თურქეთში ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რიცხვმა 1,27 მლნ-ს გადააჭარბა

Unsplash

ორწლიანი კლების შემდეგ, თურქეთში მოქმედი თურქეთის ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რიცხვი კვლავ იზრდება. ზაფხულის ბოლოსთვის მაჩვენებელმა უკვე გადააჭარბა მთელი 2025 წლის შედეგს და ისტორიულ მაქსიმუმს მიუახლოვდა. მოთხოვნას ხელს უწყობს საგადასახადო შეღავათები, უძრავი ქონების შეძენა და დისტანციურად მუშაობის შესაძლებლობა, იუწყება Nordic Monitor თურქეთის პრეზიდენტის მიგრაციის სამმართველოზე დაყრდნობით.

თურქეთის ბინადრობის ნებართვის გაცემის დინამიკა

2022 წელს თურქეთში დაფიქსირდა მოქმედი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რეკორდული რაოდენობა დაკვირვების მთელი ისტორიის განმავლობაში — 1 354 094. ამის შემდეგ მაჩვენებელი მცირდებოდა — 1 107 032-მდე 2023 წელს და 1 056 632-მდე 2024 წელს. ამრიგად, ორ წელიწადში ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რაოდენობა თითქმის 300 000-ით შემცირდა.

2025 წელს კლება შეჩერდა: დეკემბრის ბოლოსთვის ირიცხებოდა თურქეთის მოქმედი ბინადრობის ნებართვის მქონე 1 151 969 მიგრანტი. 2026 წელს აღდგენა გაგრძელდა — უკვე 27 აგვისტოსთვის მაჩვენებელმა 1 274 988-ს მიაღწია. პირველი რვა თვის შედეგი 123 000-ზე მეტით აღემატებოდა მთელი გასული წლის მაჩვენებელს და რეკორდულ დონეს მიუახლოვდა. წლის შედეგებით თურქეთმა შესაძლოა ახალ მაქსიმუმს მიაღწიოს.

ყველაზე მეტად ფიქსირდება თურქეთის მოკლევადიანი ბინადრობის ნებართვა — 451 817. ამ სტატუსს იფორმებენ უძრავი ქონების მყიდველები, პენსიონერები და უცხოელები, რომლებიც ხანგრძლივად ცხოვრობენ თურქეთში. კიდევ 426 598 უცხოელს აქვს ნებართვა სხვა საფუძვლებით. ამ კატეგორიაში შედის მათ შორის უძრავი ქონების ფლობასთან დაკავშირებული ნებართვებიც. სტუდენტური ბინადრობის ნებართვა აქვს 222 429 ადამიანს, საოჯახო — 174 144-ს.

ვინ იღებს თურქეთის ბინადრობის ნებართვას

თურქეთის ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებს შორის ყველაზე მეტი თურქმენეთის მოქალაქეა — 205 373. მეორე ადგილზეა აზერბაიჯანი (98 220), მესამეზე — სირია (87 125). მოქმედი ნებართვების ყველაზე დიდი რაოდენობის მქონე ქვეყნების ათეულში ასევე შედიან რუსეთი, ირანი, უზბეკეთი, ავღანეთი, ერაყი, ყაზახეთი და ეგვიპტე. დანარჩენ ქვეყნებზე მოდის 448 063 ნებართვა.

შემადგენლობა იცვლება ცხოვრების საფუძვლის მიხედვით. მოკლევადიანი ბინადრობის ნებართვის მიმღებთა შორის ყველაზე მეტია სირიის (64 513) და თურქმენეთის (53 523) მოქალაქე. შემდეგ მოდიან ერაყი, რუსეთი, აზერბაიჯანი, ეგვიპტე, ირანი, უკრაინა, პალესტინა და ავღანეთი.

უცხოელ სტუდენტებს შორის დიდი უპირატესობით ლიდერობენ თურქმენეთის წარმომადგენლები — 59 372. ირანი მეორე ადგილს იკავებს — 26 147. რეიტინგის დანარჩენ პოზიციებს იკავებენ აზერბაიჯანი, უზბეკეთი, ყაზახეთი, ეგვიპტე, პაკისტანი, ერაყი, სირია და ავღანეთი. საოჯახო კატეგორიაში ლიდერობენ უზბეკეთი (19 854) და თურქმენეთი (19 285). ათეულში ასევე შედიან რუსეთი, აზერბაიჯანი, მაროკო, ირანი, სირია, უკრაინა, ავღანეთი და ყირგიზეთი.

ამასთან, თურქეთში დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი სირიელები ამ სტატისტიკაში არ შედიან. მათი სტატუსი ცალკე აღირიცხება მიგრაციის სამმართველოს მიერ და განსხვავდება სტანდარტული ბინადრობის ნებართვისგან.

თურქეთის საგადასახადო შეღავათები უცხოელებისთვის

უცხოური დამსაქმებლისგან უცხოურ ვალუტაში მიღებული ხელფასი შესაძლოა თურქეთში გადასახადით არ დაიბეგროს. კანონი ითვალისწინებს შეღავათებს დისტანციური უცხოური კომპანიებისთვის, ასევე სპეციალისტებისა და ფირმებისთვის, რომლებიც მუშაობენ თურქეთის ფარგლებს გარეთ მყოფ კლიენტებთან.

პირველ შემთხვევაში დამსაქმებელს ქვეყანაში არ უნდა ჰქონდეს დასაბეგრი წარმომადგენლობა. მეორე ეხება შემოსავლებს პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავებიდან, საინჟინრო მომსახურებიდან, პროდუქციის დიზაინიდან, სამედიცინო ანგარიშგებიდან, ბუღალტრული აღრიცხვიდან და სხვა მიმართულებებიდან. თურქეთში უცხოურ ვალუტაში ანაზღაურების შემოსვლისას, ასეთ შემოსავლებზე საგადასახადო ბაზა მცირდება.

წესები ვრცელდება ფრილანსერებზეც და მცირე კომპანიებზე, რომლებიც უცხოელ დამკვეთებთან მუშაობენ. საქმიანობის ფორმის მიხედვით, შესაძლოა საჭირო გახდეს ინდივიდუალურ მეწარმედ ან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად რეგისტრაცია.

2026 წლიდან თურქეთის ახალი მცხოვრებლებისთვის მოქმედებს 20-წლიანი საგადასახადო შეღავათი საზღვარგარეთიდან მიღებულ შემოსავლებზე და საინვესტიციო შემოსავლებზე. ის ხელმისაწვდომია უცხოელებისთვის, რომლებსაც ქვეყანაში გადმოსვლამდე სამი წლის განმავლობაში არ ჰქონიათ საგადასახადო რეზიდენტობა. ანალოგიური შესაძლებლობა გათვალისწინებულია თურქეთის მოქალაქეებისთვისაც, რომლებიც საზღვარგარეთ ცხოვრების შემდეგ ბრუნდებიან. შეღავათის გამოსაყენებლად აუცილებელია ადგილობრივ საგადასახადო სამსახურში სერტიფიკატის მიღება.

გარდა ამისა, 2026 წლის დასაწყისიდან უცხოური შვილობილი კომპანიების ცალკეულ შემოსავლებსა და ტრანსსასაზღვრო მომსახურებაზე მოქმედებს შემცირებული ეფექტური საგადასახადო განაკვეთი — 5%-მდე.

უძრავი ქონება ხელს უწყობს თურქეთის ბინადრობის ნებართვაზე მოთხოვნას

უძრავი ქონების შეძენა რჩება ხანგრძლივი ცხოვრების უფლების მიღების ერთ-ერთ გზად. $200 000-დან ღირებულების ობიექტი იძლევა თურქეთის მოკლევადიანი ბინადრობის ნებართვის მიღების უფლებას. ნებართვა გრძელდება ყოველწლიურად, სანამ მყიდველი ინარჩუნებს ობიექტს.

სტატუსი არ იწვევს მოქალაქეობის მიღებას, თუმცა ცხოვრების პერიოდი შეიძლება გათვალისწინებულ იქნას რვა წლის შემდეგ გრძელვადიანი ბინადრობის ნებართვის გაფორმებისას. საკუთრებაში წილის არსებობისას შესაბამის ნებართვაზე პრეტენზიის უფლება აქვთ მფლობელის ოჯახის წევრებსაც.

თურქეთის მოქალაქეობის მისაღებად მოქმედებს სხვა მოთხოვნები. მათ შორისაა ინვესტიციები უძრავ ქონებაში $400 000-დან — იმ პირობით, რომ ობიექტი არ გაიყიდება სამი წლის განმავლობაში. პროგრამა მოქმედებს 2018 წლიდან, ზღვარი $250 000-დან $400 000-მდე გაიზარდა 2022 წელს. მაშინვე გაიზარდა ბინადრობის ნებართვის გასაფორმებლად მინიმალური ღირებულება — $75 000-დან $200 000-მდე.

თურქეთის ბინადრობის ნებართვის გაფორმების არალეგალური სქემები

თურქეთის ბინადრობის ნებართვაზე მოთხოვნის ზრდას თან ახლავს მიგრაციული პროცედურების კანონის გვერდის ავლით გამოყენების მცდელობები. სამართალდამცავმა ორგანოებმა რამდენიმე მსგავსი სქემა გამოავლინეს.

2026 წლის 24 ივნისს სტამბოლის პოლიციამ ჩაატარა ოპერაცია ერთდროულად რვა პროვინციაში და დააკავა 64 ადამიანი. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ჯგუფი უცხოელებს ეხმარებოდა ბინადრობის ნებართვის გაფორმებაში იმ კომპანიების მეშვეობით, რომელთა თანამშრომლებიც თავს საიმიგრაციო კონსულტანტებად ასაღებდნენ. ისინი აყალბებდნენ სანოტარო დოკუმენტებს და ასწორებდნენ ელექტრონულ საბუღალტრო ჩანაწერებს. ფიგურანტებს ბრალი წაუყენეს დანაშაულებრივი ორგანიზაციის შექმნაში, მექრთამეობაში, მიგრანტთა უკანონო გადაყვანაში, ოფიციალური დოკუმენტების ფალსიფიკაციასა და სახელმწიფო ორგანოებისთვის ცრუ ინფორმაციის მიწოდებაში.

ივნისში სამართალდამცავებმა გამოავლინეს კიდევ ერთი სქემა 18 ეჭვმიტანილის მონაწილეობით. საქმეში ფიგურირებს ფიქტიური სანოტარო განცხადებების მომზადება უცხოელებისთვის, რომლებმაც თურქეთის საზღვარი უკანონოდ გადაკვეთეს. გამოძიება დაიწყო ერთი ასეთი შემთხვევის გამოვლენის შემდეგ და დაეხმარა უფრო ფართო ქსელზე გასვლას. ოპერაციის პირველი ეტაპის შემდეგ იანვარში შვიდი ადამიანი დააპატიმრეს.

რას ნიშნავს ეს ინვესტორებისთვის

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რაოდენობის ზრდა ხელს უწყობს თურქეთის უძრავი ქონების ბაზრის მიმზიდველობას. მრავალი რაიონი ღიაა უცხოელებისთვის, რომელთაც სურთ ობიექტის შეძენა და მისი გამოყენება ბინადრობის ნებართვის მისაღებად. ამასთან, რისკებიც ნარჩუნდება: 6 000-ზე მეტმა ადამიანმა უკვე დაკარგა ინვესტიციებით მიღებული თურქეთის მოქალაქეობა.

2026 წლის ივლისში საცხოვრებლის გაყიდვები 17%-ით შემცირდა. უცხოელ მყიდველებთან გარიგებები თვის განმავლობაში 1,9%-ით გაიზარდა, თუმცა იანვარ-ივლისში მაჩვენებელი 7,3%-ით შემცირდა — 11 203-მდე. დამატებით ფაქტორად რჩება მიწისძვრის რისკები და სავალუტო ვოლატილობა. უძრავი ქონების შემოსავლიანობა, ლირაში დათვლილი, შეიძლება მიმზიდველად გამოიყურებოდეს, თუმცა დოლარში გადაანგარიშებისას შედეგი გაცილებით მოკრძალებული იქნება. ქვეყნის კანონმდებლობა უკვე არაერთხელ შეიცვალა, რის შემდეგაც ბევრი უცხოელი იძულებული გახდა დაეტოვებინა თურქეთი.

ამგვარად, ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელთა რაოდენობის ზრდა ნამდვილად უჭერს მხარს უძრავ ქონებაზე მოთხოვნას, თუმცა ბაზარს ინვესტირებისთვის მარტივს არ ხდის. თურქეთი რჩება მსხვილ და მოთხოვნად ბაზრად, თუმცა სავალუტო, ბუნებრივი და მარეგულირებელი რისკების ერთობლიობა ფრთხილ შეფასებას მოითხოვს.

მიიღეთ კონსულტაცია უძრავ ქონებაში ინვესტიციების შესახებ International Investment-ის ექსპერტებისგან