საფრანგეთში უმუშევრობამ 2020 წლის შემდეგ მაქსიმუმს მიაღწია

საფრანგეთში უმუშევრობის დონე 2026 წლის მეორე კვარტალში 8,3%-მდე გაიზარდა — რაც 2020 წლის მესამე კვარტალის შემდეგ მაქსიმალური მაჩვენებელია. უმუშევართა რაოდენობამ 2,677 მლნ ადამიანს მიაღწია, რაც კვარტალში 62 ათასით, ხოლო წლიურად 261 ათასით გაზრდილი მაჩვენებელია. ამავდროულად შემცირდა დასაქმება, გაიზარდა გრძელვადიანი უმუშევრობა, ხოლო კერძო სექტორმა ერთ წელიწადში თითქმის 80 ათასი სამუშაო ადგილი დაკარგა. სტატისტიკის გაუარესების ნაწილი უკავშირდება France Travail-ის რეფორმით მოცულ ჯგუფებს, თუმცა INSEE-ის მონაცემები არ იძლევა იმის საფუძველს, რომ უმუშევრობის ზრდა მხოლოდ ტექნიკურ ეფექტად ჩაითვალოს.

უმუშევრობა 8,3%-მდე გაიზარდა

საფრანგეთის სტატისტიკისა და ეკონომიკური კვლევების ეროვნულმა ინსტიტუტმა 7 აგვისტოს განაცხადა, რომ მეორე კვარტალში შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის მეთოდოლოგიით უმუშევრობის დონე 0,2 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა — 8,1%-დან 8,3%-მდე. წლიურ ჭრილში მაჩვენებელი 0,7 პუნქტით არის მომატებული.

უმუშევართა რაოდენობამ 2,677 მლნ ადამიანი შეადგინა. სამი თვის განმავლობაში ის 62 ათასით გაიზარდა, ხოლო 2025 წლის მეორე კვარტალთან შედარებით — 261 ათასით. INSEE უმუშევრობის დონესა და მის კვარტალურ ცვლილებას დაახლოებით ±0,3 პროცენტული პუნქტის ცდომილებით აფასებს, რაც მნიშვნელოვანია მცირე რყევების ინტერპრეტაციისას.

8,3%-იანი მაჩვენებელი მაქსიმალური გახდა 2020 წლის მესამე კვარტალის შემდეგ, როდესაც შრომის ბაზარი პანდემიის გამო იყო დეფორმირებული. თუ ამ უჩვეულო პერიოდს გამოვრიცხავთ, მსგავსი დონე ბოლოს 2019 წელს დაფიქსირდა: მესამე კვარტალში უმუშევრობა 8,4%-ს შეადგენდა, ხოლო მეოთხეში — 8,2%-ს. ამასთან, მიმდინარე დონე 2,2 პროცენტული პუნქტით დაბალი რჩება 2015 წლის მეორე კვარტალის პიკურ მაჩვენებელზე.

ახალგაზრდების უმუშევრობამ 21,6%-ს მიაღწია

გაუარესება შეეხო ყველა ძირითად ასაკობრივ კატეგორიას.

15-დან 24 წლამდე პირებში უმუშევრობა კვარტალში 0,4 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა და 21,6%-ს მიაღწია. წლიურ ჭრილში ზრდამ 2,5 პუნქტი შეადგინა. ამ ასაკობრივ ჯგუფში უმუშევართა რაოდენობამ დაახლოებით 740 ათას ადამიანს მიაღწია.

25-დან 49 წლამდე ჯგუფში მაჩვენებელი 7,3%-დან 7,5%-მდე გაიზარდა, რითაც 2021 წლის პირველი კვარტალის შემდეგ მაქსიმუმს მიაღწია. 50 წელზე უფროს პირებში უმუშევრობა 5,2%-დან 5,5%-მდე გაიზარდა — რაც უმაღლესი დონეა 2022 წლის დასაწყისიდან.

ამრიგად, ზრდა არ შეიძლება აიხსნას მხოლოდ ახალგაზრდა მუშაკების ან რომელიმე ერთი დარგის პრობლემებით. გაუარესება სამუშაო ძალის პრაქტიკულად მთელ ასაკობრივ სპექტრს მოიცავს.

ქალთა უმუშევრობა უფრო სწრაფად გაიზარდა

ქალებში უმუშევრობის დონე კვარტალში ერთბაშად 0,4 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა და 8,2%-ს გაუტოლდა. მამაკაცებში ის უცვლელი დარჩა — 8,5%.

განსაკუთრებით შესამჩნევი გაუარესება მოხდა 25–49 წლის ქალებში: მაჩვენებელი 0,5 პუნქტით გაიზარდა 7,5%-მდე. იმავე ასაკობრივი კატეგორიის მამაკაცებში კი, პირიქით, 0,2 პუნქტით შემცირდა — ასევე 7,5%-მდე.

წლიურ გამოხატულებაში მამაკაცთა და ქალთა უმუშევრობა თანაბრად გაიზარდა — დაახლოებით 0,8 პროცენტული პუნქტით.

გრძელვადიანი უმუშევრობის ზრდა გაგრძელდა

იმ პირთა რაოდენობამ, რომლებიც სამუშაოს გარეშე დარჩნენ და მას არანაკლებ ერთი წლის განმავლობაში ეძებდნენ, 671 ათასს მიაღწია. ეს 36 ათასით მეტია, ვიდრე პირველ კვარტალში და 116 ათასით მეტი წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით.

გრძელვადიანი უმუშევრობის დონე სამუშაო ძალის 2,1%-მდე გაიზარდა — რაც მაქსიმუმია 2022 წლის მეორე კვარტალის შემდეგ. წლიურად მაჩვენებელი 0,4 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა.

სწორედ გრძელვადიანი უმუშევრობის ზრდა წარმოადგენს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სიგნალს. ხანგრძლივი უმუშევრობა ზრდის პროფესიული უნარების დაკარგვის რისკს და ართულებს შემდგომში ადამიანის დაბრუნებას შრომის ბაზარზე.

მომუშავე მოსახლეობის წილი 69%-მდე შემცირდა

მეორე კვარტალში 15-დან 64 წლამდე მოსახლეობის დასაქმების დონე 0,3 პროცენტული პუნქტით შემცირდა და 69% შეადგინა. წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით ის 0,5 პუნქტით შემცირდა.

15–24 წლის ახალგაზრდებში დასაქმება 33,8%-მდე შემცირდა, 25–49 წლის მოსახლეობაში — 82,4%-მდე, ხოლო 50–64 წლის ჯგუფში — 69,1%-მდე. სამივე კატეგორიაში მაჩვენებლები შემცირდა როგორც კვარტალურად, ისე წლიურად.

გამონაკლისი უფროს ასაკობრივ ჯგუფებს შორის აღმოჩნდა 60–64 წლის კატეგორია: დასაქმების დონე წლიურად 1,2 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა და 45,8%-ს მიაღწია.

ეს თანხვედრაშია უფრო ხანგრძლივ ტენდენციასთან, რაც ასაკოვანი ფრანგების შრომის ბაზარზე ჩართულობის ზრდას გულისხმობს.

ეკონომიკური აქტიურობა რეკორდულ ნიშნულთან რჩება

დასაქმების შემცირების მიუხედავად, ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის წილი ისტორიულად მაღალ დონეზე რჩება.

მეორე კვარტალში ეკონომიკური აქტიურობის დონემ 15–64 წლის პირებში 75,4% შეადგინა და მხოლოდ 0,1 პროცენტული პუნქტით დაიკლო. პირველ კვარტალში მან რეკორდულ 75,5%-ს მიაღწია — რაც უმაღლესი მაჩვენებელია INSEE-ის დაკვირვებების დაწყებიდან, 1975 წლის შემდეგ.

2019 წლის მიწურულთან შედარებით მაჩვენებელი 2,7 პუნქტით მაღალი რჩება. 55–64 წლის პირებში აქტიურობამ 65,9%-ს მიაღწია, ხოლო 60–64 წლის ჯგუფში — 48,7%-ს.

ეს მნიშვნელოვანია უმუშევრობის გასააზრებლად: თუ იმ ადამიანთა რაოდენობა, ვისაც მუშაობა სურს, სამუშაო ადგილების რაოდენობაზე სწრაფად იზრდება, მაჩვენებელი შეიძლება მასშტაბური გათავისუფლებების გარეშეც გაიზარდოს.

France Travail შესამჩნევ გავლენას ახდენს დინამიკაზე

ერთ-ერთი მთავარი მეთოდოლოგიური დაზუსტება ეხება სრული დასაქმების შესახებ კანონს, რომელიც 2023 წელს იქნა მიღებული.

2025 წლის დასაწყისიდან სისტემა ითვალისწინებს France Travail-ში RSA-ის შემწეობის მიმღებთა და მათი პარტნიორების, დასაქმების ადგილობრივი სამსახურების მიერ მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფი ახალგაზრდების ნაწილის, ასევე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ზოგიერთი პირის სისტემატურ რეგისტრაციას. ამან მექანიკურად გაზარდა სახელმწიფო დასაქმების სისტემაში რეგისტრირებულთა რაოდენობა.

თუმცა France Travail-ში რეგისტრაცია და შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის მეთოდოლოგიით უმუშევრობა ერთი და იგივე არ არის. იმისათვის, რომ პირი შსო-ს მეთოდოლოგიით უმუშევრად ჩაითვალოს, მას არ უნდა ჰქონდეს სამუშაო, აქტიურად უნდა ეძებდეს მას და მზად უნდა იყოს მის დასაწყებად.

INSEE ცალკე აფასებს რეფორმით მოცული ჯგუფების წვლილს მაჩვენებლების ცვლილებაში.

ზრდის თითქმის ნახევარი ორ ჯგუფთან არის დაკავშირებული — მათემატიკურად

2024 წლის ბოლოდან 2026 წლის მეორე კვარტალამდე უმუშევრობის საერთო დონე დაახლოებით 0,98 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა.

ამ ზრდიდან დაახლოებით 0,31 პუნქტი მოდიოდა RSA-ის მიმღებ შინამეურნეობებზე, ხოლო კიდევ 0,11 პუნქტი — 15–29 წლის ახალგაზრდებზე, რომლებიც რეგისტრირებულნი არიან France Travail-ში და არ მიეკუთვნებიან პირველ ჯგუფს. ჯამურმა წვლილმა შეადგინა დაახლოებით 0,44 პუნქტი — საერთო მატების თითქმის ნახევარი.

მაგრამ INSEE საგანგებოდ აფრთხილებს: ეს მათემატიკური დაშლაა და არა რეფორმის მიზეზშედეგობრივი ეფექტის შეფასება. ის არ იძლევა იმის დადგენის საშუალებას, გაუარესების რომელი ნაწილია უშუალოდ გამოწვეული რეგისტრაციის წესების ცვლილებით და რომელი ასახავს ამ ჯგუფების რეალურ მდგომარეობას შრომის ბაზარზე.

ამიტომ მცდარია ორივე უკიდურესი ინტერპრეტაცია: არ შეიძლება მთელი უმუშევრობის ზრდა ეკონომიკას დაბრალდეს, თუმცა არც იმის მტკიცებაა სწორი, თითქოს მატების თითქმის ნახევარი მხოლოდ „ქაღალდზე“ არსებობს.

RSA-ის მიმღებებში უმუშევრობამ 48,6%-ს მიაღწია

RSA-ის მიმღები შინამეურნეობების ეკონომიკურად აქტიურ წარმომადგენლებში უმუშევრობამ 48,6%-ს მიაღწია.

2024 წლის ბოლოდან მაჩვენებელი 7,9 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა. მხოლოდ მეორე კვარტალში ზრდამ 1,7 პუნქტი შეადგინა. ამ ჯგუფის დასაქმების დონე იმავდროულად 24,5%-მდე შემცირდა.

ეს ხსნის, თუ რატომ ახდენს სახელმწიფო დასაქმების სისტემის გაფართოება შესამჩნევ გავლენას საერთო სტატისტიკაზე. ოფიციალურ დაკვირვებაში უფრო აქტიურად ხვდებიან ის ჯგუფები, რომლებსაც თავიდანვე არსებითად უფრო სუსტი პოზიციები აქვთ შრომის ბაზარზე.

INSEE-მ პირველად შეიყვანა მაიოტა ძირითად მწკრივში

მეორე კვარტალის პუბლიკაციიდან მოყოლებული INSEE-ის მაჩვენებლების ძირითადი ნაკრები მოიცავს მთელ საფრანგეთს, მაიოტას ჩათვლით. მანამდე სტანდარტული კვარტალური მწკრივი ეხებოდა საფრანგეთს მაიოტას გარეშე. ისტორიული მონაცემები გადაანგარიშდა უკან, რათა შენარჩუნებულიყო შედარებადობა.

მაიოტას დამატება მეორე კვარტალის უმუშევრობის დონეს ზრდის დაახლოებით 0,06 პროცენტული პუნქტით და ამცირებს 15–64 წლის პირთა დასაქმების დონეს დაახლოებით 0,17 პუნქტით. დამრგვალების შემდეგ headline-მაჩვენებლები უცვლელი რჩება: უმუშევრობა 8,3%-ს შეადგენს, ხოლო კვარტალური ზრდა — 0,2 პუნქტს.

ამგვარად, მეთოდიკის გეოგრაფიული ცვლილება არ ხსნის გაუარესების ძირითად ნაწილს.

კერძო სექტორმა 19,3 ათასი სამუშაო ადგილი დაკარგა

დასაქმების ცალკეული სტატისტიკა ადასტურებს, რომ შრომის ბაზრის პრობლემები მხოლოდ მეთოდიკის ცვლილებით არ შემოიფარგლება.

აპრილ-ივნისის განმავლობაში კერძო სექტორის მუშაკთა რაოდენობა შემცირდა 19,3 ათასით, ანუ დაახლოებით 0,1%-ით. პირველ კვარტალში კლებამ 13,9 ათასი სამუშაო ადგილი შეადგინა.

2025 წლის მეორე კვარტალთან შედარებით კერძო დასაქმება შემცირდა 79,7 ათასი ადამიანით, ანუ 0,4%-ით. ეს უკვე ზედიზედ მეექვსე კვარტალია, როდესაც მაჩვენებელი ერთი წლის წინანდელ დონეზე დაბალია.

მშენებლობამ კვარტალში დაახლოებით 6,1 ათასი სამუშაო ადგილი დაკარგა, მრეწველობამ დროებითი მუშაკების გამოკლებით — 3,2 ათასი, ხოლო საბაზრო მომსახურებამ დროებითი დასაქმების გათვალისწინებით — 9,7 ათასი.

ამასთან, კერძო დასაქმება დაახლოებით 1 მლნ სამუშაო ადგილით, ანუ 5%-ით აღემატება 2019 წლის ბოლოს დონეს. ამიტომ საუბარია ხანგრძლივი ზრდის შემდგომ გაგრილებაზე და არა პანდემიურ კრიზისში დაბრუნებაზე.

ეკონომიკა მხოლოდ 0,2%-ით გაიზარდა

შრომის ბაზრის სისუსტეს თან ახლავს ეკონომიკური ზრდის დაბალი ტემპები.

საფრანგეთის მთლიანი შიდა პროდუქტი მეორე კვარტალში 0,2%-ით გაიზარდა პირველ კვარტალში 0,1%-იანი კლების შემდეგ. შინამეურნეობების მოხმარება 0,2%-ით გაიზარდა, თუმცა მთლიანი ძირითადი კაპიტალის ფორმირება, ანუ ინვესტიციები ძირითად აქტივებში, კვლავ შემცირდა — 0,3%-ით.

საგარეო ვაჭრობამ კვარტალურ ზრდას 0,6 პროცენტული პუნქტი შემატა, მაშინ როდესაც მარაგების ცვლილებამ იგივე 0,6 პუნქტი ჩამოაკლო. შიდა საბოლოო მოთხოვნამ მარაგების გარეშე ზრდის მხოლოდ 0,1 პუნქტი უზრუნველყო.

ეს სტრუქტურა არ მიუთითებს ღრმა რეცესიაზე, თუმცა აჩვენებს, რომ შიდა მოთხოვნა და ინვესტიციები ჯერჯერობით არ არის საკმარისად ძლიერი სამუშაო ადგილების სწრაფი შექმნისთვის.

მრეწველობა კვლავ სუსტია

ივნისში გადამამუშავებელი მრეწველობის გამოშვება 1,1%-ით შემცირდა მაისში 1%-იანი ვარდნის შემდეგ. 2025 წლის ივნისთან შედარებით წარმოება 1,7%-ით ნაკლები იყო.

საქმიანი კლიმატი ივლისში ოდნავ გაუმჯობესდა 97 პუნქტამდე, მაგრამ დარჩა გრძელვადიან საშუალო დონეზე — 100-ზე დაბლა. მრეწველობაში მაჩვენებელი 101-ს შეადგენდა, მომსახურებაში — 98-ს, ხოლო მშენებლობაში — 95-ს.

ამ მონაცემთა ერთობლიობა უფრო მეტად შეესაბამება სუსტი ზრდისა და ფრთხილი დაქირავების სცენარს, ვიდრე მკვეთრ ეკონომიკურ ვარდნას.

საფრანგეთი საგრძნობლად ჩამორჩება ევროზონის საშუალო მაჩვენებელს

კორექტული საერთაშორისო შედარებისთვის უმჯობესია გამოყენებულ იქნეს Eurostat-ის ყოველთვიური ჰარმონიზებული სტატისტიკა და არა მისი შერევა INSEE-ის კვარტალურ მაჩვენებელთან.

2026 წლის ივნისში საფრანგეთში უმუშევრობის ჰარმონიზებული ყოველთვიური დონე 8,2%-ს შეადგენდა, მაშინ როდესაც ევროზონაში — 6,3%-ს, ხოლო ევროკავშირში — 6%-ს.

ახალგაზრდებს შორის სხვაობა კიდევ უფრო დიდია: საფრანგეთში მაჩვენებელი 21,1%-ს შეადგენდა, ევროზონაში — 14,8%-ს, ხოლო ევროკავშირში — 15,5%-ს.

ეს ციფრები ოდნავ განსხვავდება INSEE-ის კვარტალური 8,3%-ისა და 21,6%-ისგან განსხვავებული პერიოდულობისა და გამოთვლის პროცედურის გამო, ამიტომ მათი პირდაპირ ერთმანეთით ჩანაცვლება არ უნდა მოხდეს. Eurostat ჰარმონიზებულ მონაცემებს ქვეყნების შესადარებლად იყენებს, ხოლო INSEE — შრომის ბაზრის კვარტალურ ეროვნულ შერჩევას.

ევროკომისია შემდგომ გაუარესებას ელის

ევროკომისიის საგაზაფხულო პროგნოზის მიხედვით, საფრანგეთში უმუშევრობის საშუალო დონე 2026 წელს 8,3%-ს შეადგენს და 2027 წელს 8,7%-მდე მოიმატებს.

დაქირავებით მომუშავეთა რაოდენობა პროგნოზის მიხედვით 2026 წელს 0,4%-ით შემცირდება, ხოლო 2027 წელს — კიდევ 0,1%-ით. საერთო დასაქმება თვითდასაქმებულთა ჩათვლით 2026 წელს ოდნავ უნდა შემცირდეს, მაშინ როდესაც სამუშაო ძალა 0,7%-ით გაიზრდება. 2027 წელს მისი ზრდა კიდევ 0,6%-ით არის მოსალოდნელი.

პროგნოზის თანახმად, ეკონომიკა 2026 წელს მხოლოდ 0,8%-ით გაიზრდება, ხოლო 2027 წელს — 1,1%-ით. კომისია მოელის, რომ საავიაციო და თავდაცვითი პროდუქციის ექსპორტი მხარს დაუჭერს ზრდას, მაშინ როდესაც ენერგიის უფრო მაღალი ფასები ზეწოლას მოახდენს რეალურ შემოსავლებსა და მოხმარებაზე.

უმუშევრობა საბიუჯეტო რისკს აძლიერებს

დასაქმების შესუსტება ხდება იმ დროს, როდესაც საფრანგეთის სახელმწიფო ფინანსები ისედაც მნიშვნელოვანი წნეხის ქვეშ იმყოფება.

ევროკომისია 2026 წელს პროგნოზირებს საბიუჯეტო დეფიციტს მშპ-ის 5,1%-ის ოდენობით. სახელმწიფო ვალი, მისი შეფასებით, 2025 წლის 115,6%-იდან 2026 წელს მშპ-ის 118,1%-მდე გაიზრდება და პოლიტიკის უცვლელობის პირობებში 2027 წელს 120%-ს გადააჭარბებს.

უმუშევრობის ზრდას ერთდროულად შეუძლია შეამციროს საშემოსავლო გადასახადისა და სოციალური შენატანების შემოსავლები და გაზარდოს სახელმწიფოს ხარჯები მოსახლეობისა და შრომის ბაზრის მხარდასაჭერად.

ეს ზღუდავს ხელისუფლების შესაძლებლობებს, დასაქმების სისუსტე მასშტაბური საბიუჯეტო სტიმულებით დააკომპენსიროს.

როგორც International Investment-ის ექსპერტები იტყობინებიან, საფრანგეთში უმუშევრობის ზრდა 8,3%-მდე ერთი ფაქტორით ვერ აიხსნება. France Travail-ის რეფორმამ შესამჩნევად შეცვალა სამუშაო ძალის შემადგენლობა და გააძლიერა ძალიან მაღალი უმუშევრობის მქონე ჯგუფების სტატისტიკური წვლილი, თუმცა დასაქმების დონის ვარდნა, კერძო სამუშაო ადგილების შემცირება და გრძელვადიანი უმუშევრობის მატება ბაზრის რეალურ გაგრილებას ადასტურებს. მთავარი რისკი სამი ტენდენციის თანხვედრაში მდგომარეობს: სუსტი ეკონომიკური ზრდა, შრომის ბაზარზე მონაწილე პირთა რაოდენობის ზრდა და სახელმწიფოს შეზღუდული საბიუჯეტო შესაძლებლობები. ამ კომბინაციის შენარჩუნების შემთხვევაში ევროკომისიის პროგნოზი 2027 წელს 8,7%-იანი უმუშევრობის შესახებ რეალისტურად გამოიყურება, ხოლო შრომის ბაზრის აღდგენა პირველ რიგში სამუშაო ადგილების შექმნის დაჩქარებას მოითხოვს და არა მხოლოდ რეგისტრაციის სისტემის ცვლილებებს.