შუა დერეფანი საქართველოში: $7 მლრდ სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის

საქართველო გეგმავს გააორმაგოს საზღვაო და სარკინიგზო ქსელების გამტარუნარიანობა და სამჯერ გაზარდოს აეროპორტების საერთო გამტარუნარიანობა. 2032 წლამდე ამ სფეროს პრიორიტეტულ პროექტებზე დაახლოებით $7 მლრდ-ის მიმართვა იგეგმება, განაცხადა ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა მარიამ ქვრივიშვილმა ჩინეთში გამართულ მდგრადი ტრანსპორტის გლობალურ ფორუმზე.

შუა დერეფნის განვითარება: აზიასა და ევროპას შორის

ჩინეთში 22 სექტემბერს გაიმართა მდგრადი ტრანსპორტის გლობალური ფორუმი, რომელზეც მათ შორის შუა დერეფნის განვითარებაც განიხილებოდა. მონაწილეები შეუერთდნენ ერთობლივ ინიციატივას მისი საიმედოობის, ეფექტიანობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდის მიზნით.

თანამშრომლობის ძირითადი მიმართულებებია — სატრანსპორტო პოლიტიკის კოორდინაცია, ინფრასტრუქტურის განვითარება, საბაჟო და სასაზღვრო პროცედურების გაუმჯობესება, ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვა. ასევე იგეგმება ბიზნესის უფრო აქტიური ჩართვა და ქვეყნებს შორის ურთიერთქმედების გაუმჯობესება.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა მარიამ ქვრივიშვილმა აღნიშნა, რომ ადრე შუა დერეფანი ძირითადად განიხილებოდა, როგორც ალტერნატიული გზა აზიისა და ევროპის ბაზრებს შორის. ახლა მისი მნიშვნელობა იზრდება ტვირთნაკადების ზრდის, მსხვილი ინფრასტრუქტურული ინვესტიციებისა და რეგიონული თანამშრომლობის გაფართოების ფონზე. შემდგომი განვითარებისთვის აუცილებელია სხვადასხვა სახეობის ტრანსპორტს შორის უფრო მჭიდრო ურთიერთქმედების ჩამოყალიბება.

BM.GE შეგვახსენებს, რომ შუა დერეფანი, ანუ ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, აკავშირებს ჩინეთსა და ცენტრალურ აზიას ევროპასთან კასპიის ზღვისა და სამხრეთ კავკასიის გავლით. მარშრუტის განვითარებაში მონაწილეობენ ჩინეთი, ყაზახეთი, აზერბაიჯანი, საქართველო და თურქეთი.

ტრანსპორტის განვითარების გეგმა საქართველოში

$7 მლრდ ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის

2026 წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოს პორტებმა და ტერმინალებმა 13,7 მლნ ტონა ტვირთი გადაამუშავეს — 24%-ით მეტი, ვიდრე 2025 წელს. რკინიგზით გადაიზიდა 9,7 მლნ ტონა (+11%), ხოლო ტრანზიტი გაიზარდა 14%-ით. კონტეინერბრუნვა გაიზარდა 9%-ით, 554,2 ათას TEU-მდე — პირობით ერთეულამდე, რომელიც სტანდარტულ ექვსმეტრიან კონტეინერს შეესაბამება. მარიამ ქვრივიშვილმა აღნიშნა, რომ ასეთი დინამიკა მოითხოვს სატრანსპორტო სისტემის მომზადებას მაჩვენებლების შემდგომი ზრდისთვის.

ამისათვის საქართველომ შეიმუშავა ათწლიანი სტრატეგიული საგზაო რუკა. 2026 წელს სარკინიგზო ინფრასტრუქტურისა და მოძრავი შემადგენლობის განახლებაზე მიიმართება 1 მლრდ ლარზე მეტი ($384 მლნ). 2032 წლამდე პრიორიტეტულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე გათვალისწინებულია დაახლოებით $7 მლრდ. ქვეყანა გეგმავს გააორმაგოს საზღვაო და სარკინიგზო ქსელების გამტარუნარიანობა, ხოლო აეროპორტების საერთო შესაძლებლობები სამჯერ გაზარდოს. 

ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი

შუა დერეფნის ერთ-ერთ საკვანძო პროექტად მარიამ ქვრივიშვილმა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი დაასახელა. პირველი ეტაპი გათვლილია 10 მლნ ტონა ნაყარ და გენერალურ ტვირთზე და 600 ათას TEU კონტეინერზე. მუშაობის დაწყება დაგეგმილია 2029 წელს. ანაკლიის სატრანსპორტო ქსელთან დასაკავშირებლად გათვალისწინებულია სარკინიგზო ხაზი და საავტომობილო გზა. სარკინიგზო მისასვლელის დაპროექტება უკვე დასრულებულია, მისი მშენებლობის ტენდერის გამოცხადება კი 2026 წლის ოქტომბრის ბოლომდე იგეგმება.

ინიციატივა ხორციელდება landlord port-ის საერთაშორისო მოდელით, რაც კერძო ინვესტორების მონაწილეობას გულისხმობს. ახალმა პორტმა უნდა გააფართოოს საქართველოს შესაძლებლობები შავ ზღვაზე ტვირთების დამუშავების კუთხით და გაამყაროს მისი პოზიციები, როგორც სატრანზიტო კვანძისა.

ბათუმი – სარფის ავტომაგისტრალი

შუა დერეფნის კიდევ ერთი პროექტი გახდება ბათუმი – სარფის ავტომაგისტრალი, რომელიც ბათუმის შემოვლით გზას საქართველოსა და თურქეთის საზღვართან დააკავშირებს და აღმოსავლეთ-დასავლეთის ტრასის დასავლეთ ნაწილს დაასრულებს. 11,3 კმ სიგრძის მონაკვეთის მშენებლობის კონტრაქტი 9 სექტემბერს გაფორმდა. იგი მოიცავს 7,6 კმ სიგრძის გვირაბსა და სამ ხიდს.

ახალი მაგისტრალის გახსნის შემდეგ საერთაშორისო და სატრანზიტო ტრანსპორტი სანაპირო გზიდან, რომელიც აჭარის მჭიდროდ დასახლებულ რაიონებზე, მათ შორის კურორტ გონიოსა და კვარიათზე გადის, გადამისამართდება. პროექტის ღირებულება 809 მლნ ლარს ($311 მლნ) აღემატება, მშენებლობის ვადა კი 48 თვეა. დაფინანსებას უზრუნველყოფენ აზიის განვითარების ბანკი და საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი.

შუა დერეფნის მუშაობის კოორდინაცია

აზერბაიჯანი, ყაზახეთი და ცენტრალური აზიის სხვა ქვეყნები ასევე აფართოებენ სატრანსპორტო და ლოგისტიკურ სიმძლავრეებს. ჩინეთი ინვესტიციებს დებს სარკინიგზო, საპორტო და ციფრულ ინფრასტრუქტურაში, მხარს უჭერს ინიციატივას „ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ და China-Europe Railway Express-ის სარკინიგზო მიმოსვლას. მარიამ ქვრივიშვილმა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა შუა დერეფნის განვითარების ერთ-ერთ მთავარ მამოძრავებელ ძალად დაასახელა. საქართველო მზადაა გააგრძელოს თანამშრომლობა პეკინთან და მარშრუტის სხვა მონაწილეებთან.

ინფრასტრუქტურის გაფართოება სხვადასხვა სახელმწიფოში შეთანხმებულ მოქმედებებს მოითხოვს. ამისთვის იქმნება ურთიერთქმედების სპეციალური მექანიზმები მინისტრებისა და სამუშაო ჯგუფების დონეზე. ისინი საშუალებას მისცემს კოორდინირება გაუწიონ პროექტებს და აღმოფხვრან ვიწრო ადგილები ტვირთების გადაადგილების მარშრუტზე.

ძირითად ამოცანებს შორისაა — ტრანზიტის დროის შემცირება, სასაზღვრო და საბაჟო პროცედურების გაუმჯობესება, ციფრული სისტემების თავსებადობა, ასევე კონკურენტუნარიანი და გამჭვირვალე ერთიანი ტარიფების შემოღება. ამ ზომებმა გადაზიდვები უფრო ეფექტიანი და პროგნოზირებადი უნდა გახადოს გამგზავრების პუნქტიდან საბოლოო დანიშნულებამდე. პერსპექტივაში იგეგმება შუა დერეფნის გარდაქმნა სატრანსპორტო მარშრუტიდან უფრო ფართო ეკონომიკურ მარშრუტად, რომელიც დააკავშირებს ბაზრებს, მოიზიდავს ინვესტიციებს და შექმნის ახალ შესაძლებლობებს რეგიონისთვის.

შუა დერეფნის მნიშვნელობა საქართველოსთვის

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ შუა დერეფანი აძლიერებს საქართველოს პოზიციებს აზიასა და ევროპას შორის სატრანსპორტო კავშირებში. მისი გამტარუნარიანობის ზრდა საშუალებას მისცემს გაზარდოს ტრანზიტი და უფრო ღრმად ინტეგრირდეს საერთაშორისო ვაჭრობაში. პორტების, რკინიგზისა და საავტომობილო გზების, აეროპორტების მოდერნიზაცია ქმნის დამატებით შესაძლებლობებს ლოგისტიკური ბიზნესისთვის, აუმჯობესებს რეგიონებისა და ტურისტული მიმართულებების ხელმისაწვდომობას, ხელს უწყობს კერძო კაპიტალის შემოდინებას.

ამ პროცესებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ინვესტიციების სტრუქტურაზეც საქართველოში, სადაც უცხოელი მყიდველები ტრადიციულად დიდ ინტერესს იჩენენ უძრავი ქონების მიმართ. საცხოვრებელი ქონების შემოსავლიანობის შემცირების ფონზე ყურადღება თანდათან სასტუმრო სეგმენტისკენ გადადის. პირველ რიგში, საუბარია საერთაშორისო ბრენდების ქვეშ არსებულ პრემიუმ ობიექტებზე პროფესიონალი ოპერატორების მართვით, რომლებიც გვთავაზობენ უფრო მდგრად ბიზნეს-მოდელს და პოტენციურად უფრო მაღალ შემოსავლიანობას. სატრანსპორტო ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებამ და საერთაშორისო კავშირების ზრდამ შეიძლება გაზარდოს ასეთი პროექტების მიმზიდველობა.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან