ევროკავშირის საავიაციო ბაზარი EES-ის შეჩერებას ითხოვს: რიგები და შეფერხებები ევროპის აეროპორტებში
The Guardian
წამყვანმა საავიაციო ორგანიზაციებმა ევროკომისიას მიმართეს მოწოდებით, ზაფხულის ტურისტული პიკის პერიოდში დროებით შეაჩეროს ევროკავშირის შესვლა-გასვლის სისტემის (EES) დანერგვა. ინიციატივა უკავშირდება აეროპორტების გადატვირთვასა და მგზავრთა მომსახურების მკვეთრ გაუარესებას, რომლებიც იძულებულნი არიან რიგებში ხუთ საათამდე იდგნენ, იტყობინება The Guardian.
კრიზისი ევროპის აეროპორტებში
ევროკომისიის პრეზიდენტ ურსულა ფონ დერ ლაიენს ერთობლივი წერილი გაუგზავნა სამმა უმსხვილესმა საავიაციო სტრუქტურამ — Airports Council International Europe (ACI Europe), Airlines for Europe (A4E) და საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციამ (IATA). ისინი მოუწოდებენ ევროკავშირის შესვლა-გასვლის სისტემის (EES) მუშაობის შეჩერებას პიკური მგზავრთნაკადის პერიოდებში.
საავიაციო ორგანიზაციები მიუთითებენ, რომ სისტემის დანერგვას ევროპის რიგ აეროპორტებში სასაზღვრო კონტროლზე უკვე მოჰყვება ხუთ საათამდე რიგები. ზოგიერთი თვითმფრინავი არასრული დატვირთვით მიფრინავს, რადგან მგზავრები ჩასხდომის დასრულებამდე ვერ ასწრებენ კონტროლის გავლას. ასევე ფიქსირდება გაფრენების დაგვიანებები. მოსალოდნელია, რომ ივლისსა და აგვისტოში ევროპის აეროპორტები წინა თვეებთან შედარებით დაახლოებით 40 მილიონით მეტ მგზავრს მიიღებენ. ამასთან, ვითარების გაუარესების რისკი მაღალია.
«ჩვენ კრიტიკულ წერტილს მივაღწიეთ, — განაცხადეს დარგობრივმა გაერთიანებებმა. — მგზავრები უკვე იძულებულნი არიან დიდხანს იდგნენ რიგებში ტერმინალების გარეთ და ღია ბაქნებზე, რადგან სასაზღვრო კონტროლის პუნქტები ვერ უმკლავდებიან ჩამომფრენი რეისების დამუშავებას».
წერილში შეთავაზებულია ბიომეტრიული შემოწმებების დროებითი შეჩერების ნებართვა, თუ მგზავრთა ნაკადი სასაზღვრო სამსახურების შესაძლებლობებს აღემატება. ხაზგასმულია, რომ სასაზღვრო სამსახურები, აეროპორტები და ავიაკომპანიები მუდმივი წნეხის ქვეშ იმყოფებიან, ვითარება კი გადაუდებელ გადაწყვეტილებებს მოითხოვს ტურისტული სეზონის პიკში მდგომარეობის გაუარესებამდე.
EES სისტემის დანერგვა ევროპაში
ევროკავშირის შესვლა-გასვლის სისტემის (EES) დანერგვა შენგენის ზონის ქვეყნებში 2025 წლის ოქტომბრიდან დაიწყო და 2026 წლის 10 აპრილიდან სავალდებულო გახდა. სიახლე ვრცელდება ევროკავშირის 27-დან 25 ქვეყანაზე, ასევე ისლანდიაზე, ნორვეგიაზე, ლიხტენშტაინსა და შვეიცარიაზე. სისტემა ითვალისწინებს მესამე ქვეყნების მოქალაქეთა რეგისტრაციას საგარეო საზღვრების გადაკვეთისას, ბიომეტრიული მონაცემების — თითის ანაბეჭდებისა და ფოტოების შეგროვების ჩათვლით.
EES-ის სრულფასოვნად ამოქმედების შემდეგ გაირკვა, რომ მონაცემთა დამუშავებას იმაზე მეტი დრო მიაქვს, ვიდრე დაგეგმვის ეტაპზე იყო ნავარაუდევი. ამას მივყავართ მგზავრთა შეფერხებებამდე და პიკურ პერიოდებში ტერმინალებზე დატვირთვის ზრდამდე. ყველაზე შესამჩნევი პრობლემები დაფიქსირდა ჟენევის, ლისაბონის, მალტის, ბრიუსელისა და ამსტერდამის სხიპჰოლის აეროპორტებში. მილანში მანჩესტერის რეისზე 100-მდე ადამიანი ვერ მოხვდა, რადგან კონტროლის გავლა ვერ მოასწრეს.
ექსპერტები აღნიშნავენ თვითმომსახურების კიოსკების მუშაობის შეფერხებებს, თითის ანაბეჭდების ამოცნობის შეცდომებს და კონტროლის სხვადასხვა ეტაპზე განმეორებითი რეგისტრაციის აუცილებლობას. აეროპორტების ოპერატორები სირთულეებს პერსონალის ნაკლებობასა და სისტემის გაშვების ტექნიკურ სირთულეებს უკავშირებენ. დარგის სპეციალისტები მიუთითებენ მგზავრთა არასაკმარის ინფორმირებულობასა და დანერგვის მიმდინარე ეტაპის საადაპტაციო ხასიათზე. Ryanair-ის ხელმძღვანელობამ ადრე არსებული ვითარება ახალი წესების დანერგვის სისტემურ შეფერხებად შეაფასა.
ბიომეტრიული შემოწმებების შეჩერება
ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში უკვე შეაჩერეს ან შეამსუბუქეს ბიომეტრიული შემოწმებები ევროკავშირის შესვლა-გასვლის სისტემის (EES) ფარგლებში. მსგავსი გადაწყვეტილება მიიღეს საბერძნეთში — სექტემბრამდე პერიოდით, რათა მაღალი ტურისტული ნაკადის პერიოდში სასაზღვრო კონტროლზე დატვირთვა შემცირებულიყო.
მაისში საფრანგეთის პოლიციამ დროებით შეაჩერა დამატებითი შემოწმებები დუვრის პორტში. რომის აეროპორტების ხელმძღვანელმა ივნისის ბოლოს აღნიშნა, რომ ზაფხულში სერიოზული შეფერხებების თავიდან ასაცილებლად შესაძლოა საჭირო გახდეს სისტემის შეჩერება იმ ქვეყნების მოქალაქეებისთვის, რომლებიც არ შედიან ევროკავშირში.
«ზოგიერთი საერთაშორისო მოგზაური საზღვარზე გადაჭარბებული შეფერხებების პერსპექტივის გამო ევროპაში მოგზაურობის გეგმებს გადახედავს, — განაცხადეს დარგობრივმა გაერთიანებებმა. — ეს ჩრდილს აყენებს ევროპის რეპუტაციას, კერძოდ ევროპულ ტურიზმსა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას».
დასკვნა
International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ EES სისტემის დანერგვის პრობლემები სცდება სასაზღვრო კონტროლის ტექნიკური განახლების ფარგლებს და ევროპაში მგზავრთნაკადის მართვის მთელი მოდელის მდგრადობის საკითხად იქცევა. დარგი არაპიკურ სეზონებშიც კი გაჭირვებით უმკლავდება, თუმცა თავდაპირველად გაცხადებული იყო, რომ ავტომატიზაცია ყველა პროცესს დააჩქარებდა.
პროგრამის განხორციელებისთვის მზადება რამდენიმე წელი გაგრძელდა, თუმცა, როგორც ჩანს, საცდელი პერიოდისა და ადაპტაციისთვის მეტი დრო უნდა გამოყოფილიყო. ჯერჯერობით ევროპის ყველა ქვეყანაში სწრაფი და სრულფასოვანი დანერგვა მცდარ გადაწყვეტილებად გამოიყურება.
საავიაციო ორგანიზაციების მოთხოვნა შემოწმებების დროებითი შეჩერების მექანიზმის შემოღების შესახებ ფაქტობრივად ეჭვქვეშ აყენებს ევროკავშირის მოქმედი რეგლამენტების სიმკაცრესა და მათ გამოყენებადობას ტრაფიკის სეზონური რყევების პირობებში. უახლოეს პერსპექტივაში გადამწყვეტი გახდება სისტემის ტექნოლოგიური გამართვა და პოლიტიკური გადაწყვეტილება მისი გამოყენების მოქნილობის ხარისხის შესახებ.
