მწვანე ქალაქების პროგრამისთვის დაფინანსება გაორმაგდა - თბილისი და ბათუმი კვლავ მონაწილე ქალაქებს შორის არიან

ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკისა (EBRD) და კლიმატის მწვანე ფონდის (Green Climate Fund, GCF) თანამშრომლობა ურბანული გარემოს გაუმჯობესებისა და კლიმატური გამოწვევების დაძლევის მიმართულებით ფართოვდება.

EBRD-ის ოფიციალური ინფორმაციით, GCF-მა Green Cities Facility-ის ფარგლებში მეორე, დამატებითი, 87 მილიონი ევროს დაფინანსების ტრანში დაამტკიცა. შედეგად, პროგრამისთვის უზრუნველყოფილი GCF-ის შეღავათიანი დაფინანსება 174 მილიონ ევრომდე გაიზარდა.

გამოყოფილი ფინანსური რესურსი მიზნად ისახავს პროგრამის მონაწილე ქვეყნებში ურბანული კლიმატური პროექტების მხარდაჭერას. მათ შორის, ინფრასტრუქტურულ ინვესტიციებს, შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავებას, ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერებასა და მწვანე ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას.

რომელ მიმართულებებს დააფინანსებს პროგრამა?

EBRD Green Cities 60-ზე მეტ მონაწილე ქალაქს აერთიანებს. პროგრამის პრიორიტეტებია ისეთი საინვესტიციო მიმართულებები, რომლებიც ქალაქების ეკოლოგიურ მდგომარეობასა და კლიმატურ მდგრადობაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.

კერძოდ, მხარდაჭერის შესაძლო სფეროებს შორისაა:

• ურბანული ტრანსპორტისა და საზოგადოებრივი სატრანსპორტო სისტემების განვითარება;

• ენერგოეფექტური საქალაქო და ცენტრალიზებული ენერგომომარაგების სისტემები;

• მუნიციპალური ნარჩენების მართვა და გადამუშავება;

• განახლებადი ენერგიის გამოყენება;

• წყალმომარაგებისა და წყალარინების ინფრასტრუქტურა;

• შენობების ენერგოეფექტურობა;

• ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელები და ქუჩების განათება;

• კლიმატური რისკებისადმი მდგრადი ინფრასტრუქტურა და ბუნებაზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები.

პროგრამის დაფინანსება ხელმისაწვდომია 15 ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოში, სომხეთში, ალბანეთში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ყაზახეთში, მოლდოვაში, მონღოლეთში, მაროკოში, სერბეთსა და უზბეკეთში.

ფინანსური მხარდაჭერის მიმღებები შეიძლება იყვნენ ქალაქები, მუნიციპალური მომსახურების მიმწოდებელი კომპანიები და კერძო სექტორის წარმომადგენლები.

EBRD-ის განმარტებით, შეღავათიანი დაფინანსება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთი პროექტებისთვის, რომელთა განხორციელება კომერციული ფინანსირების პირობებში რთულია ან ეკონომიკური თვალსაზრისით ნაკლებად ეფექტიანია.

რა შესაძლებლობებს აჩენს ეს საქართველოსთვის?

საქართველოსთვის ახალი ფინანსური რესურსის გაჩენის მაღალ მნიშვნელობას განაპირობებს ის, რომ თბილისი და ბათუმი EBRD Green Cities-ის პროგრამის მონაწილე ქალაქებს შორის რჩებიან.

თბილისი პროგრამას 2016 წლის ნოემბერში შეუერთდა, ხოლო ბათუმი - 2018 წლის ივლისში. ორივე ქალაქისთვის შემუშავებულია Green City Action Plan (GCAP), რომელიც გარემოსდაცვითი გამოწვევების იდენტიფიცირებასა და მათი დაძლევის პრიორიტეტული ღონისძიებების განსაზღვრას ემსახურება.

თბილისის მწვანე ქალაქის სამოქმედო გეგმა 2017 წელს დამტკიცდა. მასში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა საზოგადოებრივ ტრანსპორტს, ჰაერის დაბინძურების შემცირებას, შენობების ენერგოეფექტურობას, მუნიციპალური ნარჩენების მართვასა და მწვანე სივრცეების განვითარებას.

ბათუმის სამოქმედო გეგმა ქალაქის გარემოსდაცვითი მდგომარეობის გაუმჯობესების მიმართულებებს მოიცავს. მათ შორის ტრანსპორტს, ენერგეტიკას, ნარჩენების მართვას, წყლის რესურსების მართვასა და ურბანული განვითარების საკითხებს.

უკვე განხორციელებული პროექტები და ახალი დაფინანსების მნიშვნელობა

საქართველოში EBRD-ის მწვანე ქალაქების მიმართულებით თანამშრომლობა მხოლოდ სტრატეგიული გეგმებით არ შემოიფარგლება. არსებობს კონკრეტული საინვესტიციო პროექტებიც, რომლებიც აჩვენებს, რა ტიპის ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის შეიძლება იქნეს გამოყენებული მსგავსი ფინანსური მექანიზმები.

თბილისის მაგალითია ნარჩენების დამუშავების საწარმოს პროექტი. EBRD-ის ოფიციალური დოკუმენტაციის მიხედვით, პროექტის საერთო ღირებულება 26 მილიონ ევროს შეადგენს. აქედან 22 მილიონი ევრო EBRD-ის სუვერენული სესხია, ხოლო დამატებით 4 მილიონი ევრო, შეღავათიანი დაფინანსების სახით, კლიმატის მწვანე ფონდმა გამოყო.

პროექტი დედაქალაქში ნარჩენების დამუშავების პირველი საწარმოს მოწყობას, მეორადი მასალების აღდგენასა და სანიტარულ ნაგავსაყრელზე განთავსებული ნარჩენების მოცულობის შემცირებას ისახავს მიზნად.

ბათუმისა და აჭარის მაგალითია Adjara Solid Waste Management Phase II. EBRD-ის მონაცემებით, პროექტი ბათუმის მწვანე ქალაქის სამოქმედო გეგმის პირველი შემდგომი საინვესტიციო პროექტია Green Cities Framework 2-ის ფარგლებში. მისი საერთო ღირებულება 25 მილიონი ევროა, საიდანაც EBRD-ის დაფინანსება 19 მილიონ ევროს შეადგენს.

პროექტი ნარჩენების მართვის ინფრასტრუქტურის განვითარებას, გადამუშავებადი მასალების აღდგენის შესაძლებლობების გაზრდას, ნარჩენების განთავსების თანამედროვე სისტემის ამოქმედებასა და გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შემცირებას ემსახურება.

ხაზგასასმელია, რომ ეს პროექტები წინა საინვესტიციო გადაწყვეტილებებს ეხება და არა ახლად დამტკიცებული 87 მილიონი ევროს ტრანშიდან გამოყოფილი თანხების ათვისებას.

რას ნიშნავს დაფინანსების გაორმაგება თბილისისა და ბათუმისთვის?

მნიშვნელოვანია დავაზუსტოთ, რომ დამატებითი 87 მილიონი ევრო, მხოლოდ საქართველოსთვის არ არის გამოყოფილი. ეს თანხა 15 ქვეყნის მასშტაბით EBRD Green Cities-ის მონაწილე ქალაქებისა და შესაბამისი ორგანიზაციების მხარდასაჭერად არის განკუთვნილი.

EBRD-ის ოფიციალურ განცხადებაში არ არის მითითებული, რა მოცულობის დაფინანსება შეიძლება მიიღოს საქართველომ ან კონკრეტულად თბილისმა და ბათუმმა. თუმცა, ახალი ტრანში ზრდის პროგრამის ფინანსურ შესაძლებლობებს და მონაწილე ქალაქებში ახალი პროექტების მხარდაჭერის გაფართოების წინაპირობას ქმნის. კონკრეტული შედეგები კი დამოკიდებული იქნება ქალაქების მიერ წარმოდგენილ საინვესტიციო პროექტებზე, მათ პრიორიტეტულობასა და დაფინანსების შესაბამის პირობებზე.

ამის გათვალისწინებით, საქართველოსთვის ეს შესაძლებლობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ურბანული ტრანსპორტის, ნარჩენების მართვის, წყლისა და წყალარინების სისტემების მოდერნიზაციის, ენერგოეფექტურობისა და კლიმატური რისკების შემცირების მიმართულებით.

შესაბამისად, ახლა, თბილისისა და ბათუმისთვის მთავარი გამოწვევა არსებული მწვანე ქალაქის სამოქმედო გეგმების კონკრეტულ, ეკონომიკურად და ტექნიკურად დასაბუთებულ, საინვესტიციო პროექტებად გარდაქმნაა.

ამრიგად, EBRD-სა და GCF-ს შორის თანამშრომლობის გაფართოება საქართველოს ქალაქებისთვის დამატებითი ფინანსური შესაძლებლობების შექმნას ნიშნავს. თუმცა, ამ შესაძლებლობების რეალურ საინვესტიციო შედეგებად გარდაქმნა უკვე კონკრეტული პროექტების მომზადებასა და განხორციელებაზე იქნება დამოკიდებული.