English  עברית  ქართული  Русский  

საფრანგეთის სახელმწიფო ვალმა €3,5 ტრილიონს გადააჭარბა და მშპ-ის 117,5%-ს მიაღწია

საფრანგეთის სახელმწიფო ვალმა €3,5 ტრილიონს გადააჭარბა და მშპ-ის 117,5%-ს მიაღწია

საფრანგეთის სახელმწიფო ვალი 2026 წლის პირველ კვარტალში €75,6 მლრდ-ით გაიზარდა და რეკორდულ €3,536 ტრილიონს, ანუ მშპ-ის 117,5%-ს მიაღწია. წინა კვარტალში ეს მაჩვენებელი მშპ-ის 115,7%-ს შეადგენდა, აღნიშნულია სტატისტიკისა და ეკონომიკური კვლევების ეროვნული ინსტიტუტის (Insee) ანგარიშში.

n

საფრანგეთის ფინანსური დინამიკა

n

საფრანგეთის წმინდა სახელმწიფო ვალმა, რომელიც ითვალისწინებს სახელმწიფოს ფინანსურ აქტივებს, პირველი კვარტლის შედეგებით €3,301 ტრილიონი, ანუ მშპ-ის 109,7% შეადგინა, 2025 წლის ბოლოს დაფიქსირებული მშპ-ის 108,5%-ის წინააღმდეგ. სხვაობამ მთლიანი და წმინდა ვალის ზრდას შორის €20 მლრდი შეადგინა. Insee-ში ამას ძირითადად ცენტრალური მთავრობის ფულადი რეზერვების ზრდით ხსნიან, რაც ნაწილობრივ დაკომპენსირდა სოციალური უზრუნველყოფის სისტემის ლიკვიდური აქტივების შემცირებით.

n

ამავდროულად, სახელმწიფო სექტორის მფლობელობაში არსებული აქციებისა და საინვესტიციო ფონდების წილების ღირებულება €3,5 მლრდ-ით — €314,7 მლრდ-მდე შემცირდა. კლება გამოწვეული იყო სოციალური ფონდებისა და სახელმწიფო სააგენტოების აქტივების ღირებულების შემცირებით, მაშინ როდესაც უშუალოდ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული აქტივების ღირებულება €75 მლრდ-მდე გაიზარდა.

n

სახელმწიფო სტრუქტურების ვალები

n

ვალის ზრდაში ყველაზე დიდი წვლილი ცენტრალურმა მთავრობამ შეიტანა. მისი წილი მთლიან სახელმწიფო ვალში €66,3 მლრდ-ით გაიზარდა წინა კვარტალში €22,6 მლრდ-ით შემცირების შემდეგ.

n

გრძელვადიანი სახელმწიფო ობლიგაციების მოცულობა გაიზარდა €58,4 მლრდ-ით, მოკლევადიანი სასესხო ფასიანი ქაღალდების — €7,9 მლრდ-ით. სახელმწიფოს ფულადი რეზერვები იმავე პერიოდში €28,1 მლრდ-ით გაიზარდა. შედეგად, ცენტრალური მთავრობის წმინდა ვალი გაიზარდა €39,3 მლრდ-ით, რაც მნიშვნელოვნად დაბალია მთლიანი დავალიანების ზრდაზე.

n

სხვა ცენტრალური სახელმწიფო სტრუქტურების დავალიანება გაიზარდა €0,3 მლრდ-ით. კერძოდ, სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ოპერატორის SNCF Réseau-ს ვალი გაიზარდა €0,2 მლრდ-ით.

n

სოციალური ფონდების ვალები

n

2025 წლის მეოთხე კვარტალში €13 მლრდ-ით შემცირების შემდეგ, სოციალური უზრუნველყოფის ფონდების დავალიანება იანვარ-მარტში €8,2 მლრდ-ით გაიზარდა. ყველაზე დიდი წვლილი შეიტანა სოციალური შენატანების აკრეფის ეროვნულმა ქსელმა Urssaf Caisse Nationale-მა, რომლის ვალიც გაიზარდა €10,8 მლრდ-ით. უმუშევრობის დაზღვევის სამსახურის Unédic-ის ვალდებულებები გაიზარდა €1,2 მლრდ-ით, სამედიცინო დაზღვევის ეროვნული სალაროს (CNAM) — €0,5 მლრდ-ით.

n

ამავდროულად, სოციალური ვალის დაფარვის ფონდის (Cades) ვალი შემცირდა €3,5 მლრდ-ით, ხოლო საოჯახო შემწეობების ეროვნული სალაროს (Cnaf) — €0,9 მლრდ-ით. სოციალური ფონდების აქტივები კვარტალში შემცირდა €7,2 მლრდ-ით, უპირველეს ყოვლისა ფულადი რეზერვების €6,7 მლრდ-ით შემცირების გამო. ამან განაპირობა სექტორის წმინდა ვალის ზრდა €15,4 მლრდ-ით.

n

რეგიონებისა და მუნიციპალიტეტების ვალები

n

ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოების საერთო დავალიანება გაიზარდა €0,8 მლრდ-ით წინა კვარტალში €12,2 მლრდ-იანი ზრდის შემდეგ. ამასთან, მუნიციპალიტეტებმა ვალი შეამცირეს €0,6 მლრდ-ით, დეპარტამენტებმა — €0,9 მლრდ-ით. ამავდროულად, რეგიონების მაჩვენებელი გაიზარდა €1,8 მლრდ-ით.

n

სხვა ადგილობრივი სტრუქტურების ვალი გაიზარდა €0,4 მლრდ-ით, სატრანსპორტო ოპერატორ Île-de-France Mobilités-ის ვალდებულებების ჩათვლით (+€0,6 მლრდ). მუნიციპალიტეტთაშორისი გაერთიანებების დავალიანება €0,1 მლრდ-ით მეტი აღმოჩნდა.

n

საფრანგეთის ეკონომიკის მზარდი რისკები

n

აუდიტორული პალატის შეფასებით, 2026 წელს საფრანგეთის სახელმწიფო ვალი განაგრძობს სწრაფ ზრდას და გაიზრდება €160 მლრდ-ზე მეტით, გადააჭარბებს რა €3,6 ტრილიონის ნიშნულს, ანუ მშპ-ის დაახლოებით 118,5%-ს. პარალელურად გაიზრდება ვალის მომსახურების ხარჯები: საპროცენტო გადასახადებმა შესაძლოა მიაღწიოს €77,4 მლრდ-ს ახალ სესხებზე მაღალი განაკვეთების გამო.

n

უფროსმა აუდიტორმა კარინ კამბიმ განაცხადა, რომ დავალიანების გადაჭარბებული დონე უკვე ზღუდავს სახელმწიფოს ფინანსურ შესაძლებლობებს და სივრცეს პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მისაღებად. „ვალით გაგუდვა — ეს არ არის რისკი, ეს ჩვენი სახელმწიფო ფინანსების რეალობაა“, — ხაზგასმით აღნიშნა მან და დასძინა, რომ საფრანგეთში მოახლოებული საპრეზიდენტო არჩევნები ართულებს აუცილებელი ზომების მიღებას.

n

მთავრობა მიმდინარე წელს საბიუჯეტო დეფიციტის მშპ-ის 5%-მდე შემცირებას გეგმავს, თუმცა ექსპერტები ამ მიზნის მიღწევას „შორს გარანტირებულად“ მიიჩნევენ ეკონომიკური ზრდის შენელების, გეოპოლიტიკური გაურკვევლობისა და შენარჩუნებული ინფლაციური რისკების გამო.

n

დასკვნა

n

აუდიტორები მიიჩნევენ, რომ მთავრობამ უნდა შეიმუშაოს მკაფიო და სანდო მრავალწლიანი სტრატეგია, რომელიც საშუალებას მისცემს 2029 წლისთვის ბიუჯეტის დეფიციტი მშპ-ის 3%-ზე დაბლა შეამციროს და გრძელვადიან პერსპექტივაში უზრუნველყოს სტაბილური პირველადი პროფიციტი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საფრანგეთი დამოკიდებული დარჩება ფინანსური ბაზრების ნდობაზე ქვეყნის უნარისადმი, შეასრულოს საკუთარი ვალდებულებები.

n

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ სახელმწიფო ვალის სწრაფი ზრდა ქვეყანას სულ უფრო დამოკიდებულს ხდის ფინანსური ბაზრების განწყობაზე. 2026 წლის საბიუჯეტო პერსპექტივები უკიდურესად მოწყვლადია. ჯერჯერობით ხელისუფლება მეტწილად გადასახადების გაზრდას ეყრდნობა, რაც საფრანგეთის საზოგადოების მრავალი კატეგორიის უკმაყოფილებას იწვევს. ხარჯების შემცირების ზომები კი კვლავ შეზღუდული რჩება.