყო, როდესაც მიგრაციის სამსახურმა ძველი საქმეების უფრო აქტიურად შემოწმება და განმცხადებლების გასაუბრებაზე დაბარება დაიწყო. სექტემბერში ადვოკატმა ალექს ზერნოპოლსკიმ გამოცემა «НАновости»-ს განუცხადა ასეთი ინტერვიუების შემდეგ უარების გახშირების შესახებ. მანამდე მიმართვების განხილვა წლების განმავლობაში ჭიანურდებოდა, უცხოელები კი ქვეყანაში ლეგალურად ცხოვრებას აგრძელებდნენ. ახლა უარყოფით გადაწყვეტილებას ხშირად ახლავს მოკლე ვადაში გამგზავრების მოთხოვნა.
დროებითი ყოფნის საფუძველს წარმოადგენს 2A5 ნებართვა, რომელიც ცნობილია როგორც „ლურჯი ქაღალდი“. დოკუმენტი ქვეყანაში დარჩენის საშუალებას განაცხადის განხილვის დასრულებამდე იძლევა, თუმცა არ ანიჭებს ლტოლვილის სტატუსს ან მუდმივი ცხოვრების უფლებას. ნებართვის რამდენიმე წლის განმავლობაში გაგრძელება არ იძლევა საქმეზე დადებითი გადაწყვეტილების გარანტიას. უარის შემდეგ ჩნდება დეპორტაციის რისკი, ხოლო გასაჩივრება სასამართლოში მიმართვას მოითხოვს.
ქნესეთის დეპუტატის მიმართვა
ქნესეთის დეპუტატმა ალექს რიფმა მოითხოვა, შეჩერდეს რუსეთისა და უკრაინის იმ მოქალაქეების ისრაელიდან დეპორტაცია, რომლებსაც დროებითი დოკუმენტების გაგრძელებაზე უარი ეთქვათ. შესაბამისი წერილი მან მოსახლეობისა და მიგრაციის სამმართველოს ხელმძღვანელს, ბოაზ იოსეფს გაუგზავნა. პარლამენტარი თავშესაფრის მაძიებელთა მიმართ მიღებული გადაწყვეტილებების გადამოწმებას ითხოვს.
მიმართვაში აღნიშნულია, რომ რუსეთში დაბრუნება ზოგიერთ განმცხადებელს შესაძლოა სისხლისსამართლებრივი დევნითა და იძულებითი მობილიზაციით ემუქრებოდეს. უკრაინის მოქალაქეებისთვის არსებობს უსაფრთხოებასა და სიცოცხლესთან დაკავშირებული რისკები. რიფი მიიჩნევს, რომ აუცილებელია ამ გარემოებების გათვალისწინება თითოეული საქმის განხილვისას, სანამ უცხოელებისგან ქვეყნის დატოვებას მოითხოვენ.
დეპუტატმა ასევე მოითხოვა განმარტებები უარების გახშირების მიზეზებსა და იმ კრიტერიუმებზე, რომლებითაც მიგრაციის სამსახური ხელმძღვანელობს. ცალკე მოთხოვნა ეხება იმ უცხოელთა სტატუსის მოწესრიგების მექანიზმის შემუშავებას, რომლებიც სამშობლოში უსაფრთხოდ ვერ ბრუნდებიან. ასეთი მიდგომა განაცხადების ინდივიდუალურად განხილვის საშუალებას მისცემს და არა ყველა განმცხადებლის მიმართ ერთნაირი ზომების გამოყენებას.
ათასობით განცხადება თავშესაფარზე
2022–2025 წლებში რუსეთის მოქალაქეებმა ისრაელში თავშესაფრის მინიჭების შესახებ 4 017 განცხადება წარადგინეს. ამ მაჩვენებლით ქვეყანამ ოთხწლიან პერიოდში პირველი ადგილი დაიკავა. პიკი 2023 წელზე მოდიოდა, როდესაც 1 862 მიმართვა დარეგისტრირდა. 2022 წელს მათი რაოდენობა 1 012 იყო, 2024 წელს — 700, ხოლო 2025 წელს — 443. ამრიგად, ბოლო ორი წლის განმავლობაში დაცვის მოთხოვნით მიმართულ რუსეთის მოქალაქეთა რიცხვი მნიშვნელოვნად შემცირდა.
|
წელი |
განცხადებების რაოდენობა |
|
2022 |
1 012 |
|
2023 |
1 862 |
|
2024 |
700 |
|
2025 |
443 |
|
სულ |
4 017 |
ამასთან, თავშესაფრის მაძიებელთა საერთო ნაკადი 2025 წელს 53%-ით გაიზარდა — 9 335-მდე. ძირითადი ზრდა აზიიდან შრომითმა მიგრანტებმა უზრუნველყვეს. შრი-ლანკის მოქალაქეებმა 2 815 განცხადება გაგზავნეს, ინდოეთის — 1 016. ამ ორ ქვეყანაზე ყველა მოთხოვნის 41% მოდიოდა. ბევრი უცხოელი თავდაპირველად სამუშაო კონტრაქტებით ჩამოდიოდა, მოგვიანებით კი სამართლებრივი სტატუსის შეცვლას ცდილობდა.
2026 წლის ივნისში ისრაელის საიმიგრაციო პოლიტიკა ქნესეთში განხილვის თემა გახდა. პროფილური უწყების წარმომადგენლებმა განაცხადეს 29 600 საქმის შესახებ, რომლებიც განხილვას ელოდება. პროცედურის დასაჩქარებლად შეთავაზებულია უსაფრთხო ქვეყნების სიის გაფართოება, რომელთა მოქალაქეებიც გამარტივებულ შემოწმებას გადიან. ამ სიაში უკვე შეიყვანეს ინდოეთი, მალავი, კენია და შრი-ლანკა. ხელისუფლება იმედოვნებს, რომ ამ გზით შეამცირებს გადაწყვეტილებების მიღების ვადებს და განტვირთავს თანამშრომლებს.
დაცვა დეპორტაციისგან
დროებითი ნებართვის გაგრძელებაზე უარი ყოველთვის არ ნიშნავს ისრაელის დატოვების აუცილებლობას. სამართლებრივი შედეგები დამოკიდებულია უცხოელის მოქალაქეობასა და ქვეყანაში ყოფნის საფუძვლებზე. თავშესაფრის ზოგიერთი მაძიებლისთვის მოქმედებს დამატებითი გარანტიები, სხვებს კი გადაწყვეტილების გადახედვის მიღწევა ინდივიდუალურ რეჟიმში უწევთ.
რუსეთის მოქალაქეები არ სარგებლობენ გაძევებისგან კოლექტიური დაცვით. თითოეული განცხადება ცალკე განიხილება, სამშობლოში შესაძლო დევნის გარემოებების გათვალისწინებით. უარყოფითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში ხელისუფლებამ შესაძლოა გამგზავრება მოითხოვოს, ხოლო მისი გასაჩივრება სასამართლოში მიმართვას გულისხმობს. გასათვალისწინებელია, რომ ქვეყანაში მრავალწლიანი ცხოვრება არ იძლევა ლტოლვილის სტატუსის მიღების უფლებას.
უკრაინელებისთვის გათვალისწინებულია განსაკუთრებული რეჟიმი, რომელიც 2026 წლის 31 დეკემბრამდეა გაგრძელებული. ადვოკატი ალექს ზერნოპოლსკი განმარტავს, რომ მოქმედი დაცვა დეპორტაციისგან ნარჩუნდება 2A5 დოკუმენტის გაგრძელებაზე უარის შემდეგაც. ეს ნიშნავს, რომ ინდივიდუალური ნებართვის შეწყვეტა არ აუქმებს საერთო გარანტიებს.
|
კრიტერიუმი |
რუსები |
უკრაინელები |
|
კოლექტიური დაცვა |
არა |
2026 წლის 31 დეკემბრამდე |
|
თავშესაფრის განხილვა |
ინდივიდუალური |
ინდივიდუალური, კოლექტიური დაცვის პირობებში |
|
გაგრძელებაზე უარის შემდეგ |
შესაძლოა მოითხოვონ გამგზავრება |
კოლექტიური დაცვა ნარჩუნდება |
|
მუდმივი ცხოვრება |
არ არის გარანტირებული |
არ არის გარანტირებული |
პერსპექტივები მიგრანტებისთვის
International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ისრაელში შექმნილი ვითარება ასახავს საიმიგრაციო პოლიტიკის გამკაცრების გლობალურ ტენდენციას. ცვლილებები განსაკუთრებით შესამჩნევია ევროპასა და აშშ-ში, სადაც ხელისუფლება აძლიერებს კონტროლს უცხოელებზე, გადახედავს თავშესაფრის მინიჭების პირობებს და აჩქარებს დეპორტაციებს. მყარი სამართლებრივი სტატუსის გარეშე ხანგრძლივი ყოფნის შესაძლებლობები მცირდება. რამდენიმე წლის განმავლობაში ლეგალური ცხოვრებაც კი არ იძლევა დოკუმენტების გაგრძელების გარანტიას.
საზღვარგარეთ მყოფი უკრაინელებისთვის პირობები უკეთესია, ევროკავშირში მოქმედებს კოლექტიური დაცვა, თუმცა წესებს იქაც რეგულარულად ცვლიან და ყოფნის შესაძლებლობებს ზღუდავენ. რუსეთის მოქალაქეები მოკლებულნი არიან მსგავს გარანტიებს და ბინადრობის ნებართვა-სთან დაკავშირებული საკითხების ინდივიდუალურად გადაწყვეტა უწევთ. ისრაელის გამოცდილება აჩვენებს, რამდენად მოწყვლადი შეიძლება აღმოჩნდეს იმ მიგრანტების მდგომარეობა, რომლებიც ნებართვების ავტომატურ გაგრძელებაზე ამყარებენ იმედს.
ბოლო წლებში თავშესაფრის მიღება ლეგალიზაციის ყველაზე ნაკლებად საიმედო გზად იქცა. უფრო პერსპექტიულად გამოიყურება ცხოვრების პროგრამები დასაქმების, სამეწარმეო საქმიანობისა და ოჯახური კავშირების საფუძველზე. თუმცა უცხოელთა ყველაზე მოწყვლადი კატეგორიებისთვის ასეთი შესაძლებლობები შეიძლება მიუწვდომელი აღმოჩნდეს, რაც მესამე ქვეყნებში იძულებითი გადასვლის ან იძულებითი გაძევების რისკს ქმნის.
