სოციალური ქსელები საამიროებში: ჯარიმები და დაკავებები კომენტარების გამო

Emarat Al Youm

არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში სოციალურ ქსელებში დაწერილმა ჩვეულებრივმა კომენტარმაც კი შეიძლება სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის მიზეზი გახდეს. გამოძიების საფუძველი ხდება არა მხოლოდ მუქარა და პირდაპირი შეურაცხყოფა, არამედ ხუმრობა, სარკაზმი და კრიტიკაც. მსგავსი პუბლიკაციებისთვის გათვალისწინებულია სოლიდური ჯარიმები, ზოგიერთ შემთხვევაში კი ავტორების დაკავებაც ხდება.

სისხლის სამართლის საქმე საამიროებში უარყოფითი გამოხმაურების გამო

2026 წლის მაისში აჯმანის პოლიციამ უჩვეულო სისხლის სამართლის საქმის შესახებ განაცხადა, რომელიც Instagram-ში დაწერილი ერთი ფრაზით დაიწყო. საზღვარგარეთ გამგზავრებამდე მომხმარებელმა ძვირადღირებული ჩანთის ფოტო ნახა და კომენტარებში დაწერა, რომ აქსესუარი ყალბი იყო. შენიშვნამ დაცინვისა და ბულინგის ტალღა გამოიწვია. ჩანთის მფლობელმა პოლიციას მიმართა და შეტყობინების ავტორი შეურაცხყოფასა და რეპუტაციის შელახვაში დაადანაშაულა. სამართალდამცავები რამდენჯერმე შეეცადნენ ეჭვმიტანილთან დაკავშირებას, თუმცა პასუხი ვერ მიიღეს. ამის შემდეგ საჩივრის მონაცემები სისტემაში შეიტანეს.

აღძრული საქმის შესახებ მხოლოდ ქალის საამიროებში დაბრუნების შემდეგ გახდა ცნობილი. საპასპორტო კონტროლის გავლისას თანამშრომელმა აჯმანში რეგისტრირებული საჩივარი დააფიქსირა და პოლიციის ეკიპაჟი გამოიძახა. მოგზაური დააკავეს, მისმა მეუღლემ და შვილებმა კი აეროპორტის დატოვება შეძლეს. საბოლოოდ მხარეები შერიგდნენ და საქმე დაიხურა. მომჩივანს საჩივარი რომ არ გაეხმო, ბრალდებულს თავისუფლების აღკვეთა და ჯარიმა ემუქრებოდა საამიროების ჭორებთან და კიბერდანაშაულთან ბრძოლის შესახებ კანონის შესაბამისად.

ამ შემთხვევის შემდეგ აჯმანის პოლიციამ მსგავს საქმეებზე მოქმედების წესი გადახედა. პროკურატურასთან ერთად დაინერგა გირაოს დისტანციურად გაფორმების სერვისი. ცალკეულ შემთხვევებში ეს საშუალებას იძლევა საჭირო პროცედურები ონლაინ გაიაროთ ისე, რომ ღამე პატიმრობაში არ დარჩეთ და იმ ემირატში გამგზავრება არ მოგიწიოთ, სადაც საჩივარია რეგისტრირებული.

იურიდიული კომპანია Lawford Legal Advisors-ის პრაქტიკაში იყო ინტერნეტ-კომენტართან დაკავშირებული სხვა შემთხვევაც. Google-ის შეფასებაში უძრავი ქონების აგენტის მისამართით გამოყენებული იყო სიტყვა „უხეში“ (rude). შედეგად აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, დაზარალებულმა მხარემ კი კომპენსაცია მოითხოვა. მოგვიანებით კონფლიქტის მოგვარება მოხერხდა.

რისთვის შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა საამიროებში

ინტერნეტში შეურაცხყოფასა და ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელებაზე პასუხისმგებლობას არეგულირებს ჭორებთან და კიბერდანაშაულთან ბრძოლის შესახებ 2021 წლის №34 არაბთა გაერთიანებული საამიროების ფედერალური დეკრეტი-კანონი. 43-ე მუხლის თანახმად, სასჯელი გათვალისწინებულია სხვა პირის ელექტრონული საშუალებებით შეურაცხყოფისთვის, ასევე მისთვის ისეთი ქმედებების მიწერისთვის, რამაც შეიძლება საზოგადოების მხრიდან ზიზღი გამოიწვიოს. ამისთვის გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა და/ან ჯარიმა 250 000-დან 500 000 დირჰამამდე ($68 000–136 000).

ამ ნორმის მოქმედების ქვეშ შეიძლება მოექცეს ისეთი პუბლიკაციები და კომენტარებიც, რომლებიც პირდაპირ გინებას არ შეიცავს. იურიდიული კონსულტანტი ამირა ას-სურაიდი აღნიშნავს, რომ გარჩევა ზოგჯერ მოკლე ფრაზით იწყება, რომელსაც ავტორი ხუმრობად ან პირად აზრად მიიჩნევს. შეფასებისას მხედველობაში მიიღება შეტყობინების შინაარსი, კონტექსტი და აუდიტორიის რეაქცია.

იურიდიული კონსულტანტი სარა ალ-ბაკიში ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ პრობლემები შეიძლება წარმოიშვას სარკაზმის ან დაცინვის გამო, თუ გამონათქვამი ადამიანის ღირსებასა და რეპუტაციას ეხება. პასუხისმგებლობა ცალკეულ შემთხვევებში ეკისრებათ იმ მომხმარებლებსაც, რომლებიც ასეთ კონტენტს ავრცელებენ, უერთდებიან შეურაცხყოფას ან მონაწილეობენ ბულინგში. საქმის განხილვისას შეიძლება გათვალისწინებული იყოს ინფორმაციის გავრცელების მასშტაბები, ასევე მიყენებული მორალური და ფსიქოლოგიური ზიანი.

ცალკე რისკს წარმოადგენს გადაუმოწმებელი ბრალდებები. იურიდიული კონსულტანტი ჰასან ელჰაისი აღნიშნავს, რომ ცრუ მტკიცება შეიძლება გასცდეს პირადი აზრის ფარგლებს და განხილულ იქნას როგორც რეპუტაციის შემლახველი არასანდო ინფორმაციის გავრცელება. კერძოდ, განცხადება იმის შესახებ, რომ ადამიანი ყალბი პროდუქციით სარგებლობს, შეიძლება აღქმულ იქნას როგორც უპატიოსნობაში ან თაღლითობაში დადანაშაულება.

სოციალური სპეციალისტი აიშა ალ-კინდი ხაზს უსვამს ზოგიერთი მომხმარებლის სწრაფვას, ყურადღება მიიქციონ და პროვოკაციული კომენტარებით მეტი რეაქცია და მოწონება დააგროვონ. ასეთმა პოსტმა შეიძლება ახალი დაცინვა გამოიწვიოს და მასობრივ დევნაში გადაიზარდოს. ექსპერტი მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მოზარდებსა და ახალგაზრდებს აუხსნან ინტერნეტში დასაშვები ქცევის საზღვრები და პუბლიკაციების შესაძლო იურიდიული შედეგები.

რა უნდა გაითვალისწინონ ტურისტებმა საამიროებში

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ადრე ფართო რეზონანსი მოჰყვა უპილოტო საფრენი აპარატებისა და სარაკეტო თავდასხმებთან დაკავშირებული ფოტოებისა და ვიდეოების გადაღების, გამოქვეყნებისა და გადაგზავნის გამო საამიროებში განხორციელებულ მრავალრიცხოვან დაკავებებს. მხოლოდ აბუ-დაბიში პოლიციამ სხვადასხვა ეროვნების 375 პირის დაკავების შესახებ განაცხადა. ამავდროულად, საამიროებში მკაცრი წესები მოქმედებს ინტერნეტში სხვა პუბლიკაციებთან მიმართებაშიც. ამასთან, სოციალურ ქსელებში ჩვეულებრივ ურთიერთობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ ტურისტებმა შეიძლება არც კი იცოდნენ.

მოგზაურებს ურჩევენ, წინასწარ გაეცნონ ადგილობრივი კანონმდებლობის აქტუალურ მოთხოვნებს და განსაკუთრებული სიფრთხილით გამოხატონ აზრი კონკრეტულ ადამიანებსა და კომპანიებზე. თუ სასტუმროსთან, რესტორანთან, მაღაზიასთან ან თანამშრომელთან კონფლიქტი წარმოიშვა, უსაფრთხოა გადამოწმებადი ფაქტებისა და საკუთარი გამოცდილების აღწერა, ხოლო სერიოზული პრეტენზიების ოფიციალური არხებით გაგზავნა. ქვეყანაში, სადაც ინტერნეტ-კონტენტი მკაცრად რეგულირდება, რამდენიმე გაუფრთხილებელ სიტყვას შეიძლება სერიოზული შედეგები მოჰყვეს.

ასეთი შეზღუდვები შეიძლება გახდეს დამატებითი ფაქტორი, რომელიც გავლენას ახდენს არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიმზიდველობაზე უცხოელი მოგზაურებისთვის. ეს საკითხი განსაკუთრებით მგრძნობიარე ხდება ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობის პერიოდში, რაც უკვე აისახება რეგიონის ტურისტულ ინდუსტრიაზე.