დუბაი–თელ-ავივის რეისზე პილოტების ჩხუბის გამო თვითმფრინავმა 5 კმ სიმაღლე დაკარგა

Associated Press

სამგზავრო თვითმფრინავმა დუბაი – თელ-ავივის რეისზე პილოტების ჩხუბის გამო ერთ წუთში თითქმის 5 კმ სიმაღლე დაკარგა დუბაი – თელ-ავივის რეისზე. მკვეთრმა დაშვებამ და საგანგაშო სიგნალებმა ერთდროულად რამდენიმე ქვეყანაში გამოიწვია განგაში, გავრცელდა Boeing-ის გატაცების ვერსიები, ისრაელმა კი ჰაერში გამანადგურებლები ააფრინა. Associated Press-ის ცნობით, ბორტმა საუდის არაბეთში საგანგებო დაშვება განახორციელა.

რა მოხდა flydubai-ის ბორტზე

ავიაკომპანია flydubai-ის რეისი FZ1073 30 სექტემბრის დილას დუბაიდან თელ-ავივისკენ გაფრინდა. დაახლოებით ორსაათ-ნახევრის შემდეგ კაპიტანსა და მეორე პილოტს შორის ჩხუბი დაიწყო. ისრაელელმა ოფიციალურმა პირებმა Reuters-ს განუცხადეს, რომ სავარაუდო თავდამსხმელი მეორე პილოტი — ომანის მოქალაქეა. კაპიტანმა მიიღო ჭრილობა დანით. საგანგებო დაშვების შემდეგ ორივე ჰოსპიტალიზებული იქნა. კაპიტნის მოქალაქეობა ჯერჯერობით ზუსტად დადგენილი არ არის: ისრაელის მედიაში მას ინდოეთის ან არაბთა გაერთიანებული საამიროების მოქალაქედ მოიხსენიებენ.

ჩხუბის დროს თვითმფრინავმა დაიწყო სიმაღლის სწრაფი დაკარგვა: სულ რაღაც ერთ წუთში ის დაახლოებით 10-დან 5,2 კმ-მდე დაეშვა. სალონში პანიკა დაიწყო, მგზავრებს კაბინიდან ყვირილი ესმოდათ. მალევე Boeing-მა იორდანიის საზღვართან წრიული მანევრი შეასრულა.

ბორტზე იმყოფებოდა კიდევ ორი პილოტი, რომლებიც მგზავრის სტატუსით მგზავრობდნენ. Israel Hayom იტყობინება, რომ ისინი რუსეთისა და უკრაინის მოქალაქეები არიან. მათ შეძლეს კაბინაში შესვლა, მართვის საკუთარ თავზე აღება და თვითმფრინავის დასმა ტაბუქში, საუდის არაბეთის ჩრდილო-დასავლეთით. პირველ ცნობებში რუსი და უკრაინელი უშუალოდ ჩხუბთან დააკავშირეს, თუმცა მოგვიანებით ეს ვერსია უარყვეს.

თვითმფრინავის გატაცების სიგნალი: ისრაელის რეაქცია

ინციდენტის დროს რეისმა FZ1073 რამდენჯერმე შეცვალა ტრანსპონდერის საგანგებო სიგნალები. არაბთა გაერთიანებული საამიროების დროით 08:28 საათზე გამოჩნდა კოდი 7700, რაც ზოგად საგანგებო ვითარებას ნიშნავს. ექვსი წუთის შემდეგ ის შეიცვალა 7500-ით — საჰაერო ხომალდის მართვაში უკანონო ჩარევის შესახებ. შემდეგ ეკიპაჟი კვლავ წინა შეტყობინებას დაუბრუნდა.

ამ ქმედებებმა თავდაპირველად გააჩინა ეჭვი, რომ Boeing შესაძლოა გატაცებული ყოფილიყო. ისრაელმა ჰაერში სამხედრო თვითმფრინავები ააფრინა, ხოლო უსაფრთხოების სამსახურებმა დაიწყეს გარკვევა, თუ რა ხდებოდა ბორტზე. პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ რეისთან დაკავშირებულ ვითარებაზე სასწრაფო თათბირი გამართა.

მოგვიანებით თვითმფრინავის კლასიკური გატაცების ვერსია არ დადასტურდა. ისრაელის ხელისუფლებამ მომხდარის განხილვა დაიწყო როგორც მეორე პილოტის მხრიდან შესაძლო გამიზნული თავდასხმა. გამოძიება ამოწმებს, ცდილობდა თუ არა ის მართვის ხელში ჩაგდებას და ლაინერის განზრახ ქვემოთ მიმართვას. მისი მოტივების შესახებ საბოლოო დასკვნები ჯერ არ არსებობს.

საგანგებო დაშვების შედეგები

ბორტზე 174 ადამიანი იმყოფებოდა, მათ შორის 27 ბავშვი. საგანგებო დაშვების შემდეგ ისინი ტაბუქის აეროპორტის ტერმინალში განათავსეს. ვითარებას ართულებდა ისრაელსა და საუდის არაბეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების არარსებობა: სამეფოში თავისუფალი შესვლა აკრძალულია. ხალხის თელ-ავივში დასაბრუნებლად დუბაიდან სარეზერვო ბორტი გაიგზავნა. El Al-მა ასევე შესთავაზა საკუთარი თვითმფრინავის გამოყოფა. ზოგიერთმა მგზავრმა უარი თქვა flydubai-ით ხელახლა გაფრენაზე და სახლში დასაბრუნებლად სხვა გზებს ეძებდა.

პილოტებს შორის მსგავსი კონფლიქტები უკიდურესად იშვიათად ხდება. 2022 წლის ივნისში Air France-ის კაპიტანი და მეორე პილოტი კაბინაში ერთმანეთს ჟენევა – პარიზის რეისზე დაუპირისპირდნენ. საქმეში ბორტგამცილებლები ჩაერივნენ, რომელთაგან ერთ-ერთი ფრენის ბოლომდე მფრინავებთან დარჩა. რეისი პარიზში მშვიდობით დასრულდა, ხოლო ჩხუბის ორივე მონაწილე სამუშაოს ჩამოაშორეს. იმ შემთხვევაში კონფლიქტს მართვაზე გავლენა არ მოუხდენია და საგანგებო დაშვება არ გამხდარა საჭირო.

International Investment-ის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ინციდენტის შედეგები შესაძლოა გასცდეს მხოლოდ მისი მონაწილეების პასუხისმგებლობის დადგენის ფარგლებს. საავიაციო ინდუსტრიისთვის ერთ-ერთი მთავარი საკითხია, რამდენად შეუძლია მოქმედ პროცედურებს ეკიპაჟის წევრების ქცევასთან დაკავშირებული შიდა რისკების დროული გამოვლენა. შემოწმების შედეგებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ავიაკომპანიების ოქმებზე, მათ შორის საფრენოსნო შემადგენლობის მდგომარეობის შეფასებასა და ფრენის დროს კონფლიქტებისას მოქმედების წესზე.