ევროკავშირში საცხოვრებელ უძრავ ქონებაზე გარიგებები გაიზარდა
2025 წელს საცხოვრებლის გაყიდვები გაიზარდა ევროკავშირის ქვეყნების უმრავლესობაში, რომელთა მონაცემებიც ხელმისაწვდომია. ბაზარმა 2024 წლის ვარდნიდან გამოსვლა დაიწყო, თუმცა აღდგენა არათანაბარი დარჩა: სლოვენიამ, ლიეტუვამ და ავსტრიამ 20%-ზე მეტი ზრდა აჩვენეს, ხოლო ხორვატიაში, ბულგარეთსა და პოლონეთში კლება შენარჩუნდა.
ევროკავშირის საცხოვრებელი უძრავი ქონების ბაზარი გარიგებების ზრდაზე გადავიდა
Eurostat-ის ცნობით, 2025 წელს საცხოვრებელზე გარიგებების რაოდენობა გაიზარდა ევროკავშირის უმეტეს ქვეყანაში, რომლებზეც არსებობს შესადარისი მონაცემები. სტატისტიკა მოიცავს ევროკავშირის 18 ქვეყანას და ითვალისწინებს გარიგებებს ახალაშენებულ და არსებულ საცხოვრებელ ობიექტებზე — ბინებსა და სახლებზე, სადაც მყიდველი შინამეურნეობაა. საცხოვრებლის გაყიდვების შესახებ მონაცემებს ქვეყნები ნებაყოფლობით აწვდიან, ამიტომ შერჩევა მთელ ევროკავშირს არ ფარავს.
2025 წელს გარიგებების რაოდენობის შემცირება დაფიქსირდა 18-დან მხოლოდ სამ ქვეყანაში. ხორვატიაში საცხოვრებლის გაყიდვები 4,1%-ით შემცირდა, ბულგარეთში — 2,5%-ით, პოლონეთში — 1,1%-ით. ყველაზე ძლიერი ზრდა სლოვენიაზე მოდის, სადაც გარიგებების რაოდენობა 29,9%-ით გაიზარდა. შემდეგ მოდის ლიეტუვა 22,8%-იანი ზრდით და ავსტრია 21,4%-იანი ზრდით.
ევროპული ბაზრისთვის ეს მნიშვნელოვანი სიგნალია ძვირი იპოთეკური სესხებისა და მყიდველთა სიფრთხილის პერიოდის შემდეგ. გარიგებების რაოდენობის ზრდა ნიშნავს, რომ გადადებული მოთხოვნის ნაწილი ბაზარს დაუბრუნდა, თუმცა აღდგენის სტრუქტურა აჩვენებს განსხვავებულ სასტარტო პირობებს: ზოგიერთ ქვეყანაში მყიდველები გააქტიურდნენ მკვეთრი ვარდნის შემდეგ, სხვებში კი ბაზრის გაგრილება გაგრძელდა.
სუსტი 2024 წლის შემდეგ მოთხოვნა შერჩევითად აღდგა
2024 წელს სურათი უფრო სუსტი იყო. მაშინ, 2023 წელთან შედარებით, საცხოვრებლის გაყიდვები შემცირდა ექვს ქვეყანაში და გაიზარდა 12-ში. ყველაზე დიდი ვარდნა დაფიქსირდა სლოვენიაში — მინუს 17,7%, ხორვატიაში — მინუს 13,9% და საფრანგეთში — მინუს 9,4%. ყველაზე ძლიერი ზრდა 2024 წელს აჩვენეს ლუქსემბურგმა — პლუს 47,1%, უნგრეთმა — პლუს 34,8% და ნიდერლანდებმა — პლუს 17%.
სლოვენია სწორედ ამიტომ გამოიყურება აღდგენის მთავარ მაგალითად: 2024 წელს თითქმის 18%-იანი ვარდნის შემდეგ ბაზარი თითქმის 30%-ით გაიზარდა 2025 წელს. ასეთი შემობრუნება შესაძლოა ასახავდეს მყიდველების დაბრუნებას პაუზის შემდეგ, გაურკვევლობის შემცირებას და საბანკო დაკრედიტების უფრო აქტიურ მუშაობას. ამასთან, ხორვატია, 2024 წლის ღრმა ვარდნის მიუხედავად, დარჩა უარყოფითი დინამიკის მქონე ქვეყნებს შორის 2025 წელსაც.
პოლონეთი და ბულგარეთი ასევე ამოვარდნილია საერთო სურათიდან. ამ ქვეყნებში გარიგებების შემცირება მოხდა უფრო ფართო ევროპული ნორმალიზაციის ფონზე. ინვესტორებისთვის ეს ნიშნავს, რომ ერთიანი ევროპული ტრენდი არ აუქმებს ლოკალურ ფაქტორებს: იპოთეკის განაკვეთებს, ახალი მიწოდების ხელმისაწვდომობას, მოსახლეობის შემოსავლებს, საგადასახადო რეჟიმს, მიგრაციასა და ფასებთან დაკავშირებულ მოლოდინებს.
საცხოვრებლის ფასები ქირაზე უფრო სწრაფად იზრდებოდა
2025 წელს გარიგებების ზრდა დაემთხვა საცხოვრებლის გაძვირების გაგრძელებას 2026 წლის დასაწყისში. 2026 წლის პირველ კვარტალში ევროკავშირში საცხოვრებლის ფასები წლიურად 5,1%-ით გაიზარდა, ხოლო საიჯარო გადასახადი — 3%-ით. 2025 წლის მეოთხე კვარტალთან შედარებით საცხოვრებელი გაძვირდა 1,2%-ით, იჯარა კი — 0,7%-ით.
2025 წლის წლიურ საშუალო დონესთან შედარება აჩვენებს, რომ უმეტეს ქვეყანაში საცხოვრებლის ფასები იჯარაზე უფრო სწრაფად იზრდებოდა. ევროკავშირის 19 ქვეყანაში, სადაც მონაცემები ხელმისაწვდომია, საცხოვრებლის ფასების ზრდა უსწრებდა საიჯარო განაკვეთების ზრდას. საცხოვრებლის ფასების ყველაზე ძლიერი მატება დაფიქსირდა პორტუგალიაში — პლუს 10,3%, ბულგარეთში — პლუს 9,4% და სლოვაკეთში — პლუს 9,1%. ფასების ვარდნა იყო მხოლოდ საფრანგეთში — მინუს 0,5% და ფინეთში — მინუს 1,8%.
იჯარა გაიზარდა ევროკავშირის თითქმის ყველა ქვეყანაში. გამონაკლისი გახდა სლოვენია, სადაც საიჯარო განაკვეთები შემცირდა 0,9%-ით, და ფინეთი, სადაც ისინი უცვლელი დარჩა. დანარჩენ ქვეყნებს შორის იჯარის ყველაზე მკვეთრი ზრდა მოხდა ხორვატიაში — პლუს 21,9%, შემდეგ ბულგარეთში — პლუს 6,4% და საბერძნეთში — პლუს 5%.
გარიგებების ზრდა ხელმისაწვდომ საცხოვრებელს არ ნიშნავს
გარიგებების რაოდენობის ზრდა თავისთავად არ მეტყველებს საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობაზე. თუ გაყიდვები იზრდება ფასებთან ერთად, ბაზარი შეიძლება უფრო აქტიური გახდეს, მაგრამ არა აუცილებლად უფრო ხელმისაწვდომი ჩვეულებრივი შემოსავლის მქონე მყიდველებისთვის. ასეთ ვითარებაში ბაზარზე უფრო ხშირად ბრუნდებიან დაგროვილი კაპიტალის მქონე მყიდველები, ინვესტორები და ოჯახები, რომლებმაც შეძლეს იპოთეკის მიღება მისაღები პირობებით.
პრობლემა განსაკუთრებით შესამჩნევია ქვეყნებში, სადაც საცხოვრებლის ფასები იჯარაზე სწრაფად იზრდება. ინვესტორებისთვის ეს შეიძლება ნიშნავდეს იჯარის შემოსავლიანობის შემცირებას შეძენის ღირებულებასთან მიმართებით, თუ საიჯარო გადახდები ვერ ეწევა ობიექტის ფასს. შინამეურნეობებისთვის ეს ნიშნავს უფრო მაღალ პირველად შენატანს, დიდ სასესხო ტვირთს და განაკვეთებზე დამოკიდებულებას.
წყვეტა გარიგებებს, ფასებსა და იჯარას შორის ასევე მნიშვნელოვანია მაღალი მოთხოვნის მქონე ქალაქებისთვის. ასეთ ლოკაციებში გაყიდვების ზრდამ შესაძლოა გააძლიეროს კონკურენცია შეზღუდულ მიწოდებაზე, ნაცვლად იმისა, რომ გადაჭრას საცხოვრებლის დეფიციტი. ევროკავშირის დონეზე ეს საცხოვრებლის ბაზარს პოლიტიკურ საკითხად აქცევს: გარიგებების გამოცოცხლება სასარგებლოა მშენებლობისთვის, ბანკებისა და ბიუჯეტებისთვის, მაგრამ არ ხსნის დაძაბულობას ხელმისაწვდომობის ირგვლივ.
აღმოსავლეთი და სამხრეთი ევროპა განსხვავებულ სიგნალებს აჩვენებს
ქვეყნების მიხედვით არსებული მონაცემები აჩვენებს, რომ რეგიონული განსხვავებები კვლავ მნიშვნელოვანია. ლიეტუვა გარიგებების ზრდის მიხედვით ლიდერთა სამეულში შევიდა, ბულგარეთმა ერთდროულად აჩვენა გაყიდვების კლება და საცხოვრებლის ფასების მკვეთრი ზრდა, ხორვატიამ კი დააფიქსირა გარიგებების ვარდნა იჯარის მკვეთრი ზრდის ფონზე. ეს კომბინაცია მეტყველებს იმაზე, რომ მოთხოვნა, მიწოდება და საცხოვრებლის შემოსავლიანობა სინქრონულად არ მოძრაობს.
ცენტრალური და აღმოსავლეთი ევროპისთვის მნიშვნელოვანია იპოთეკური პირობები და მოსახლეობის შემოსავლები. უფრო სწრაფად მზარდ ეკონომიკებში ხელფასების ზრდას შეუძლია მხარი დაუჭიროს მოთხოვნას, მაგრამ მსხვილ ქალაქებში შეზღუდული მიწოდება სწრაფად აისახება ფასებზე. სამხრეთ ევროპის ტურისტული ბაზრებისთვის ცალკე ფაქტორად რჩება მოკლევადიანი იჯარა და უცხოელი მყიდველების მხრიდან მოთხოვნა.
ავსტრია, რომელმაც აჩვენა გარიგებების 21,4%-იანი ზრდა, ასევე მნიშვნელოვანია, როგორც იპოთეკური ბაზრისთვის უფრო მკაცრი პერიოდის შემდეგ აღდგენის მაგალითი. მაღალი შემოსავლების დონისა და განვითარებული საბანკო სექტორის მქონე ქვეყნებისთვის დაკრედიტების პირობების მცირე გაუმჯობესებასაც კი შეუძლია ბაზარზე დააბრუნოს მყიდველები, რომლებიც გარიგებას 2023–2024 წლებში აყოვნებდნენ.
ევროპული ბაზარი ახალ ფაზაში შედის
2025 წლის მთავარი შედეგი ლიკვიდურობის დაბრუნებაა. გარიგებების რაოდენობა გაიზარდა, ბაზარმა გაყინული სახე დაკარგა და მყიდველებმა გადაწყვეტილებების მიღება უფრო აქტიურად დაიწყეს. თუმცა გაყიდვების რაოდენობის ზრდა ჯერ არ შეიძლება ჩაითვალოს ხელმისაწვდომობის მდგრად აღდგენად. ფასები განაგრძობს ზრდას, იჯარა ძვირდება, ხოლო ცალკეულ ქვეყნებში მყიდველობითი აქტივობა სუსტი რჩება.
ბანკებისა და დეველოპერებისთვის ეს დადებითი სიგნალია: მეტი გარიგება ნიშნავს მეტ იპოთეკურ განაცხადს, საკომისიოს, გადასახადებსა და მოთხოვნას ახალ მშენებლობაზე. მყიდველებისთვის სურათი უფრო რთულია. ფასების ზრდის პირობებში უფრო აქტიური ბაზარიც კი შეიძლება ნიშნავდეს შეჯიბრის დაჩქარებას შეზღუდულ მიწოდებაზე, განსაკუთრებით მსხვილ ქალაქებსა და ტურისტულ რეგიონებში.
როგორც International Investment-ის ექსპერტები იუწყებიან, ევროპის საცხოვრებელი უძრავი ქონების ბაზარი 2025 წელს დაბრუნდა მოძრაობაში, მაგრამ არა წონასწორობაში. გარიგებების ზრდა აჩვენებს მოთხოვნის გამოცოცხლებას და არა ხელმისაწვდომობის პრობლემის გადაწყვეტას. კრიტიკული რისკი 2026 წლისთვის არის აღდგენითი ზრდიდან გადახურების ახალ ტალღაზე გადასვლა: თუ ფასები კვლავ გაუსწრებს შემოსავლებსა და იჯარას, გაყიდვების ზრდა გახდება არა ჯანსაღი ბაზრის ნიშანი, არამედ აჩქარებული განცალკევების სიგნალი კაპიტალის მქონე მყიდველებსა და შინამეურნეობებს შორის, რომლებიც იჯარაში რჩებიან.
