ისრაელის ბანკმა განაკვეთი 3,75%-მდე შეამცირა: შეკელის გამყარება და ეკონომიკური რისკები

Times of Israel

ისრაელის ბანკმა შეამცირა ძირითადი საპროცენტო განაკვეთი 0,25 პროცენტული პუნქტით — 3,75%-მდე. გადაწყვეტილება მიიღეს ინფლაციის შენელების, შეკელის გამყარებისა და ქვეყნის მდგრადი მაკროეკონომიკური მაჩვენებლების ფონზე. ამასთან, მარეგულირებელმა გააფრთხილა შენარჩუნებული გეოპოლიტიკური რისკებისა და ინფლაციის შესაძლო ხელახალი აჩქარების შესახებ, იუწყება საქმიანი გამოცემა Globes.

განაკვეთის მესამე შემცირება 2025 წლის ბოლოდან

ისრაელის ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა მმართველის, პროფესორ ამირ იარონის ხელმძღვანელობით, საპროცენტო განაკვეთი 0,25%-ით შეამცირა. ეკონომისტთა უმრავლესობა სწორედ ამ გადაწყვეტილებას ელოდა.

ეს უკვე განაკვეთის მესამე შემცირებაა 2025 წლის ნოემბრიდან. მიმდინარე გადაწყვეტილებამდე მარეგულირებელმა ზედიზედ ორჯერ შეამცირა განაკვეთი 0,25 პროცენტული პუნქტით — ნოემბერსა და იანვარში. ბოლო ორ შეხვედრაზე ისრაელის ბანკმა განაკვეთი უცვლელი დატოვა საომარ ვითარებასთან დაკავშირებული გაურკვევლობის გამო.

მიმდინარე გადაწყვეტილება უკავშირდება ინფლაციური წნეხის შემცირებას, ისრაელის ძლიერ მაკროეკონომიკურ მონაცემებსა და ეროვნული ვალუტის შესამჩნევ გამყარებას. საპროცენტო განაკვეთის წინა გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, შეკელი 8,3%-ით გამყარდა აშშ დოლართან მიმართებაში, 7,2%-ით ევროსთან და 7,4%-ით ნომინალური ეფექტური სავალუტო კურსით. ძლიერი შეკელი ჩვეულებრივ ეხმარება ინფლაციის შეკავებას, რადგან ამცირებს იმპორტირებული საქონლისა და ნედლეულის ფასს.

ინფლაციის ახალი აჩქარების საფრთხეები

მონეტარული პოლიტიკის შერბილებას არ გაუუქმებია მარეგულირებლის ფრთხილი პოზიცია. ისრაელის ბანკში ხაზი გაუსვეს, რომ გეოპოლიტიკური გაურკვევლობა მაღალი რჩება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო დონეზე. ინფლაცია ისრაელში ამჟამად მიზნობრივი 1–3%-იანი დიაპაზონის დაახლოებით შუაშია. თუმცა წინა გადაწყვეტილებიდან მოყოლებული, მსოფლიოში წნეხის მკვეთრი ზრდა დაფიქსირდა.

ინფლაციის ახალი აჩქარების რისკები ნარჩუნდება. რისკ-ფაქტორებს შორისაა გეოპოლიტიკური მოვლენები და მათი გავლენა ეკონომიკურ აქტივობაზე, ენერგომატარებლების ფასები, ასევე მოთხოვნის ზრდა შეზღუდული მიწოდების პირობებში.

ომი ირანთან და ისრაელის ეკონომიკა

სამხედრო ოპერაციამ «მბრდღვინავი ლომი» ირანის წინააღმდეგ გავლენა მოახდინა ქვეყნის ეკონომიკაზე. 2026 წლის პირველი კვარტლის ეროვნული ანგარიშების მონაცემები აჩვენებს, რომ ისრაელის მშპ 3,3%-ით შემცირდა. მარეგულირებელმა აღნიშნა, რომ ვარდნა ნაკლებად მწვავე აღმოჩნდა, ვიდრე ადრე იყო ნავარაუდევი, და ასევე ნაკლებად მნიშვნელოვანი, ვიდრე 2025 წლის ივნისის ოპერაციის დროს.

სუსტ რგოლად რჩება ტურიზმი. უცხოელი მოგზაურების ნაკადი 2026 წლის აპრილში საგრძნობლად დაბალი იყო ომამდელ დონეზე, რაც განსაკუთრებით მტკივნეულია სასტუმროების, რესტორნების, ტრანსპორტისა და მცირე ბიზნესისთვის. ასევე ფიქსირდება კონფლიქტის უარყოფითი გავლენა სამომხმარებლო მომსახურებაზე, მშენებლობაზე, ტრანსპორტსა და მცირე ბიზნესზე. მაღალტექნოლოგიური სექტორის მდგრადობა და თავდაცვის მრეწველობისთვის დამატებითი შეკვეთებიც კი ჯერ ვერ ანაზღაურებს შიდა მოთხოვნის შესუსტებას.

ისრაელის ეკონომიკის აღდგენის პერსპექტივები

სახელმწიფო ხარჯები ნაწილობრივ მხარს უჭერს ეკონომიკას, განსაკუთრებით თავდაცვის სექტორის, ლოგისტიკისა და უსაფრთხოების მეშვეობით, მაგრამ ბიუჯეტზე დატვირთვა იზრდება, სამოქალაქო ხარჯები იზღუდება და იზრდება მომავალში გადასახადების გაზრდის ან პროგრამების შემცირების რისკები. ამასთანავე, მიმდინარე ინდიკატორები მიუთითებს ეკონომიკური აქტივობის აღდგენაზე სამხედრო ოპერაციის დასრულების შემდეგ. კერძოდ, დროებითი შემცირების შემდეგ კვლავ გაიზარდა საბანკო ბარათებით განხორციელებული შესყიდვების მაჩვენებლები. ამჟამად ისინი ოდნავ აღემატება გრძელვადიან ტრენდს.

International Investment-ის ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ძლიერ ტექნოლოგიურ ბაზასაც კი არ შეუძლია სრულად აანაზღაუროს ომის შედეგები, სუსტი შიდა მოთხოვნა და ძვირი დაკრედიტება. კონფლიქტის გაგრძელებას ან მოხმარების სუსტ აღდგენას შეუძლია ეკონომიკა მოსალოდნელზე მეტად შეაფერხოს. აღდგენის ტემპი წლის მეორე ნახევარში უპირველესად უსაფრთხოების სიტუაციაზე იქნება დამოკიდებული.

ისრაელელი ინვესტორების ქცევა

საცხოვრებელზე მაღალი ფასები და რეგიონში არსებული საერთო არასტაბილურობა სულ უფრო ხშირად აიძულებს ისრაელის მოქალაქეებს, ეძებონ შესაძლებლობები უცხოეთში ინვესტიციებისთვის. დამატებითი ფაქტორი გახდა ომი ახლო აღმოსავლეთში, რამაც გააძლიერა ინტერესი უფრო პროგნოზირებადი ბაზრებისა და აქტივების მიმართ, რომლებსაც შეუძლიათ კაპიტალის შენარჩუნება გრძელვადიან პერსპექტივაში.

ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნად მიმართულებად რჩება საქართველო. სამშენებლო მიწის ნაკვეთებსა და სხვა უძრავ ქონებაზე მოთხოვნა თბილისსა და ბათუმში 20%-ით გაიზარდა, პორტალ «ვესტი კავკაზას» მონაცემებით. ბაზარზე მთავარ აქტიურობას სპარსეთის ყურის ქვეყნებისა და ისრაელის მყიდველები ავლენენ. ამავდროულად, ბათუმში უცხოელი ინვესტორები უძრავ ქონებას ხშირად განიხილავენ არა საცხოვრებლად, არამედ როგორც საინვესტიციო ინსტრუმენტს — ობიექტების ღირებულების ზრდისა და პოპულარულ შავიზღვისპირა კურორტზე გაქირავებიდან შემოსავლის მიღების გათვლით.

ამასთან ერთად, ბაზრის მონაწილეები აღნიშნავენ მოთხოვნის სტრუქტურის ცვლილებას. საცხოვრებლის გაქირავების შემოსავლიანობა თანდათან მცირდება მიწოდების ზრდისა და მზარდი კონკურენციის გამო. ამ ფონზე იზრდება ინტერესი სასტუმრო ბიზნესის მიმართ, ეს სეგმენტი უფრო მაღალ რენტაბელობას აჩვენებს. პრემიუმ სასტუმრო პროექტები უკეთ ინარჩუნებენ მდგრადობას მოთხოვნისა და ფასების რყევების დროს, ასევე აძლევენ ინვესტორებს შესაძლებლობას ჰქონდეთ უფრო სტაბილური ფულადი ნაკადი.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან