იაფი ავიაბილეთები შესაძლოა გაქრეს: კომპანიები ხელოვნურ ინტელექტზე გადადიან

Unsplash

მსხვილი ავიაგადამზიდავები ნერგავენ ხელოვნურ ინტელექტს, რომელიც ბილეთების ფასს მრავალი ფაქტორის გათვალისწინებით ითვლის. ტექნოლოგია კომპანიებს მეტი მოგების მიღების საშუალებას აძლევს, თუმცა მგზავრებისთვის იაფი ფრენების ძიების ჩვეულ გზას ცვლის, იუწყება Bloomberg-ი.

ფასწარმოქმნის ახალი მოდელი

ადრე გადამზიდავები ბილეთების ღირებულებას ანალიტიკოსებისა და წინასწარ დადგენილი მოდელების მეშვეობით ითვლიდნენ. მაგალითად, მათ შეეძლოთ ფასები 20%-ით გაეზარდათ, როდესაც თვითმფრინავი მეოთხედით ივსებოდა. ახლა ასეთ სქემებს ხელოვნური ინტელექტის სისტემებით ანაცვლებენ. ალგორითმები რეალურ დროში აანალიზებენ ათობით ცვლადს — მოთხოვნის დონიდან და რეისის დატვირთულობიდან დაწყებული ბაზრის ცვლილებებით დამთავრებული — და მუდმივად ასწორებენ ფასებს.

ახალ ტექნოლოგიებს უკვე იყენებენ დარგის ისეთი მსხვილი მოთამაშეები, როგორებიცაა Delta Air Lines და Virgin Atlantic. ხელოვნური ინტელექტი საშუალებას იძლევა უფრო ზუსტად განისაზღვროს, თუ რამდენის გადასახდელად არიან მზად მგზავრები კონკრეტულ ფრენაში. პოპულარულ მარშრუტებზე ამან შესაძლოა იაფი ბილეთების რაოდენობის შემცირება გამოიწვიოს. გადამზიდავები უფრო იშვიათად შესთავაზებენ ადგილებს მინიმალური ტარიფებით და შეძლებენ უფრო სწრაფად გაზარდონ ფასები მოთხოვნის ზრდისას.

ამასთან, ახალ სისტემებს საპირისპირო მიმართულებითაც შეუძლიათ მუშაობა. თუ რეისზე დაბალი მოთხოვნაა, ალგორითმებს შეუძლიათ შეამცირონ ბილეთების ღირებულება, რათა მეტი მგზავრი მოიზიდონ და თავისუფალი ადგილები შეავსონ.

«მომხმარებლები უნდა ელოდნენ, რომ ავიაკომპანიები უფრო გონივრულ საფასო პოლიტიკას გამოიყენებენ», — განაცხადა ბრაიან ტერიმ Alton Aviation Consultancy-დან. გადამზიდავები შეძლებენ ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებას ფასების მოსამატებლად და დასაწევად მოთხოვნის შესაბამისად. კრიტიკოსები შიშობენ, რომ საბოლოო ჯამში ტექნოლოგიებს უფრო ხშირად ბილეთების საშუალო ღირებულების გასაზრდელად გამოიყენებენ.

შეცდომითი ტარიფები იშვიათობა გახდება

ხელოვნური ინტელექტის განვითარებამ შესაძლოა შეამციროს ე.წ. შეცდომითი ტარიფების რაოდენობა — შემთხვევით გამოჩენილი ზეიაფი ავიაბილეთების. ასეთი შეთავაზებები ჩნდება მონაცემების შეყვანისას დაშვებული შეცდომების, ვალუტის კონვერტაციის პრობლემების, ტექნიკური ხარვეზების ან დაჯავშნის სისტემებს შორის ინფორმაციის არაკორექტული გაცვლის გამო.

სერვის Going-ის მონაცემებით, 2025 წელს ასეთი შემთხვევების რაოდენობამ რეკორდულ დონეს მიაღწია — ექსპერტები თვეში დაახლოებით ერთ შეცდომით ტარიფს პოულობდნენ. ზოგჯერ მგზავრები ბილეთის ჩვეულებრივ ღირებულებაზე 90%-მდე ფასდაკლებას იღებდნენ.

თუმცა მომავალში ასეთი შესაძლებლობები პრაქტიკულად გაქრება. ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია უფრო სწრაფად გამოავლინოს შეცდომები ფასებში და ავტომატურად შეასწოროს ისინი. «ხელოვნური ინტელექტი შეძლებს შეცდომების ამოცნობას გაცილებით დიდი მოცულობის მონაცემებში და ამას ადამიანზე სწრაფად გააკეთებს», — განაცხადა ქეთი ნასტრომ, ტურისტული დარგის Going-ის ექსპერტმა.

ამასთან, ასეთი შეთავაზებები სრულად არ უნდა გაქრეს. როგორც Dollar Flight Club-ის საოპერაციო დირექტორმა და პარტნიორმა კაილ მალცმა აღნიშნა, ავიაბილეთების გავრცელების სისტემა სულ უფრო რთული და გლობალური ხდება, ამიტომ ცალკეული ხარვეზები კვლავ შესაძლებელია.

პერსონალური მონაცემები ტარიფების ფორმირებისთვის

ხელოვნური ინტელექტის განვითარება ბადებს კითხვებს იმის შესახებ, თუ რამდენად შორს შეძლებენ წასვლას ავიაკომპანიები მგზავრების მონაცემების გამოყენებაში. მთავარი შეშფოთება დაკავშირებულია ინდივიდუალური ტარიფების გაჩენის შესაძლებლობასთან, როდესაც ერთი და იმავე ადგილის ღირებულება დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რამდენის გადასახდელად არის მზად კონკრეტული ადამიანი.

მომხმარებელთა უფლებების დამცველები და ამერიკელი კანონმდებლები აფრთხილებენ, რომ ავიაკომპანიებმა შესაძლოა გამოიყენონ გენერაციული ხელოვნური ინტელექტი ე.წ. «მეთვალყურეობაზე დაფუძნებული ფასწარმოქმნისთვის». ამ შემთხვევაში ალგორითმები შეძლებენ მომხმარებლების შესახებ მონაცემების გათვალისწინებას, მათ შორის ძიების ისტორიას ან შემოსავლის სავარაუდო დონეს, რათა სხვადასხვა მგზავრისთვის სხვადასხვა ფასები დააწესონ.

ამ შეშფოთებებმა უკვე მიიპყრო რეგულატორების ყურადღება. აშშ-ის ფედერალურმა სავაჭრო კომისიამ დაიწყო სამოქალაქო გამოძიება იმის დასადგენად, იყენებენ თუ არა ავიაკომპანიები მომხმარებელთა პერსონალიზებულ პროფილებს ბილეთების ფასის გასაზრდელად. ზოგიერთმა შტატმა ასევე დაიწყო ზომების მიღება. მერილენდში მიღებულ იქნა კანონი მტაცებლური ფასწარმოქმნისგან დაცვის შესახებ. რეგულატორები სხვა ქვეყნებშიც სწავლობენ ვითარებას ისეთი შემთხვევების შემდეგ, როგორიცაა ჩინურ კომპანია Trip.com-ზე დაკისრებული ჯარიმა.

ამასთან, ავიაკომპანიები და ტექნოლოგიების დეველოპერები ამტკიცებენ, რომ ჯერჯერობით არ იყენებენ პერსონალურ მონაცემებს ტარიფების შესადგენად. Delta Air Lines-მა განაცხადა, რომ არ აწესებს ფასებს კონკრეტული მგზავრების შესახებ ინფორმაციის საფუძველზე. Fetcherr ამტკიცებს, რომ მისი მოდელები აგრეგირებულ საბაზრო მონაცემებთან მუშაობს, ხოლო Volantio აღნიშნავს, რომ მისი შეთავაზებები არ არის პერსონალიზებული.

ხელოვნური ინტელექტი უკვე მართავს გაყიდვებს

ხელოვნური ინტელექტი უკვე ეხმარება ავიაკომპანიებს ფასების დადგენასა და გაყიდული ბილეთების უფრო ეფექტურ მართვაში. მაგალითად, კომპანია Volantio-ს პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელსაც Japan Airlines იყენებს, ავლენს მგზავრებს, რომლებიც მზად არიან შეცვალონ თავიანთი გეგმები გადავსებული რეისის დროს კომპენსაციის სანაცვლოდ. ამის შემდეგ ავიაკომპანიას შეუძლია გათავისუფლებული ადგილი სხვა მგზავრზე გააფორმოს — მაგალითად, ბიზნეს-კლიენტზე, რომელიც ბოლო მომენტში ჯავშნის ბილეთს და მზადაა გაცილებით მეტი გადაიხადოს.

მსგავსი ტექნოლოგიები თანდათან ვრცელდება არა მხოლოდ ავიაციაში, არამედ სასტუმროების სექტორსა და დაჯავშნის სისტემებშიც. ავიაბაზრისთვის ხელოვნური ინტელექტის გადაწყვეტილებების ერთ-ერთი მთავარი შემქმნელი ისრაელური სტარტაპი Fetcherr გახდა. მის პლატფორმას ათამდე ავიაკომპანია იყენებს, მათ შორის კანადური WestJet და ბრაზილიური Azul. ახლო აღმოსავლეთში ბოლო პერიოდის არეულობის დროს კომპანიის სისტემა მთელ მსოფლიოში რეისების ფასებს ასწორებდა საწვავის ღირებულების ცვლილების, ფრენების გაუქმებისა და მოთხოვნის რყევების გათვალისწინებით.

«ჩვენი მოდელები აანალიზებენ ცვლადების ათეულობით, თუ არა ასეულობით კატეგორიას ტარიფების განსასაზღვრად. ეს უკვე მხოლოდ ხელოვნური ინტელექტის წყალობითაა შესაძლებელი», — განაცხადა Fetcherr-ის თანადამფუძნებელმა ური იერუშალმიმ. მისი თქმით, კომპანია ავიაგადამზიდავების შემოსავლებს უპირველეს ყოვლისა თვითმფრინავების უფრო ეფექტური შევსების ხარჯზე ზრდის, და არა ბილეთებზე ფასების მომატებით.

ხელოვნური ინტელექტი ცვლის ავიამგზავრობის ბაზარს

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ხელოვნური ინტელექტი ავიაკომპანიების ყოველდღიური მუშაობის ნაწილი ხდება — ტარიფების გაანგარიშებიდან რეისების დატვირთვის მართვამდე. გადამზიდავები იღებენ შესაძლებლობას უფრო სწრაფად მოახდინონ რეაგირება მოთხოვნის ცვლილებებზე და უფრო ზუსტად განჭვრიტონ მგზავრების ქცევა.

მოგზაურთათვის ეს ნიშნავს, რომ შემთხვევითი იაფი ბილეთები პოპულარულ მარშრუტებზე სულ უფრო იშვიათად შეხვდებათ. ამასთან, ტექნოლოგიები ჯერ არ აუქმებს დაზოგვის ჩვეულ მეთოდებს: ადრეული დაჯავშნა, მოგზაურობის მოქნილი თარიღები და ნაკლებად მოთხოვნადი მიმართულებების შერჩევა კვლავ ეხმარება ხარჯების შემცირებაში.

რეგულატორებისთვის მთავარი ამოცანაა — უზრუნველყონ ფასწარმოქმნის ახალი სისტემების გამჭვირვალობა და არ დაუშვან სიტუაცია, როდესაც მგზავრები მიზეზების გასაგები ახსნის გარეშე ერთი და იმავე ბილეთში სხვადასხვა ფასს გადაიხდიან.