შვეიცარია ქირის საფასურის შეზღუდვის შესახებ რეფერენდუმისთვის ემზადება
140 000-ზე მეტი ხელმოწერა შეაგროვა ინიციატივამ, რომელიც მიზნად ისახავს კონტროლის გამკაცრებას საცხოვრებლის ქირაობაზე შვეიცარიაში, იტყობინება IamExpat. პროექტი, რომელიც ფედერალურ ხელისუფლებას გადაეცა, ქვეყნის კონსტიტუციის შეცვლასა და გასაქირავებელ უძრავ ქონებაზე ფასების გადაჭარბებული ზრდის ლიმიტებს ითვალისწინებს.
რა სურთ შეცვალონ შვეიცარიის ქირავნობის ბაზარზე
შვეიცარიის დამქირავებელთა ასოციაცია (MV, Der Mieterverband) გამოვიდა წინადადებით, გამკაცრდეს კონტროლი გასაქირავებელი საცხოვრებლის განაკვეთებზე. ინიციატივა „დიახ, დაცვას ქირის საფასურის დაწესებისას ბოროტად გამოყენებისგან“ (Rent Price Initiative) 2025 წელს დაიწყო და გასულ პერიოდში 140 000-ზე მეტი ხელმოწერა შეაგროვა.
ორგანიზაციაში მიიჩნევენ, რომ გადასახადის ოდენობა უნდა განისაზღვრებოდეს უძრავი ქონების შენახვის ფაქტობრივი ხარჯებითა და მესაკუთრის გონივრული შემოსავლიანობით, და არა მოგების მაქსიმიზაციისკენ სწრაფვით.
ამისათვის შეთავაზებულია კონსტიტუციაში ახალი ნორმის გამყარება. ქირის საფასური დაუსაბუთებლად მაღლად ჩაითვლება შემდეგ შემთხვევებში:
აღემატება მფლობელის რეალურ ხარჯებს — გონივრული მოგების გათვალისწინებით;
გაანგარიშებისას გამოიყენება უძრავი ქონების ხელოვნურად გაზრდილი შესყიდვის ფასი.
გარდა ამისა, ინიციატივის ავტორები გვთავაზობენ განაკვეთების ოდენობის ავტომატურ და რეგულარულ გადახედვას, რათა თავიდან იქნას აცილებული გადაჭარბებული ზრდა.
დამქირავებელთა ასოციაციაში აღნიშნავენ, რომ მოქმედი კანონმდებლობა უკვე ზღუდავს საცხოვრებლის მესაკუთრეთა მოგებას, თუმცა ეს ნორმები პრაქტიკაში ხშირად არ გამოიყენება. ორგანიზაციის შეფასებით, ამის გამო დამქირავებლები საშუალოდ თვეში დაახლოებით 350 შვეიცარიულ ფრანკს (€378) ზედმეტად იხდიან.
როგორ იცვლება საცხოვრებლის ქირის ტარიფები შვეიცარიაში 2026 წელს
გასაქირავებელი საცხოვრებელი შვეიცარიაში კვლავ ფასების ზრდის წნეხის ქვეშ რჩება, მიუხედავად მოქმედი შეზღუდვებისა. სააგენტო Comparis-ის მონაცემებით, 2005 წლიდან ქირის ღირებულება 31,9%-ით გაიზარდა. ამასთან, 2026 წლის მაისში მატება უმნიშვნელო იყო, რაც Homegate-ის ინდექსშიც აღინიშნა. მოთხოვნილი ქირის განაკვეთები ერთ თვეში 0,2%-ით გაიზარდა. წლიურ ჭრილში ზრდამ 2,5% შეადგინა.
ერთ თვეში ფასები ყველაზე მეტად გაიზარდა აპენცელში (+2,1%), გრაუბიუნდენში (+1,8%), ასევე შვიცისა და შაფჰაუზენის კანტონებში (თითოეულში +1,1%). ნიდვალდენში დაფიქსირდა კლება 1,8%-ით, მაგრამ წლიურ ჭრილში ამ რეგიონმა ყველაზე მაღალი ზრდა აჩვენა — 7,7%-ით. შემდეგ მოჰყვებოდა გრაუბიუნდენი (+5,9%) და ური (+5,8%), რაც მიუთითებს სტაბილურ წნეხზე ქირავნობის ბაზარზე ქვეყნის რიგ რეგიონებში.
ქალაქებს შორის გამოირჩევა ლუგანო შესაბამისად 1,7%-იანი და 4,5%-იანი ზრდით. უფრო ძლიერი დინამიკა მხოლოდ ლუცერნში დაფიქსირდა, სადაც ზრდამ 7,2% შეადგინა.
რა ღირს საცხოვრებლის ქირაობა შვეიცარიაში
განაკვეთების ზრდამ თანდათან გაზარდა ტვირთი შინამეურნეობებზე. SRF-ის მონაცემებით, დამქირავებელთა თითქმის 40% საცხოვრებელზე თავისი შემოსავლის მესამედზე მეტს ხარჯავს. ამასთან, ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 60% ნაქირავებ ბინაში ცხოვრობს, რაც ვითარებას მასშტაბურს და ბაზრისთვის მგრძნობიარეს ხდის.
შვეიცარიის ქირავნობის ბაზარი 2026 წელს რჩება ერთ-ერთ ყველაზე ძვირად და კონკურენტულად ევროპაში. ყველაზე მაღალი განაკვეთებია ციურიხში: ქალაქის ცენტრში 1-ოთახიან ბინაში იხდიან დაახლოებით 2 200 ფრანკს (€2 376), უფრო დიდი საცხოვრებლის ფასები მერყეობს 2 700-დან 3 400 CHF-მდე (€2 916–3 672). ბინები 4 და მეტი ოთახით შეიძლება შეფასდეს 4 500 CHF-ად (€4 860) და მეტად. გარეუბნებში დონე შედარებით დაბალია: 1 700–2 700 CHF (€1 836–2 916).
ჟენევაში 1-ოთახიანი საცხოვრებელი ღირს 2 100 CHF (€2 268), საშუალო ზომის ბინები — 2 500–3 100 (€2 700–3 348), დიდი — 3 900-მდე (€4 212). ცუგი შედის ყველაზე ძვირადღირებული კანტონების რიცხვში: 1 900 CHF-დან (€2 052) მცირე ბინებისთვის 3 700-მდე (€3 996) დიდამდე.
ბაზელში დიაპაზონია 1 500-დან 2 200 CHF-მდე (€1 620–2 376). შედარებადი დონეა ბერნში, ოდნავ მაღალია ლოზანაში. ლუგანოსა და ვინტერტურში ერთოთახიანი ბინები ღირს 1 200–1 300 CHF-დან (€1 296–1 404), უფრო დიდი საცხოვრებელი — დაახლოებით 1 750–2 300 CHF (€1 890–2 484).

ავეჯით აღჭურვილი და სერვისული საცხოვრებელი შესაძლოა 50–100%-ით უფრო ძვირი ღირდეს სტანდარტულ ქირაზე. დამატებით ყოველთვიურად იფარება კომუნალური და თანმდევი ხარჯები — 400–550 CHF (€432–€594). ბაზარი უკიდურესად კონკურენტული რჩება: მსხვილ ქალაქებში საცხოვრებლის გაქირავების შესახებ განცხადებები ხშირად რამდენიმე საათში იხურება, ხოლო ერთ ბინაზე განაცხადების რაოდენობა შესაძლოა ათეულობით იყოს.

ინიციატივის მხარდაჭერა და კრიტიკა
ასოციაციის წინადადება შვეიცარიის საცხოვრებლის ქირავნობის ბაზარზე წესების შეცვლის შესახებ განსახილველად გადაეცემა ფედერალურ საბჭოსა და პარლამენტს. შემდგომში მთავრობამ მხარი უნდა დაუჭიროს ინიციატივას ან წარმოადგინოს ალტერნატიული ვარიანტი. ხელმოწერების საჭირო რაოდენობა უკვე შეგროვებულია, ამიტომ საკითხი ნებისმიერ შემთხვევაში საერთო-სახალხო კენჭისყრაზე გავა. რეფერენდუმი შესაძლოა 2028-დან 2030 წლამდე პერიოდში გაიმართოს.
შვეიცარიის დამქირავებელთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი და მწვანეთა პარტიიდან ეროვნული საბჭოს დეპუტატი მიხაელ ტიონგი (Michael Töngi) მიიჩნევს, რომ არსებული სისტემა მცხოვრებლებს აიძულებს, დამოუკიდებლად გაასაჩივრონ ხელოვნურად გაზრდილი ქირა. მისი თქმით, ბევრ დამქირავებელს ეშინია მმართველ კომპანიებთან კონფლიქტში შესვლის ან საცხოვრებლის დაკარგვის რისკის წინაშე დგას, ამიტომ არ იცავს საკუთარ უფლებებს.
ინიციატივას მხარს უჭერს რამდენიმე პოლიტიკური პარტია, პროფკავშირები და საზოგადოებრივი ორგანიზაციები. შვეიცარიის სახლის მესაკუთრეთა ასოციაცია (HEV), პირიქით, წინადადების წინააღმდეგ გამოვიდა. ორგანიზაციაში მიიჩნევენ, რომ ქირის განაკვეთების ზრდის ძირითადი მიზეზი საცხოვრებლის დეფიციტია. HEV-ის აზრით, ინიციატივა „არასწორი მიმართულებითაა ორიენტირებული“ და ბაზარზე არცერთი ახალი ბინის გაჩენას არ გამოიწვევს.
რას ნიშნავს ეს ინვესტორებისთვის
International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ინიციატივის ფედერალურ დონეზე გასვლა აძლიერებს წნეხს ქირავნობის ბაზარზე, რომელიც ისედაც საცხოვრებლის დეფიციტისა და მაღალი კონკურენციის პირობებში ფუნქციონირებს. კონსტიტუციაში ახალი პრინციპის შესაძლო გამყარებამ შესაძლოა შეცვალოს ფასწარმოქმნის ჩვეული ლოგიკა. მოკლევადიან პერსპექტივაში ამან შესაძლოა გაზარდოს გამქირავებელთა სიფრთხილე და შეანელოს ფასების ზრდის ტემპები, თუმცა საცხოვრებლის სტრუქტურული დეფიციტი საკვანძო ფაქტორად რჩება.
ინვესტორებისა და უძრავი ქონების მფლობელებისთვის გაურკვევლობის ძირითადი ზონა დაკავშირებულია შემოსავლიანობასთან, თუმცა ეს მაჩვენებელი შვეიცარიის ბაზარზე ტრადიციულად არც ისე მაღალია. ქვეყანას იშვიათად განიხილავენ აგრესიული ინვესტირების ინსტრუმენტად: უფრო ხშირად კაპიტალის შენარჩუნების საშუალებად. თუმცა მაღალი გადასახადები, მარეგულირებელი ტვირთი და თანმდევი ხარჯები ამ ეფექტიანობასაც ამცირებს, რაც საკმაოდ ზომიერ შედეგამდე მიდის.
უმრავლეს შემთხვევაში შვეიცარიაში საცხოვრებლის შეძენა აიხსნება არა ფინანსური მოტივაციით, არამედ ცხოვრების ხარისხით: განვითარებული ინფრასტრუქტურით, სტაბილური ინსტიტუციური გარემოთი და უსაფრთხოების მაღალი დონით.
მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან
