ომი ახლო აღმოსავლეთში: ავიამიმოსვლის აღდგენა

არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა და რუსეთმა საევაკუაციო რეისები დაიწყეს

საავიაციო ანალიტიკური კომპანია Cirium-ის მონაცემებით, ისრაელს, აშშ-სა და ირანს შორის კონფლიქტის ესკალაციამ ახლო აღმოსავლეთში 13 000 რეისის გაუქმება გამოიწვია. არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში ავიამიმოსვლამ აღდგენა 3 მარტს შეზღუდულ რეჟიმში დაიწყო. მუშაობის განახლების გეგმების შესახებ განაცხადეს ისრაელშიც. ამასთან, ირანის, ერაყის, კატარისა და ქუვეითის საჰაერო სივრცე კვლავ დახურულია. საერთაშორისო რეისების უმეტესობა გაუქმებულია ან განუსაზღვრელი ვადით გადადებული.

საამიროების აეროპორტებმა მუშაობა განაახლეს

2 მარტის საღამოდან არაბთა გაერთიანებული საამიროების საავიაციო ხელისუფლებამ შეზღუდვების ნაწილი მოხსნა. საამიროს ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ დუბაის საერთაშორისო აეროპორტი და Dubai World Central თვითმფრინავების მხოლოდ მცირე ნაწილს იღებენ და აფრენენ. მგზავრებს ურჩევენ, გადამზიდველის დადასტურების გარეშე ტერმინალებში არ მივიდნენ. Emirates-მა ფრენები შეზღუდული მოცულობით განაახლა, პრიორიტეტით იმ მგზავრებისთვის, ვისაც ადრეული ჯავშნები ჰქონდათ.

Flightradar24-ის მონაცემებით, 2 მარტს აბუ-დაბიდან Etihad Airways-ის სულ მცირე 16 თვითმფრინავი გაფრინდა ლონდონის, ამსტერდამის, მოსკოვისა და ერ-რიადის მიმართულებით. Etihad-ის კომერციული გადაყვანები შეჩერებულია 3 მარტის 14:00 საათამდე, ნებადართულია მხოლოდ სარეპოზიციო, სატვირთო და რეპატრიაციის რეისები. Flydubai-მ დუბაიდან მოსკოვში, ნოვოსიბირსკში, ეკატერინბურგსა და ყაზანში მგზავრების გადაყვანა დაიწყო — 3 მარტს ასეთი ცხრა რეისია დაგეგმილი.

რუსულმა ავიაკომპანიებმა ტურისტების გაყვანა დაიწყეს

ბოლო სამი დღის განმავლობაში პირველი რეისი აბუ-დაბიდან მოსკოვში 2 მარტის საღამოს ჩაფრინდა. ავიაკომპანია Etihad Airways-ის ბორტი (რეისი EY843) შერემეტევოში მოსკოვის დროით 21:08 საათზე დაეშვა. ფრენამ დაახლოებით შვიდი საათი გასტანა — თვითმფრინავი შეცვლილი მარშრუტით, დახურული ზონების გვერდის ავლით მიფრინავდა. მგზავრები დაფრენას აპლოდისმენტებით შეხვდნენ.

«აეროფლოტი» 3 მარტს სამ გაზრდილი ტევადობის რეისს ასრულებს: SU525 და SU525D დუბაი – მოსკოვი, SU531 აბუ-დაბი – მოსკოვი. როგორც «Fontanka» აზუსტებს, პირველ რიგში გადაჰყავთ მგზავრები, რომელთა ფრენებიც 28 თებერვალს გაუქმდა. გადამზიდველმა ნებართვა მოითხოვა 4 მარტის საევაკუაციო რეისებზეც, ორივე ამ დღეს მოსკოვიდან საამიროებში თვითმფრინავები მგზავრების გარეშე მიფრინავენ. «აეროფლოტის» რეგიონული რეისები სანკტ-პეტერბურგიდან, ეკატერინბურგიდან და კრასნოდარიდან 8 მარტამდე გაუქმებულია, მგზავრებს მოსკოვში გადაჯდომით ჩაიყვანენ.

S7 Airlines დუბაი – ნოვოსიბირსკის რეისს 3 მარტს ადგილობრივი დროით 18:00 საათზე იწყებს, ანტალიაში საწვავის შესავსებად ტექნიკური დაჯდომით. გადამზიდველმა ასევე გაგზავნა მოთხოვნები დუბაიდან მოსკოვში 3, 4 და 5 მარტის, ხოლო დუბაიდან ნოვოსიბირსკში 4-5 მარტის რეისების შესრულებაზე. ადგილების განაწილებისას პრიორიტეტი ენიჭებათ მგზავრებს, რომლებსაც ბილეთები 28 თებერვლიდან აქვთ.

3 მარტს დილით ტოლმაჩევოს (ნოვოსიბირსკი) აეროპორტში გაუქმდა flydubai-ს რეისი დუბაიში, რომელიც 05:50 საათზე იყო დაგეგმილი. ავიაკომპანიის მეორე თვითმფრინავი დაყოვნებულია. დუბაიდან ჩამოფრენაც გადაიდო.

ისრაელი: ბენ-გურიონის აეროპორტი კვლავ დახურულია

მოსალოდნელი იყო, რომ თელ-ავივის ბენ-გურიონის აეროპორტი მუშაობას 3 მარტს დაიწყებდა, თუმცა დილით ის კვლავ დახურული რჩებოდა. ხელისუფლება აცხადებს, რომ ავიამიმოსვლის განახლებას ცოტა მოგვიანებით გეგმავს. ვითარების სტაბილიზაციის შემთხვევაში ფრენები ეტაპობრივად გაფართოვდება. პირველ ეტაპზე რეისების შესრულებას მხოლოდ ისრაელის ავიაკომპანიები შეძლებენ.

ეროვნული გადამზიდველი El Al სხვადასხვა ქვეყნებიდან ისრაელელების დასაბრუნებლად მასშტაბურ ოპერაციას ამზადებს. კომპანია გეგმავს საევაკუაციო რეისების განხორციელებას 22 ქალაქიდან, მათ შორის ნიუ-იორკიდან, ლონდონიდან, პარიზიდან, რომიდან და ლოს-ანჯელესიდან, თუმცა ისინი მხოლოდ აეროპორტის გახსნის შემდეგ დაიწყება. რეისები უფასო იქნება იმ მგზავრებისთვის, რომელთა ბილეთებიც გაუქმდა.

შეზღუდვების პერიოდში ისრაელის ავიაკომპანიებმა სახმელეთო საზღვრების გავლით მგზავრთა დაბრუნების ალტერნატიული მარშრუტები მოაწყეს. Arkia ასრულებს რეისებს ათენიდან, რომიდან და ლარნაკადან ეგვიპტის ტაბას აეროპორტში, საიდანაც ისრაელელებს სამშობლოში დაბრუნება სასაზღვრო გამშვები პუნქტის გავლით შეუძლიათ. ტაბას სასაზღვრო გამშვები პუნქტი 24 საათის განმავლობაში მუშაობს.

ისრაელის მოსახლეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს მონაცემებით, ქვეყანაში დაახლოებით 34 000 უცხოელი ტურისტი რჩება. დაახლოებით 300 ათასი ისრაელელი კი საზღვარგარეთ იმყოფება და სამშობლოში დაბრუნებას ვერ ახერხებს.

ომის გავლენა სხვა ქვეყნებზე

რეისების გაუქმებისა და საჰაერო სივრცის დახურვის გამო მსოფლიოს მასშტაბით დაახლოებით მილიონი მოგზაური რთულ ვითარებაში აღმოჩნდა. Associated Press-ის ინფორმაციით, ინდონეზიის 58 ათასზე მეტი მოქალაქე საუდის არაბეთში იმყოფება, სადაც ისინი რამადანის დროს უმრას ასრულებდნენ. დაახლოებით 30 ათასი გერმანელი ტურისტი განთავსებულია საკრუიზო ლაინერებზე, სასტუმროებში ან ახლო აღმოსავლეთის დახურულ აეროპორტებში და სახლში დაბრუნებას ვერ ახერხებს.

გერმანიამ ომანსა და საუდის არაბეთში თვითმფრინავები გაგზავნა ავადმყოფების, ბავშვებისა და ორსული ქალების ევაკუაციისთვის. ჩეხეთი თვითმფრინავებს ეგვიპტესა და იორდანიაში აგზავნის ისრაელიდან და მეზობელი ქვეყნებიდან თავისი მოქალაქეების გამოსაყვანად. დიდი ბრიტანეთი სხვადასხვა ვარიანტს ამზადებს, მათ შორის შესაძლო ევაკუაციასაც — 102 ათასზე მეტმა ბრიტანელმა რეგიონში ყოფნა ოფიციალურად დაარეგისტრირა.

კრიზისის შედეგები პარიზის აეროპორტებმაც იგრძნეს. შარლ დე გოლის ტერმინალში 2-დან 8 მარტამდე პერიოდში 300 რეისი გაუქმდა, რამაც მხოლოდ გასულ შაბათ-კვირას 35 ათას მგზავრზე მოახდინა გავლენა. პარიზის აეროპორტებში ტრაფიკი რუასში 7%-ით, ხოლო ორლიში 1%-ით შემცირდა. საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციამ (IATA) კონფლიქტის მხარეებს მოუწოდა, დარტყმები არ მიიტანონ თვითმფრინავებსა და აეროპორტებზე.

ახლო აღმოსავლეთში ომის შედეგების მასშტაბი

28 თებერვალს კონფლიქტის ესკალაციის დაწყებიდან ახლო აღმოსავლეთში დაახლოებით 13 000 რეისი გაუქმდა. ანალიტიკური კომპანია Cirium-ის მონაცემებით, რეგიონიდან გაფრენისა და ჩაფრენისთვის დაგეგმილი 32 ათასი რეისიდან დაახლოებით 40,3% არ შესრულებულა. მხოლოდ შაბათს ავიაკომპანიებმა 3 133 რეისი გააუქმეს, კვირას — 5 270, ორშაბათს კი — კიდევ 4 500.

სპარსეთის ყურის აეროპორტები ევროპასა და აზიას შორის მთავარი სატრანზიტო ჰაბების როლს ასრულებენ. ყოველდღიურად ლონდონის ჰითროუდან დუბაისა და დოჰაში თითოეული მიმართულებით 10-10 რეისი სრულდება, აბუ-დაბიში — 8 რეისი. საჰაერო სივრცის დახურვამ არა მხოლოდ ადგილობრივ გადამზიდველებზე იმოქმედა: Emirates-ის ავიაპარკში 277 თვითმფრინავია, Qatar Airways-ს — 273, Etihad Airways-ს — 122. ყველა მათგანი სხვა ქვეყნების აეროპორტებში აღმოჩნდა ჩაკეტილი.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ საავიაციო დარგს COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ მსგავსი მასშტაბის კრიზისი არ ჰქონია. წინასწარი ზარალი ასობით მილიონ ევროს შეადგენს, იმის გათვალისწინებით, რომ სპარსეთის ყურის ავიაკომპანიებზე ევროპასა და აზიას შორის მგზავრთნაკადის დაახლოებით 45% მოდის. თუ კონფლიქტი რამდენიმე კვირას გაგრძელდება, საკვანძო მარშრუტები შეიძლება არარენტაბელური გახდეს, მზღვეველები და რეგულატორები კი ოპერაციების ღირებულებას გაზრდიან.